Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
CHƯƠNG 5 DẪN ĐƯỜNG HÀNG KHÔNG - Coggle Diagram
CHƯƠNG 5 DẪN ĐƯỜNG HÀNG KHÔNG
5.1. Hệ thống quản lý hoạt động bay toàn cầu
5.1.1. Khái quát về hệ thống quản lý hoạt động bay
Quản lý hoạt động bay (Air Traffic Management – ATM)
dịch vụ không lưu
quản lý luồng không lưu
quản lý vùng trời
các hệ thống, trang thiết bị kỹ thuật hỗ trợ
định hướng, duy trì khoảng cách
5.1.2. Tính chất mạng toàn cầu của quản lý hoạt động bay
phạm vi: quốc gia/ toàn cầu
vùng thông báo bay (Flight Information Region – FIR)
quy trình + thỏa thuận phối hợp
Tính chất mạng của hệ thống
phụ thuộc lẫn nhau
tắc nghẽn -> hiệu ứng dây chuyền -> ảnh hưởng lân cận/ liên lục địa
vận hành đồng bộ: Annex + tài liệu hướng dẫn của ICAO
5.1.3. Tổ chức và mô hình nhà cung cấp dịch vụ bảo đảm hoạt động bay (ANSP)
mô hình “độc quyền tự nhiên” (natural monopoly)
nhiều nhà cung cấp - 1 phạm vi -> k khả thi -> xung đột, thiếu thống
chi phí đầu tư và vận
hành lớn -> k hiệu quả KT
mô hình tổ chức ANSP phổ biến
mô hình cơ quan nhà nước trực thuộc chính phủ
hoạt động như một đơn vị hành chính công
mô hình doanh nghiệp nhà nước tự chủ
có tư cách pháp nhân riêng
thuộc sở hữu nhà nước
mô hình tư nhân hóa hoặc cổ phần hóa
hoạt động theo cơ chế doanh nghiệp
chịu sự giám sát của cơ quan hàng không dân dụng
tại nhiều qgia -> hợp tác -> mô hình ANSP khu vực
(regional ANSP)
dịch vụ chung -> vùng trời liên qgua
chịu trách nhiệm
cung cấp dịch vụ kiểm soát không lưu
quản lý luồng không lưu
quản lý vùng trời
vận hành hệ thống Thông tin – Dẫn đường – Giám sát (CNS)
cơ chế quản lý dựa trên hiệu suất (performance-based management)
bảo đảm an toàn
nâng cao năng lực khai thác
tối ưu hóa sử dụng không phận
cải thiện hiệu quả kinh tế
VN
dịch vụ quản lý hoạt động bay -> cung cấp bởi Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM)
Nhà nước giao nhiệm vụ
Vùng thông báo bay Hà Nội (VVHN) + Hồ Chí Minh (VVHM)
chịu sự quản lý và giám sát của Cục HKVN + cơ quan quản lý NN chuyên ngành HKDD
tính thống nhất + an toàn
5.2. Tổ chức không phận và quy tắc bay
5.2.1. Vai trò của ICAO trong chuẩn hóa tổ chức không phận và dẫn đường
xây dựng + duy trì hệ thống tiêu chuẩn -> thống nhất giữa các qgia
hđ bay
tính xuyên biên giới (qua nhiều vùng thông báo bay (Flight Information Region - FIR)
chịu sự điều hành của nhiều cơ quan k lưu
áp dụng quy định, quy trình theo tiêu chuẩn & khuyến cáo qtế -> diễn ra liên tục + an toàn
Phụ ước - tổ chức k phận + dẫn đg hàng k
Annex 1 - cấp phép - phi công, ATCO, các nhân sự lquan
Annex 2 - q.tắc bay (trách nhiệm tổ lái + tuân thủ huấn lệnh ATCO)
Annex 10 - viễn thông hàng k - hệ thống thông tin liên lạc và dẫn đường hàng không
Annex 11 - tổ chức + cung cấp d.vụ k lưu -> tổ chức các vùng thông báo bay + phân định trách nhiệm cung cấp dịch vụ từng khu vực
5.2.2. Không phận và vùng thông báo bay (FIR)
Không phận
khoảng kgian phía trên lãnh thổ đất liền, vùng nội thủy, lãnh
hải và vùng biển thuộc trách nhiệm quản lý của 1 qgia - quy định của PL qtế
tài nguyên đặc biệt có giới hạn + giá trị chiến lược cao -> tổ
chức hđ bay + phát triển vận tải hàng k + kết nối qtế
đc phân định thành các Vùng thông báo bay (Flight Information Region – FIR) -> cung cấp dịch vụ không lưu (dịch vụ thông báo bay + dịch vụ báo động)
mỗi FIR - 1 cơ sở cung cấp dvu k lưu - phân chia k hoàn toàn trùng với ranh giới chính trị -> dựa trên y/c an toàn, khả năng cung cấp dvu - liên tục, hiệu quả
a. Vị trí địa lý và ý nghĩa chiến lược của FIR Việt Nam
VN - trung tâm khu vực ĐNA + giáp Trung Quốc - phía
Bắc + Lào và Campuchia - phía Tây + đường bờ biển dài hướng ra Biển Đông –> tuyến hàng hải & hàng không quan trọng của thế giới
trục giao thông hàng k - Đông Bắc Á - Đông Nam Á & Nam Á - châu Âu.
