Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
SZKIELETY FORMULACJI KOSMETYCZNYCH — BAZA DO NAUKI INCI, - - Coggle Diagram
SZKIELETY FORMULACJI KOSMETYCZNYCH — BAZA DO NAUKI INCI
BAZY WODNE
TONIK / ESENCJA
Przykłady: tonik nawilżający, esencja rozświetlająca, tonik złuszczający.
Szkielet
BAZA WODNA: Aqua, hydrolaty lub inne rozpuszczalniki wodne.
HUMEKTANTY: np. Glycerin, Propanediol — wiążą wodę.
SKŁADNIKI AKTYWNE: np. Niacinamide, Panthenol, kwasy — zależnie od przeznaczenia.
DODATKI: ekstrakty, składniki łagodzące; solubilizator, jeśli potrzebny do zapachu lub składnika lipofilowego.
WYKOŃCZENIE: konserwant, regulator pH i kontrola klarowności / stabilności.
Aqua / hydrolat → Humektanty → Składniki aktywne → Dodatki → Konserwant + regulator pH
Tonik i esencja mogą korzystać z tego samego szkieletu. Esencja często ma bogatszą formulację i nieco większą lepkość, ale nie jest to reguła.
SERUM WODNE
Przykłady: serum z niacynamidem, kwasem hialuronowym, peptydami.
Szkielet
BAZA WODNA: Aqua i rozpuszczalniki mieszalne z wodą.
HUMEKTANTY: Glycerin, Butylene Glycol, Propanediol.
ZAGĘSTNIK / ŻELOTWÓRCA: reguluje lepkość, jeśli serum ma formę żelu.
WYKOŃCZENIE: konserwant, regulator pH i dodatki.
SKŁADNIKI AKTYWNE: substancje dobrane do rozpuszczalności, pH i kompatybilności.
Aqua / rozpuszczalnik → Humektanty → Składniki aktywne → Zagęstnik → Konserwant + regulator pH
Serum może być także olejowe lub emulsyjne — ten schemat dotyczy serum wodnego.
ŻEL WODNY (BEZ OLEJÓW)
Przykłady: żel aloesowy, żel nawilżający, żel łagodzący.
Szkielet
BAZA WODNA: Aqua / hydrolaty.
SKŁADNIKI AKTYWNE: składniki rozpuszczalne lub możliwe do zdyspergowania w bazie.
WYKOŃCZENIE: neutralizator / regulator pH, jeśli wymagany przez żelotwórcę; konserwant i dodatki.
ŻELOTWÓRCA: np. Carbomer, Xanthan Gum lub inny polimer.
HUMEKTANTY: np. Glycerin, Propanediol.
Aqua → Humektanty → Składniki aktywne → Żelotwórca / zagęstnik → Regulator pH + konserwant
EMULSJE
KREM / LOTION – EMULSJA O/W
Przykłady: krem nawilżający, krem do twarzy, mleczko do ciała, lekki lotion.
Szkielet
FAZA WODNA: Aqua, humektanty i składniki rozpuszczalne w wodzie.
FAZA OLEJOWA: oleje, estry, emolienty i składniki rozpuszczalne w olejach.
EMULGATOR O/W: umożliwia połączenie faz; stabilizuje krople oleju w wodzie.
STABILIZATOR / ZAGĘSTNIK: reguluje lepkość i stabilność; może być dodawany do odpowiedniej fazy lub po emulgowaniu.
PROCES
: przygotowanie faz → ogrzewanie, jeśli wymagane → połączenie faz → homogenizacja.
CHŁODZENIE / WYKOŃCZENIE: składniki wrażliwe, konserwant, zapach, regulator pH zgodnie z wymaganiami surowców.
Faza wodna + Faza olejowa → Emulgator O/W → Zagęstnik / stabilizator → Emulgowanie → Faza chłodzenia → Konserwant + regulator pH
KREM TŁUSTY / OCHRONNY – EMULSJA W/O
Przykłady: krem ochronny na zimę, krem barierowy, tłusty krem do rąk.
Szkielet
FAZA OLEJOWA (ZEWNĘTRZNA): oleje, estry, emolienty i składniki w nich rozpuszczalne.
FAZA WODNA (WEWNĘTRZNA): Aqua, humektanty i składniki rozpuszczalne w wodzie.
EMULGATOR W/O: stabilizuje krople wody rozproszone w fazie olejowej.
SKŁADNIKI OCHRONNE: woski, masła, emolienty i substancje okluzyjne — zależnie od celu.
