Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Шылым шегу , есірткі мен ішімдіктің адам ұрығының дамуына тигізетін әсері,…
Шылым шегу , есірткі мен ішімдіктің адам ұрығының дамуына тигізетін әсері
Адам ұрығының дамуы – ұрықтанудан бастап дүниеге келгенге дейін жүретін күрделі биологиялық процесс. Бұл кезеңде жасушалардың бөлінуі, ұлпалардың жіктелуі, мүшелер мен мүшелер жүйесінің қалыптасуы жүзеге асады. Ұрықтың қалыпты дамуы ананың денсаулығына, қоректенуіне, гормондық жағдайына және қоршаған орта факторларына тікелей байланысты.
Жүктілік кезінде шылым шегу, алкоголь және есірткі заттарын қолдану ұрықтың дамуына кері әсер ететін маңызды тератогендік факторларға жатады.
..
Темекі түтінінің құрамында никотин, көміртек тотығы және басқа да улы химиялық қосылыстар бар. Олар плацента арқылы ұрыққа әсер етіп, оның оттегімен және қоректік заттармен қамтамасыз етілуін төмендетеді.
Негізгі әсерлері:
Оттегі тапшылығы (гипоксия): көміртек тотығы гемоглобинмен байланысып, оттегінің тасымалдануын төмендетеді.
Өсуінің тежелуі: ұрыққа қоректік заттар мен оттегінің жеткізілуі нашарлап, салмағы төмен болуы мүмкін.
-
-
-
Темекі түтінінің пассивті әсері де қауіпті. Яғни жүкті әйелдің жанында басқа адамның темекі шегуі де ұрыққа зиян келтіруі мүмкін.
..
Алкоголь – плаценталық бөгеттен өте алатын зат. Ол ана қанынан ұрықтың қанына өтіп, дамып келе жатқан жасушаларға әсер етеді.
Алкогольдің ұрыққа әсері әсіресе эмбриондық кезеңде маңызды, себебі осы уақытта негізгі мүшелер мен мүшелер жүйелері қалыптасады.
Негізгі әсерлері:
-
Жүйке жүйесінің зақымдануы: есте сақтау, зейін қою және оқу қабілеттеріне әсер етуі мүмкін.
-
-
-
…
Есірткі заттары жүйке жүйесіне, қан айналымына және жасушалардың қалыпты метаболизміне әсер етеді. Кейбір психобелсенді заттар плацента арқылы өтіп, ұрықтың ағзасына тікелей ықпал етеді.
-
-
Мидың қалыптасуы мен нейрондардың дамуына кедергі келтіруі мүмкін. Нәтижесінде баланың жүйке-психикалық дамуы бұзылуы ықтимал.
-
Кейбір есірткі заттары қан тамырларын тарылтып, плацентадағы қан айналымын нашарлатады. Бұл ұрыққа оттегінің жеткізілуін төмендетеді.
-
Ұрықтың салмағы мен бойының өсуі тежелуі, мерзімінен бұрын босану қаупі артуы мүмкін.
-
Жүктілік кезінде кейбір психобелсенді заттардың әсеріне ұшыраған нәрестелерде тыныс алу және бейімделу қиындықтары байқалуы мүмкін.
-
Кейбір заттарға құрсақішілік кезеңде ұшыраған нәрестелерде абстиненция белгілері пайда болуы мүмкін. Бұл медициналық бақылауды қажет етеді.
-
..
-
Зиянды факторлардың түріне, әсер ету ұзақтығына және ұрық дамуының кезеңіне байланысты:
-
-
-
-
-
-
..
Каннабис — қарасора (кендір) өсімдігінен алынатын психобелсенді зат. Оның құрамында миға әсер ететін THC (тетрагидроканнабинол) деген химиялық қосылыс бар.
-
- Есте сақтау мен зейінді төмендетуі мүмкін.
- Ойлау және шешім қабылдауға әсер етеді.
- Жүрек соғысын жиілетуі мүмкін.
- Мазасыздық пен қорқыныш сезімін тудыруы мүмкін.
