Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
ДЕФЛЯЦИЯ, ЭКОЖҮЙЕ, ПОПУЛЯЦИЯ, БИОЦЕНОЗ ТЕРМИНДЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ҒЫЛЫМҒА…
ДЕФЛЯЦИЯ, ЭКОЖҮЙЕ, ПОПУЛЯЦИЯ, БИОЦЕНОЗ ТЕРМИНДЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ҒЫЛЫМҒА ЕНГІЗГЕН ҒАЛЫМДАР
Дефляция (лат. Deflatio яғни, үрлеп кету): жел әсерінен топырақ пен борпылдақ тау жыныстары бөлшектерінің ұшып, басқа жерге тасымалдануы.
Оны жел эрозиясы деп те атайды. Дефляция құрғақ, өсімдік жамылғысы жұқа немесе жыртылған жерлерде күшейеді. Бірінші кезекте топырақтың ең құнарлы бөлігі, яғни қарашірік пен майда бөлшектер ұшып кетеді.
Нәтижесінде топырақ құнарсызданады, құм мен тас қалады. Қазақстанда 1950 және 1960 жылдардағы тың игеру кезінде Солтүстік Қазақстанның дала жерлері жаппай жыртылып, шаңды дауылдар көбейді.
Америкадағы 1930 жылдардағы «Dust Bowl» да осы құбылыстың мысалы. Аралдың кеуіп қалған түбінен тұзды шаңның көтерілуі де дефляцияның бір түрі.
Экожүйе: тірі организмдер мен олардың абиотикалық ортасы (топырақ, су, жарық, температура, ауа) бір функционалдық жүйе болып өзара әрекеттесетін бірлестік.
Оның негізгі белгілері: заттар айналымы, энергия ағыны, түрлер арасындағы қоректік байланыс (продуценттер, консументтер, редуценттер).
Экожүйенің мөлшері шектелмеген: көлшік те, орман да, бүкіл мұхит та экожүйе бола алады.
Популяция (лат. Populus-халық): белгілі аумақты ұзақ уақыт мекендейтін, өзара еркін шағылыса алатын, басқа осындай топтардан біршама оқшауланған бір түрге жататын особьтар жиынтығы.
Популяцияның сандық сипаттамалары: саны, тығыздығы, туу және өлу көрсеткіші, жас және жыныс құрамы.
Популяция эволюцияның ең кіші бірлігі саналады, өйткені гендік құрам өзгерістері дәл популяция деңгейінде жүреді.
Биоценоз (грек. Bios- тіршілік, koinos -ортақ): белгілі бір биотопта (мекен ету жерінде) бірге тіршілік ететін өсімдіктер (фитоценоз), жануарлар (зооценоз), саңырауқұлақтар мен микроорганизмдер (микробоценоз) қауымдастығы.
-
Ортасымен (топырақ, климат) қосып
-
-
-
-