PROCES: przygotowanie faz → łączenie zgodnie z technologią emulgatora → homogenizacja.
WYKOŃCZENIE: składniki wrażliwe, konserwant, zapach i kontrola parametrów.
Faza olejowa + Faza wodna → Emulgator W/O → Składniki ochronne → Emulgowanie → Faza chłodzenia → Wykończenie
PRODUKTY BEZWODNE I OLEJOWE
OLEJEK
Przykłady: olejek do twarzy, olejek do ciała, olejek do demakijażu.
olejek do demakijażu może dodatkowo zawierać emulgatory lub solubilizatory, które umożliwiają jego zmywanie wodą.
Szkielet
BAZA OLEJOWA: oleje roślinne, estry i inne emolienty.
SKŁADNIKI AKTYWNE: substancje rozpuszczalne w olejach.
ANTYOKSYDANT: np. Tocopherol — ogranicza utlenianie fazy tłuszczowej.
DODATKI: zapach i składniki sensoryczne; solubilizator / emulgator, jeśli produkt ma zmywać się wodą.
Oleje / estry → Składniki lipofilowe → Antyoksydant → Dodatki
BALSAM / MASŁO / MAŚĆ BEZWODNA (ANHYDROUS)
Przykłady: masło do ciała, balsam do ust, maść ochronna, balsam do skórek.
Ważne rozróżnienie:
Balsam może być emulsją O/W lub W/O, wtedy stosuje się szkielet O/W lub W/O.
Masło może być bezwodne.
Maść kosmetyczna może być bezwodna lub zawierać wodę.
Szkielet
BAZA LIPIDOWA: oleje, estry i emolienty.
SKŁADNIKI STRUKTUROTWÓRCZE: masła, woski i inne składniki nadające twardość / konsystencję.
SKŁADNIKI OCHRONNE: emolienty i substancje okluzyjne.
SKŁADNIKI AKTYWNE: przede wszystkim odpowiednie do fazy olejowej.
ANTYOKSYDANT: np. Tocopherol; dodatki zapachowe według potrzeb.
Oleje / estry → Masła + woski → Składniki aktywne → Antyoksydant → Dodatki
PRODUKTY MYJĄCE
PRODUKT MYJĄCY — ŻEL / SZAMPON / PŁYN
Przykłady: żel do mycia twarzy, żel pod prysznic, szampon, płyn do higieny intymnej, płyn do mycia rąk, płyn do kąpieli,
To jeden wspólny szkielet: produkt myjący oparty na układzie surfaktantów.
Szkielet
BAZA WODNA: Aqua i rozpuszczalniki.
UKŁAD SURFAKTANTÓW:
Anionowe – mycie i piana.
Amfoteryczne – wsparcie łagodności i piany.
Niejonowe – mycie i współdziałanie z innymi surfaktantami.
DODATKI: humektanty, składniki kondycjonujące, chelator i składniki pielęgnujące.
REGULACJA LEPKOŚCI: zagęstnik lub elektrolit — tylko jeśli kompatybilny z układem surfaktantów.
WYKOŃCZENIE: konserwant, regulator pH, zapach; kontrola lepkości, pH, piany i stabilności.
Aqua → Mieszanina surfaktantów → Humektanty / składniki kondycjonujące → Zagęstnik → Regulator pH + konserwant + zapach
MYDŁO
MYDŁO KLASYCZNE (ZMYDLANE)
Przykłady: tradycyjne mydło w kostce, mydło glicerynowe.
Szkielet
FAZA TŁUSZCZOWA: oleje i tłuszcze.
SUBSTANCJA ALKALICZNA - ZASADA: Sodium Hydroxide (NaOH) zwykle dla kostek; Potassium Hydroxide (KOH) często dla mydeł miękkich / płynnych.
PROCES ZMYDLANIA: reakcja tłuszczów z zasadą prowadząca do powstania soli kwasów tłuszczowych (mydła) i gliceryny.
DODATKI: zapach, barwniki i inne dodatki odpowiednie do procesu.
Oleje / tłuszcze → NaOH lub KOH → Zmydlanie → Dodatki → Formowanie / dojrzewanie
ETAP KOŃCOWY: formowanie i dojrzewanie, jeśli dotyczy technologii.
MYDŁO SYNTETYCZNE (SYNDET)
Przykłady: kostka myjąca bez klasycznego procesu zmydlania.
