Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Популяцияның құрамы және құрылымына салыстырмалы талдау., Популяцияның…
-
- Популяцияның құрамы мен құрылымына қатысты қосымша глоссарий
- Популяциялық экология – популяциялардың тіршілік ету заңдылықтарын, санын, құрылымын және қоршаған ортамен байланысын зерттейтін экология саласы.
- Популяция ареалы – белгілі бір популяция даралары таралған географиялық аумақ.
- Популяцияның мөлшері – белгілі бір аумақта тіршілік ететін даралардың жалпы саны.
- Демографиялық құрылым – популяциядағы даралардың жасына, жынысына және көбею қабілетіне байланысты арақатынасы.
- Репродуктивті құрылым – популяциядағы көбеюге қатысатын даралардың үлесі мен арақатынасы.
- Өсімталдық – организмдердің белгілі бір уақыт ішінде ұрпақ беру қабілеті.
- Өміршеңдік – даралардың белгілі бір уақыт аралығында тірі қалу қабілеті.
- Тіршілік ұзақтығы – организмнің туғаннан өлгенге дейінгі өмір сүру мерзімі.
- Популяцияның табиғи өсімі – белгілі бір кезеңдегі туған даралар саны мен өлген даралар санының айырмашылығы.
- Популяцияның миграциясы – даралардың бір аумақтан екінші аумаққа қоныс аударуы.
- Генетикалық әртүрлілік – популяция даралары арасындағы тұқым қуалайтын белгілердің алуан түрлілігі.
- Генетикалық дрейф – популяциядағы аллельдер жиілігінің кездейсоқ өзгеруі.
- Инбридинг – туыстас даралардың өзара шағылысуы.
- Аутбридинг – туыстық байланысы жоқ даралардың шағылысуы.
- Оқшаулану – популяция дараларының басқа популяциялармен генетикалық байланысының шектелуі.
- Метапопуляция – кеңістікте бөлініп орналасқан, бірақ өзара миграция арқылы байланысатын жергілікті популяциялар жүйесі.
- Экологиялық сыйымдылық – қоршаған ортаның белгілі бір популяцияны ұзақ уақыт қамтамасыз ете алатын даралар саны.
- Популяция толқыны – популяция санының табиғи немесе сыртқы факторлардың әсерінен мерзімді өзгеруі.
- Биотикалық әлеует – популяцияның қолайлы жағдайларда көбеюінің ең жоғары мүмкіндігі.
- Тіршілік стратегиясы – организмдердің өсу, көбею және тіршілігін сақтау ерекшеліктерінің жиынтығы.
- Жергілікті популяция – белгілі бір шағын аумақта тіршілік ететін бір түр дараларының тобы.
- Популяцияның тұрақтылығы – популяцияның қоршаған орта өзгерістеріне қарамастан өзінің тіршілік етуін сақтай алу қабілеті.
- Минималды популяция саны – популяцияның ұзақ мерзімді сақталуы үшін қажетті даралардың ең аз саны.
- Популяцияның жойылуы – белгілі бір аумақта популяция дараларының толық жоғалуы.
- Табиғи сұрыпталу – тіршілік ортасына жақсы бейімделген даралардың тірі қалып, ұрпақ қалдыру мүмкіндігінің жоғары болуы.
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Туу, өлім және жас құрамы
-
-
-
-
Қорытынды: Популяцияның құрамын және құрылымын жан-жақты зерттеу табиғаттағы түрлердің санын реттеуге, биоалуантүрлілікті сақтауға және сирек кездесетін түрлерді қорғау шараларын ұйымдастыруға көмектеседі.
Тақырыбы: Фотосинтез. Өсімдіктердің фотосинтез өнімдерін пайдалануы. Өсімдіктердің жер бетіндегі таралуына жарықтың маңызы. Фотопериодизм (фотокезеңділік).
- Фотосинтез – жасыл өсімдіктердің күн сәулесінің энергиясын пайдаланып, көмірқышқыл газы мен судан органикалық заттар түзу процесі.
- Хлорофилл – өсімдіктердің жасыл түсін беретін және күн сәулесінің энергиясын сіңіретін пигмент.
- Хлоропласт – өсімдік жасушасында фотосинтез жүретін арнайы органоид.
- Жарық энергиясы – фотосинтез процесінің жүруіне қажетті күн сәулесінің энергиясы.
- Көмірқышқыл газы – фотосинтез кезінде өсімдіктер ауадан сіңіріп, органикалық заттар түзуге пайдаланатын газ.
- Фотосинтез өнімдері – фотосинтез нәтижесінде түзілетін көмірсулар мен басқа да органикалық қосылыстар.
