Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

BỆNH PHỔI MÔ KẼ (ILD) - Coggle Diagram

- - - - Nằm ngửa hít vào sâu (Supine inspiration): Tư thế chuẩn bắt buộc
      - Nằm ngửa thở ra (Expiratory CT): Bắt buộc thực hiện khi nghi ngờ bẫy khí khu trú (Air trapping) trong bệnh lý đường dẫn khí nhỏ (như Viêm phổi quá mẫn HP bán cấp)
      - Nằm sấp hít vào (Prone position): Giúp phân biệt tổn thương xơ/kính mờ thật sự với ứ máu hoặc xẹp phổi sinh lý do tư thế phụ thuộc trọng lực ở vùng đáy sau lồng ngực (nếu nằm sấp tổn thương mất đi là do tư thế; nếu còn là tổn thương thực sự)
- - - - Bản chất: Dày mô liên kết ở vách liên tiểu thùy do dịch, mô xơ hoặc tế bào xâm nhiễm
      - Đường Kerley B [Hỏi thi]: Nằm ở vùng ngoại biên, đáy phổi, chiều dài ngắn, vuông góc màng phổi; là biểu hiện sớm nhất của phù phổi cấp / phù phổi mô kẽ trên X-quang
      - Đường Kerley A (nằm sâu trong nhu mô, trung tâm) và Đường Kerley C (do sự chồng hình của Kerley A và B)
      - Phân loại dày vách trên HRCT:
        
        Dày nhẵn đều (Smooth - gặp trong phù phổi mô kẽ, bệnh lắng đọng protein phế nang PAP);
        
        Dày không đều / dạng hạt (Nodular - di căn bạch huyết giai đoạn sau, Sarcoidosis - u mô hạt)
      - Ngoại lệ đề thi [Hỏi thi]: Dày vách liên tiểu thùy KHÔNG gặp trong Viêm phế quản phổi
    - - Bản chất: Vùng tăng đậm độ nhu mô phổi nhưng KHÔNG xóa bờ mạch máu và phế quản bên trong; là dấu hiệu không đặc hiệu, gặp trong cả bệnh lý khoảng kẽ và phế nang [GV Nhấn]
        => Trong bệnh phổi kẽ thì nghĩ đến NSIP đầu tiên
      - Giá trị tiên lượng: kính mờ đơn thuần không kèm dấu hiệu xơ có 60 đến 80% khả năng hồi phục; kính mờ kèm dấu hiệu xơ hóa (giãn phế quản co kéo, tổ ong) chỉ có 20 đến 40% khả năng phục hồi
    - - Quanh bạch mạch (Perilymphatic): Nốt phân bố dưới màng phổi, rãnh liên thùy, vách liên tiểu thùy và bó phế quản - mạch máu;
        
        gặp trong Sarcoidosis, di căn bạch huyết, Silicosis
      - Trung tâm tiểu thùy (Centrilobular): Nốt nằm cách màng phổi 5 đến 10 mm (tôn trọng/chừa khoảng sát màng phổi);
        - gặp trong Viêm phổi quá mẫn (HP)
        - bệnh hít vào: viêm tiểu phế quản hô hấp hút thuốc lá
        
        nhiễm trùng đường dẫn khí ví dụ lao hoặc là không lao nontuberculous mycobacteria (MAC), viêm phế quản phổi
        
        carcinoma tiểu phế quản - phế nang: do tế bào u tróc ra rồi được hít vào
      - Ngẫu nhiên (Random): Nốt phân bố rải rác không quy luật ở cả vùng dưới màng phổi và trung tâm;
        
        Phân biệt:
        Phân bố ngẫu nhiên thì có nốt dưới màng phổi + rời rạc.
        Phân bố bạch mạch thì dưới màng phổi + dày đặc
        
        gặp trong: Theo đường máu : lao kê, di căn đường máu, nấm phổi
      - Nốt: < 1cm
  - - - Đặc điểm hình ảnh: Chùm nang khí thành dày, kích thước 3 đến 10 mm, đồng dạng, nhiều lớp chồng lên nhau xuất phát từ dưới màng phổi đi vào; kèm giãn phế quản co kéo và xáo trộn cấu trúc
      - Tiêu chuẩn bắt buộc [GV Nhấn]: Phải có từ nhiều lớp nang hoặc nằm dưới màng phổi; nếu chỉ có 1 lớp nang đơn thuần hoặc nang đơn độc dưới màng phổi thì chưa đủ tiêu chuẩn đọc là tổ ong (cần phân biệt với khí phế thũng cận vách)
      - Ý nghĩa: Thể hiện sự phá hủy và xơ hóa nhu mô phổi nặng nề, không hồi phục;
        là dấu hiệu sống còn khẳng định kiểu hình UIP / IPF
      - Phân biệt với khí phế thũng cận vách:
        
        Khí phế thũng cận vách luôn 1 lớp, thành rất mỏng, ưu thế thùy trên, thể tích phổi tăng;
        
        tổ ong nhiều lớp, thành dày, ưu thế thùy dưới, thể tích phổi giảm, kèm dấu hiệu xơ
  - - - phân tích dựa vào kích thước Mạch máu & phim thở ra
        
        Nhánh 3 (Mạch máu vùng đen giảm kích thước): Chụp thì thở ra có bẫy khí -> Bệnh tiểu phế quản tắc nghẽn (COPD, hen, viêm tiểu phế quản co thắt); Chụp thì thở ra không bẫy khí -> Bệnh lý mạch máu (tăng áp động mạch phổi do thuyên tắc phổi mạn tính)
        
        Vùng đen là bất thường:
        
        Mạch máu vùng đen kích thước nhỏ, thưa hơn Vùng mờ
        
        Cơ chế: - Bẫy khí hoặc nghẽn mạch. COPD, viêm tiểu pd tắc nghẽn, thuyên tắc phổi mạn
        Bẫy khí gây kém lưu thông khí, làm co đm Hoặc tăng áp động mạch phổi huyết khối mạn tính làm co đm
        
        Vùng mờ là bất thường:
        
        Mạch máu vùng đen và vùng mờ kích thước bằng nhau
        
        Cơ chế: nhu mô phổi bị viêm/ xơ/ tễ bào nên mới mờ
        
        Bệnh phổi mô kẽ lan toả do nhiễm trung (COVID-19, cúm A...) *,
        
        Chụp thì thở ra- tiêu chuẩn vàng
        
        Vùng đen bất thường: bẫy khí: vùng mờ và đen càng chênh rõ hơn khi thở ra. COPD, viêm tiểu pd tắc nghẽn, thuyên tắc phổi mạn
        
        Vùng mờ bất thường: vùng mờ và vùng đen bằng nhau khi thở ra: NSIP
- - - - Triệu chứng hô hấp xấu đi
      - Chức năng hô hấp suy giảm (thỏa 1 trong 2 tiêu chuẩn): FVC tuyệt đối giảm >= 5% hoặc DLCO (hiệu chỉnh Hb) tuyệt đối giảm >= 10% trong vòng 1 năm
      - Tiến triển xấu hơn trên HRCT (thỏa 1 hoặc nhiều dấu hiệu):
        
        xuất hiện tổn thương tổ ong mới hoặc tăng thêm;
        
        Lan rộng/nặng thêm giãn phế quản co kéo;
        
        xuất hiện hoặc tăng thêm tổn thương dạng lưới;
        
        xuất hiện kính mờ mới kèm giãn phế quản co kéo;
        
        tăng mất thể tích thùy phổi