Szkielet
BAZA MYJĄCA: syntetyczne surfaktanty (syndet), nie klasyczne sole kwasów tłuszczowych.
SKŁADNIKI STRUKTUROTWÓRCZE: składniki nadające twardość i formę kostki.
SKŁADNIKI PIELĘGNUJĄCE: humektanty, emolienty i dodatki kondycjonujące.
DODATKI: zapach, barwniki i składniki wspierające właściwości użytkowe
Surfaktanty → Składniki strukturotwórcze → Składniki pielęgnujące → Dodatki
Nie należy wrzucać klasycznego mydła i syndetu do jednego schematu. Kostka myjąca bez klasycznego procesu zmydlania.
PŁYN MICELARNY
Przykłady: płyn micelarny do demakijażu twarzy i oczu.
Szkielet:
BAZA WODNA – Aqua.
UKŁAD MICELARNY: surfaktanty lub solubilizatory dobrane do usuwania zanieczyszczeń i makijażu.
UKŁAD MICELARNY: surfaktanty lub solubilizatory dobrane do usuwania zanieczyszczeń i makijażu.
DODATKI: humektanty i składniki łagodzące, jeśli przewidziane.
WYKOŃCZENIE: konserwant, regulator pH i kontrola kompatybilności.
Aqua → Łagodny układ surfaktantów / solubilizatorów → Humektanty / składniki łagodzące → Konserwant + regulator pH
PRODUKTY ZŁUSZCZAJĄCE
PEELING
PEELING MECHANICZNY
Przykłady: peeling cukrowy, solny, z drobinkami.
Szkielet
BAZA – wodna, olejowa lub emulsyjna.
ŚCIERNIWO – cukier, sól, proszki, drobinki.
SKŁADNIKI PIELĘGNUJĄCE – humektanty, emolienty.
WYKOŃCZENIE – konserwant (jeśli wymaga go formulacja), zapach.
Baza → Czynnik złuszczający (cząstki / kwasy / enzymy)- Ścierniwo → Składniki pielęgnujące → Wykończenie
PEELING CHEMICZNY
Przykłady: peeling z AHA, BHA, PHA.
Szkielet
BAZA – najczęściej wodna.
KWASY ZŁUSZCZAJĄCE – Glycolic Acid, Lactic Acid, Salicylic Acid.
HUMEKТANTY – składniki nawilżające.
REGULACJA pH – zależnie od rodzaju kwasu i założeń formulacji.
WYKOŃCZENIE – konserwant, dodatki.
Baza wodna / rozpuszczalnik → Kwasy złuszczające → Humektanty → Regulacja pH → Konserwant
PEELING ENZYMATYCZNY
Przykłady: peeling z papainą lub bromelainą.
Szkielet
BAZA – wodna, żelowa lub kremowa.
ENZYMY – Papain, Bromelain.
SKŁADNIKI WSPOMAGAJĄCE – humektanty, składniki łagodzące.
WYKOŃCZENIE – konserwant, regulator pH.
Baza → Enzymy → Składniki wspomagające → Konserwant + regulator pH
PRODUKTY DO WŁOSÓW
ODŻYWKA / MASKA DO WŁOSÓW
Przykłady: odżywka wygładzająca, maska regenerująca, odżywka emolientowa, odżywka spłukiwana, maska do włosów.
Szkielet
FAZA WODNA: Aqua, humektanty i składniki rozpuszczalne w wodzie.
UKŁAD KATIONOWY: składniki kondycjonujące, ułatwiające rozczesywanie i zmniejszające elektryzowanie.
ALKOHOLE TŁUSZCZOWE: np. Cetearyl Alcohol, Cetyl Alcohol — budują konsystencję i wspierają strukturę.
EMOLIENTY – oleje, estry, silikony.
DODATKI KONDYCJONUJĄCE: składniki poprawiające poślizg, wygładzenie i rozczesywanie.
WYKOŃCZENIE: konserwant, regulator pH, zapach i kontrola lepkości / stabilności.
Faza wodna → Składniki kationowe → Alkohole tłuszczowe → Emolienty / silikony → Składniki kondycjonujące → Konserwant + regulator pH
Często jest to emulsja z układem kationowym.
PRODUKTY STYLIZUJĄCE
Przykłady: żel do włosów, pianka, krem stylizujący, spray utrwalający.