- Глюкоза – фотосинтез нәтижесінде түзілетін қарапайым қант, өсімдіктің негізгі энергия және құрылыс материалының бірі.
- Крахмал – өсімдіктерде қор ретінде жиналатын күрделі көмірсу.
- Сахароза – фотосинтез өнімдерін өсімдіктің бір мүшесінен екінші мүшесіне тасымалдауға қатысатын қант.
- Органикалық заттар – өсімдіктердің өсуіне, дамуына және тіршілік әрекетіне қажетті көмірсулар, майлар мен нәруыздар.
- Фотосинтездің жарық кезеңі – жарық энергиясы сіңіріліп, АТФ пен НАДФН түзілетін және су ыдырауынан оттек бөлінетін фотосинтез кезеңі.
- Қараңғы кезең – көмірқышқыл газының органикалық қосылыстарға айналу кезеңі. Бұл процесс Кальвин циклі арқылы жүреді.
- Фотосинтез қарқындылығы – өсімдіктің белгілі бір уақыт ішінде фотосинтез арқылы органикалық зат түзу жылдамдығы.
- Жарықсүйгіш өсімдіктер (гелиофиттер) – жақсы жарықтанған ортада өсіп, дамитын өсімдіктер.
- Көлеңкесүйгіш өсімдіктер (сциофиттер) – жарық аз түсетін көлеңкелі ортада өсуге бейімделген өсімдіктер.
- Көлеңкеге төзімді өсімдіктер – жарық мол және көлеңкелі жағдайда да өсе алатын өсімдіктер.
- Жарық қарқындылығы – белгілі бір аумаққа түсетін жарық мөлшері.
- Фотопериодизм (фотокезеңділік) – өсімдіктердің күн мен түн ұзақтығына байланысты өсуі мен даму ерекшеліктері.
- Ұзақ күн өсімдіктері – гүлдеуі үшін күн ұзақтығы белгілі бір мөлшерден артық болуы қажет өсімдіктер (бидай, арпа, шалғам).
- Қысқа күн өсімдіктері – гүлдеуі үшін күн ұзақтығы қысқа, ал түн ұзақ болуы қажет өсімдіктер (күріш, мақта, соя).
- Бейтарап күн өсімдіктері – гүлдеуі күн мен түн ұзақтығына айтарлықтай тәуелді емес өсімдіктер (қызанақ, қияр).
- Фотопериодтық реакция – өсімдіктің күн мен түн ұзақтығының өзгеруіне беретін физиологиялық жауабы.
- Фототропизм – өсімдік мүшелерінің жарық бағытына қарай немесе одан кері бағытта өсу қозғалысы.
- Фотоморфогенез – жарықтың әсерінен өсімдіктің пішіні мен құрылымының қалыптасуы.
- АТФ (аденозинтрифосфат) – жасушада энергияны жинақтап, тасымалдайтын негізгі молекула.
- Транспирация – өсімдіктердің жапырақтары мен басқа мүшелері арқылы суды буландыру процесі.
- Экологиялық бейімделу – өсімдіктердің жарық, температура және ылғал сияқты орта жағдайларына икемделуі.
-
-
-
-
Тақырыбы: Экологиялық факторларды жіктеу және олардың тірі ағзаларға әсері. Орта факторлары мен өсімдіктердің өзара әсерлесуі және оның экологиялық маңызы
- Экология – тірі ағзалардың бір-бірімен және қоршаған ортамен байланысын зерттейтін ғылым.
- Экологиялық факторлар – тірі ағзалардың тіршілігіне, өсуіне, дамуына және таралуына әсер ететін қоршаған орта жағдайлары.
- Абиотикалық факторлар – тірі емес табиғаттың ағзаларға әсер ететін факторлары (жарық, температура, су, ауа, топырақ).
- Биотикалық факторлар – тірі ағзалардың бір-біріне тигізетін әсері (өсімдіктер, жануарлар, микроағзалар арасындағы байланыс).
- Антропогендік факторлар – адамның іс-әрекеті нәтижесінде қоршаған ортаға тигізетін әсері.
- Жарық факторы – өсімдіктердің фотосинтез процесіне, өсуі мен дамуына әсер ететін маңызды экологиялық фактор.
- Температура – ағзалардың тіршілік әрекетіне, зат алмасуына және өсу қарқынына әсер ететін орта көрсеткіші.
- Ылғалдылық – қоршаған ортадағы су мөлшері, өсімдіктердің тіршілігі мен су алмасуына әсер етеді.
- Топырақ факторы – өсімдіктердің қоректік заттармен, сумен және минералдармен қамтамасыз етілуіне әсер ететін орта жағдайы.