Đông Bắc Á (Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản)
Đông Nam Á
Châu Úc
Trung Đông và châu Âu
ICAO phân công Việt Nam qlý 2 FIR -> trách nhiệm qtế
FIR Hà Nội (VVHN)
phía Bắc + 1 một phần k phận trên Vịnh Bắc Bộ,
giáp ranh với các FIR của Trung Quốc và khu vực lân cận
FIR Hồ Chí Minh (VVHM)
phía Nam + phần lớn k phận Biển Đông, giáp ranh với FIR của
Campuchia, Singapore, Malaysia và các khu vực khác
2 FIR -> bao trùm cả vùng trời trên biển, các khu vực gần 2 quần đảo - nơi lưu lượng bay qtế lớn -> vai trò quan trọng -> an toàn cho các tuyến bay khu vực và liên lục địa
b. Phân loại không phận
k phận đc kiểm soát
ATCO
- cung cấp phân cách giữa các tàu bay = thiết bị/ quy định cụ thể
khu vực có mật độ giao thông cao, quanh các sân bay qtế và các đg hàng k chính
k phận k đc kiểm soát
phi công
- bảo đảm phân cách
phân loại -> tối ưu hóa sd nguồn lực, bảo đảm an toàn, duy trì hiệu quả khai thác
5.2.3. Kế hoạch bay và quản lý tiến trình bay
mỗi chuyến bay - qtắc IFR -> bắt buộc nộp kế hoạch chuyến bay (Flight Plan) trước khi thực hiện
Sân bay khởi hành và đến
Đường bay dự kiến
Mực bay
Loại tàu bay
Thời gian dự kiến
Phương thức khai thác (IFR/VFR)
Kế hoạch bay - xử lý thông qua hệ thống xử lý điện văn không lưu (AMHS/AFTN) -> phân phối tới các đơn vị kiểm soát liên quan
tiến trình của từng chuyến bay - theo dõi qua hệ thống quản lý tiến trình bay (Flight Progress System), trước đây thể hiện bằng =phi diễn giấy (Flight Progress Strip – FPS)
Theo dõi liên tục trạng thái của chuyến bay
Bảo đảm chuyển giao chính xác giữa các đơn vị kiểm soát
Hỗ trợ điều phối luồng không lưu
5.2.4. Quy tắc bay bằng mắt và quy tắc bay bằng thiết bị - Annex 2
Q.tắc bay = mắt (Visual Flight Rules – VFR)
phi công - quan sát trực tiếp bên ngoài buồng lái
điều kiện khí tượng đáp ứng các tiêu chuẩn tối thiểu - đk khí tượng bay bằng mắt (Visual Meteorological Conditions – VMC)
Tầm nhìn ngang tối thiểu khoảng 5 km ở mực bay thấp (dưới 10.000 ft)
K'c tối thiểu với mây
1.000 ft theo phương thẳng đứng
1.500–2.000 m theo phương ngang
Q.tắc bay = thiết bị (Instrument
Flight Rules – IFR)
sd hệ thống thiết bị dẫn đg + tuân thủ huấn lệnh của ATCO
điều kiện khí tượng k đáp ứng VMC -> trong điều kiện khí tượng bay bằng thiết bị (Instrument Meteorological Conditions - IMC)
5.2.5. Phân loại vùng trời không lưu (Airspace Classification)
a. Phân loại vùng trời
Class A
mức độ kiểm soát cao nhất
chỉ IFR
FL180 (= mực bay 18.000 feet)/ FL290 - FL600
Class B
mật độ giao thông rất cao, quanh các sân bay lớn
IFR + VFR
mở rộng theo chiều ngang khi độ cao tăng lên
Class C
mật độ giao thông trung bình đến cao
IFR + VFR
khu vực kiểm soát tiếp cận (Terminal Manoeuvring Area – TMA)
Class D
sân bay có kiểm soát nhưng mật độ hoạt động không quá cao
IFR + VFR
Class E
độ cao trung bình và cao
IFR + VFR
k đc sd làm khu vực kiểm soát trực tiếp quanh sân bay (control zone)
Class F
vùng trời tư vấn, không phải mọi quốc gia đều áp dụng
Class G
vùng trời k được kiểm soát
IFR + VFR
phi công chịu trách nhiệm - k có phân cách bắt buộc từ ATCO
b. Cấu trúc vùng trời theo chiều dọc và đơn vị quản lý
tổ chức theo chiều thẳng đứng (độ cao) + chiều ngang
(khu vực quản lý)