Негізгі терминдер: Организмнің қоршаған ортасы – оның тіршілігіне, өсуіне, дамуына, көбеюіне және таралуына әсер ететін табиғи және жасанды жағдайлардың жиынтығы. Қоршаған орта – организмді қоршап тұрған және оған тікелей немесе жанама әсер ететін барлық компоненттер жиынтығы. Экологиялық фактор – тірі организмдерге әсер ететін қоршаған ортаның жеке элементі немесе жағдайы. Абиотикалық факторлар – өлі табиғат компоненттерінің тірі организмдерге әсері. Оларға климаттық, физикалық, химиялық, эдафикалық және орографиялық факторлар жатады. Климаттық факторлар – температура, жарық, ылғалдылық, жауын-шашын, жел және атмосфералық қысым. Физикалық факторлар – шу, діріл, радиация, магниттік және электромагниттік өрістер. Химиялық факторлар – ауа, су және топырақ құрамындағы химиялық элементтер мен қосылыстар. Эдафикалық факторлар – топырақтың құрамы, құрылымы, құнарлылығы, ылғалдылығы және қышқылдығы. Орографиялық факторлар – жер бедері, биіктік, беткейдің көлбеулігі мен орналасуы. Биотикалық факторлар – тірі организмдердің бір-біріне тигізетін әсері. Түрішілік қарым-қатынас – бір түрге жататын организмдер арасындағы байланыс, ал түраралық қарым-қатынас – әртүрлі түрлер арасындағы байланыс. Мутуализм – екі организмнің бір-біріне пайда келтіріп тіршілік етуі. Протокооперация – екі түрге де пайдалы, бірақ міндетті емес бірлесіп тіршілік ету. Комменсализм – бір организмнің екіншісіне зиян да, пайда да келтірмей одан пайда көруі. Бәсекелестік – организмдердің қорек, су, жарық және мекен ету орны үшін күресі. Жыртқыштық – бір организмнің екінші организмді ұстап, қорек ретінде пайдалануы. Паразитизм – бір организмнің екінші организм есебінен тіршілік етіп, оған зиян келтіруі. Нейтрализм – екі түрдің бір-біріне айтарлықтай әсер етпеуі. Аменсализм – бір организмнің екіншісіне кері әсер етіп, өзі әсерге ұшырамауы. Аллелопатия – өсімдіктердің химиялық заттар бөлу арқылы басқа өсімдіктердің өсуі мен дамуына әсер етуі. Антропогендік факторлар – адамның шаруашылық және өндірістік әрекеттерінің табиғатқа тигізетін әсері. Антропогендік ластану – адамның іс-әрекеті нәтижесінде қоршаған ортаға зиянды заттар мен энергияның түсуі. Химиялық ластану – ауаға, суға және топыраққа зиянды химиялық қосылыстардың түсуі. Физикалық ластану – қоршаған ортаның шу, діріл, жылу және радиация әсерінен бұзылуы. Биологиялық ластану – қоршаған ортаға ауру қоздырғыш микроорганизмдер мен бөгде биологиялық түрлердің таралуы. Бастапқы периодты факторлар – табиғатта белгілі бір уақыт аралығында қайталанып отыратын факторлар. Туынды периодты факторлар – бастапқы периодты факторлардың әсерінен пайда болатын немесе өзгеретін факторлар. Периодсыз факторлар – белгілі бір мерзімде тұрақты қайталанбайтын, кездейсоқ пайда болатын факторлар. Оптимум – организмнің тіршілігі мен дамуы үшін ең қолайлы фактор деңгейі. Пессимум – организмге қолайсыз әсер ететін фактор деңгейі. Төзімділік шегі – организмнің экологиялық фактордың ең төменгі және ең жоғарғы мөлшеріне шыдай алатын шекарасы. Экологиялық валенттілік – организмнің қоршаған орта факторларының өзгеруіне төтеп беріп, бейімделу қабілеті. Стенобионттар – экологиялық факторлардың аз ғана өзгерісіне төзе алатын организмдер. Эврибионттар – қоршаған орта факторларының кең ауқымды өзгерістеріне төзе алатын организмдер. Эвритермді организмдер – температураның кең ауқымына төзімді организмдер. Стенотермді организмдер – температураның тар ауқымында тіршілік ететін организмдер. Эвригалинді организмдер – судың тұздылығының кең ауқымына бейімделген организмдер. Стеногалинді организмдер – судың тұздылығының аз ғана өзгерісіне төзімді организмдер. Эврифотты организмдер – жарықтың әртүрлі деңгейінде тіршілік ете алатын организмдер. Стенофотты организмдер – жарықтың белгілі бір деңгейіне бейімделген организмдер. Эврифағты организмдер – әртүрлі қорек түрлерімен қоректенетін организмдер. Стенофағты организмдер – қоректің шектеулі түрлерімен қоректенетін организмдер. Либихтің минимум заңы – организмнің өсуі мен дамуы оған қажетті факторлардың ішіндегі м