- Жасөспірімдердің миының дамуына кері әсер етуі мүмкін.
-
Қысқаша айтқанда, каннабис — адамның миы мен жүйке жүйесіне әсер ететін есірткі заты.
..
Опиоидтар — ауырсынуды басу үшін қолданылатын, ми мен жүйке жүйесіндегі арнайы рецепторларға әсер ететін заттар тобы.
-
-
-
-
-
-
-
- Қатты ауырсынуды азайтады.
- Ұйқышылдық тудыруы мүмкін.
- Тыныс алуды баяулатуы мүмкін.
- Тәуелділік қалыптастыруы мүмкін.
..
-
-
кезеңдерінде қалыптасып, жүктіліктің соңына дейін қызмет атқарады.
-
1. Тыныс алу қызметі: ана қанынан оттегі ұрық қанына өтеді, ал
-
2. Трофикалық қызметі: глюкоза, аминқышқылдары, май
қышқылдары, дәрумендер мен минералдар ұрыққа жеткізіледі.
. Эндокриндік қызметі: плацента прогестерон, эстрогендер және
-
-
-
-
-
-
Әлемдік зерттеу
..
Зерттеу атауы: Concurrent Prenatal Drinking and Smoking Increases Risk for SIDS: Safe Passage Study Report.
Жарияланған жылы: 2020 жыл.Журнал: EClinicalMedicine (The Lancet Discovery Science).Жетекші зерттеушілердің бірі: Amy J. Elliott.
-
Жүктілік кезінде алкоголь мен темекіні қатар қолданудың нәресте денсаулығына, әсіресе кенеттен болатын нәресте өлімі синдромының (SIDS) қаупіне әсерін анықтау.
Зерттеу әдісі
-
-
-
-
Темекі мен алкоголь әсерінің мерзімі, жиілігі және ұзақтығы зерттелген.
-
Зерттеу барысында:
Жүктілік кезінде темекі мен алкогольді қатар қолдану нәресте денсаулығына елеулі қауіп төндіретіні анықталған.
-
Тек темекі немесе алкоголь әсеріне қарағанда, екі фактордың қатар әсері ерекше қауіп тудырған.
Зерттеушілер екі фактордың жүктіліктің бірінші триместрінен кейін де жалғасуы кезінде SIDS салыстырмалы қаупі бақылау тобымен салыстырғанда 11,79 есе жоғары болғанын хабарлаған. Бұл нәтиже нақты зерттелген топқа қатысты, барлық жүктілікке бірдей қолданылмайды.
..
-
-
-
Зерттеуде 172 ғылыми мақала талданып, 173 687 даму ақауы тіркелген жағдай және 11,7 миллионнан астам бақылау жағдайы қамтылған.
Негізгі нәтижелері:
Анасының жүктілік кезінде темекі шегуі кейбір туа біткен даму ақауларының жоғары қаупімен байланысты болған.
-
-
Пайдаланылған әдебиеттер
- Elliott A. J. et al. (2020). Concurrent Prenatal Drinking and Smoking Increases Risk for SIDS: Safe Passage Study Report.
- Jones K. L., Smith D. W. (1973). Recognition of the Fetal Alcohol Syndrome in Early Infancy.
- Hackshaw A. et al. (2011). Maternal Smoking in Pregnancy and Birth Defects.
- Бақтыбаева А.Н., Келдібек Е.З., Жанабаева С.Ө. (2021). Никотинге тәуелді жүкті әйелдердің акушерлік және перинаталдық нәтижелері.
- Шарипова М.Г. және т.б. (2023). Қазақстан Республикасында ұрықтың дамуының тежелуіне әсер ететін факторлардың жиілігі мен ассоциациясы.
- Тунгушбаева З.Б., Волков П.Е. (2017). Адам эмбрионына алкогольді сусындардың әсері.
- Тё Н.В., Кашафутдинова Г.Т. (2020). Жүкті әйелдердегі жаман әдеттердің жаңа туған нәрестелердің денсаулығына әсер ету тәжірибесін бағалау.