PIANKA
Baza wodna → Polimery utrwalające → Substancje kondycjonujące → Układ gazotwórczy / propelent → Dodatki
ŻEL STYLIZUJĄCY
Aqua → Polimery utrwalające → Humektanty → Zagęstnik → Konserwant + dodatki
SPRAY
Woda lub rozpuszczalnik → Polimery utrwalające / składniki aktywne → Solubilizator (jeśli potrzebny) → Dodatki
Baza wodna / rozpuszczalnik → Polimery utrwalające → Dodatki kondycjonujące → Regulacja konsystencji → Wykończenie
PRODUKTY KOLOROWE I MAKIJAŻOWE
PRODUKT KOLORYZUJĄCY
PODKŁAD / KOREKTOR EMULSYJNY
Przykłady: podkład, korektor, krem BB, róż, bronzer.
Szkielet
FAZA WODNA.
FAZA OLEJOWA.
EMULGATOR.
PIGMENTY – tlenki żelaza, dwutlenek tytanu.
DYSpergatory – ułatwiają równomierne rozprowadzenie pigmentów.
ZAGĘSTNIKI / STABILIZATORY.
WYKOŃCZENIE – konserwant, regulator pH.
Faza wodna + Faza olejowa → Emulgator → Pigmenty + dyspergatory → Stabilizatory → Wykończenie
PRODUKT KOLOROWY BEZWODNY
Przykłady: pomadka, sztyft koloryzujący, niektóre róże i bronzery.
Oleje / estry → Woski + składniki strukturotwórcze → Pigmenty → Dyspergatory → Dodatki
KOSMETYK KOLOROWY SYPKI
Przykłady: puder, róż prasowany, cień do powiek.
Pigmenty → Wypełniacze → Spoiwa / składniki wiążące → Dodatki
Baza (wodna / olejowa / emulsyjna) → Pigmenty + dyspergatory → Struktura / stabilizacja → Dodatki
PRODUKT SILIKONOWY
Przykłady: silikonowa baza pod makijaż, primer wygładzający.
Szkielet
BAZA SILIKONOWA – Dimethicone, Cyclopentasiloxane.
ELASTOMERY SILIKONOWE: nadają poślizg, wygładzenie i charakterystyczną teksturę.
LOTNE NOŚNIKI – ułatwiają aplikację i odparowują po nałożeniu.
DODATKI – składniki matujące, pigmenty, substancje sensoryczne.
Baza silikonowa → Elastomery / składniki teksturotwórcze → Dodatki sensoryczne / pigmenty → Wykończenie
WYKOŃCZENIE: dobór kompatybilnych składników i kontrola jednorodności.
Nie każdy produkt silikonowy jest bezwodny, ale primer silikonowy często opiera się na takim układzie.
DODATKOWE TYPY, KTÓRE WARTO ZNAĆ
FILTR / KREM PRZECIWSŁONECZNY SPF
Przykłady: krem SPF 30, SPF 50, mleczko przeciwsłoneczne.
Szkielet
BAZA – O/W, W/O lub inny układ.
FILTRY UV – mineralne lub organiczne.
DYSPERGATORY / STABILIZATORY: wspierają równomierne rozprowadzenie filtrów i stabilność formulacji.
SKŁADNIKI PIELĘGNUJĄCE: humektanty, emolienty i dodatki.
WYKOŃCZENIE – konserwant, regulator pH, dodatki
Baza (często emulsja) → Filtry UV → Stabilizatory / dyspergatory → Składniki pielęgnujące → Wykończenie
SPF jest funkcją ochronną nałożoną na bazę formulacyjną, a nie jedną określoną bazą.
DEZODORANT / ANTYPERSPIRANT
Przykłady: dezodorant w kremie, roll-on, antyperspirant.
Dezodorant
**Baza → składniki ograniczające powstawanie / maskujące nieprzyjemny zapach → dodatki pielęgnujące → Wykończenie.
Antyperspirant
Baza → Sole glinu → Składniki wspomagające → Stabilizacja → Wykończenie
Baza → Składniki dezodorujące LUB sole antyperspiracyjne → Składniki pielęgnujące → Wykończenie
PRODUKT DO UST
Przykłady: balsam do ust, błyszczyk, pomadka.
Szkielet
BAZA – oleje, estry, woski.
SKŁADNIKI STRUKTUROTWÓRCZE – woski, masła.
SKŁADNIKI OCHRONNE – emolienty i okluzja.
DODATKI – pigmenty, aromaty, antyoksydanty.
Oleje / estry → Woski + masła → Składniki ochronne → Pigmenty / aromaty → Antyoksydant
-