- Фотосинтез – жасыл өсімдіктердің күн сәулесінің көмегімен көмірқышқыл газы мен судан органикалық зат түзу процесі.
- Экологиялық бейімделу – ағзалардың қоршаған орта жағдайларына икемделу қабілеті.
- Бәсекелестік – өсімдіктердің жарық, су, минералды заттар және тіршілік кеңістігі үшін өзара күресі.
- Симбиоз – әртүрлі ағзалардың бір-бірімен тығыз байланыста тіршілік етуі.
- Мутуализм – екі ағзаға да пайдалы болатын өзара байланыс түрі.
- Паразитизм – бір ағзаның екінші ағзаны тіршілік көзі ретінде пайдаланып, оған зиян келтіруі.
- Аллелопатия – өсімдіктердің бір-біріне химиялық заттар бөлу арқылы әсер етуі.
- Комменсализм – бір ағза пайда көріп, екіншісіне айтарлықтай пайда да, зиян да келмейтін байланыс түрі.
- Экожүйе – тірі ағзалар мен олардың тіршілік ортасының өзара байланысқан біртұтас жүйесі.
- Биоценоз – белгілі бір аумақта бірге тіршілік ететін әртүрлі ағзалар қауымдастығы.
- Биогеоценоз – белгілі бір аумақтағы тірі ағзалар мен абиотикалық ортаның өзара байланысқан табиғи жүйесі.
- Экологиялық қуыс – ағзаның экожүйедегі алатын орны, тіршілік жағдайлары мен атқаратын қызметінің жиынтығы.
- Төзімділік шегі – ағзаның белгілі бір экологиялық фактордың өзгеруіне шыдай алатын шекарасы.
- Оптимум аймағы – ағзаның өсуі мен дамуына ең қолайлы экологиялық жағдайлар жиынтығы.
- Шектеуші фактор – ағзаның тіршілігі мен таралуын тежейтін экологиялық фактор.
- Экологиялық тепе-теңдік – табиғи жүйедегі тірі ағзалар мен қоршаған орта арасындағы салыстырмалы тұрақтылық.
-
Экологиялық факторлар тірі ағзалардың тіршілігіне, өсуіне және таралуына тікелей әсер етеді. Өсімдіктер мен қоршаған орта арасындағы өзара байланыстар табиғи экожүйелердің тұрақтылығын сақтауда маңызды рөл атқарады. Оларды зерттеу табиғатты қорғауға және биологиялық алуантүрлілікті сақтауға мүмкіндік береді.
- Популяцияның құрамы және құрылымына салыстырмалы талдау
- Популяция туралы жалпы түсінік
Популяция – белгілі бір географиялық аумақта ұзақ уақыт бойы тіршілік ететін, бір түрге жататын, өзара еркін шағылысып, өсіп-өнетін және ортақ генетикалық қор құрайтын даралар жиынтығы.
Популяция – тірі табиғаттың негізгі құрылымдық бірлігі. Ол түрдің сақталуына, көбеюіне, таралуына және қоршаған ортаға бейімделуіне мүмкіндік береді.
-
- Популяцияның негізгі құрамы
-
-
Популяциядағы барлық даралардың жалпы санын білдіреді. Даралар саны қоршаған ортаның қолайлылығына, қорек мөлшеріне, ауруларға және жыртқыштарға байланысты өзгеріп отырады.
-
-
-
Популяциядағы аталық және аналық даралардың арақатынасын көрсетеді. Бұл көрсеткіш популяцияның көбею мүмкіндігіне әсер етеді.
-
Популяциядағы тұқым қуалайтын белгілер мен гендердің алуан түрлілігін сипаттайды. Генетикалық әртүрлілік популяцияның қоршаған орта өзгерістеріне бейімделуіне көмектеседі.
- Популяцияның кеңістіктік құрылымы
-
-
-
-
-
- Экологиялық факторларды жіктеу және олардың тірі ағзаларға әсерін анықтау. Орта факторлары мен өсімдіктердің өзара әсерлесуін зерттеу және оның экологиялық маңызын анықтау. глоссарий
- Фотосинтез. Өсімдіктердің фотосинтез өнімдерін пайдалануы. Өсімдіктердің жер бетіндегі таралуына жарықтың маңызын талдау. Фотопериодизм (фотокезеңділік).
- Вегетациялық кезең – өсімдіктің өніп шығуынан бастап өсуі, дамуы және көбеюіне дейінгі тіршілік кезеңі.
Фотосинтез – жер бетіндегі тіршіліктің негізгі процестерінің бірі. Жарық өсімдіктердің өсуіне, дамуына және таралуына тікелей әсер етеді. Ал фотопериодизм өсімдіктердің гүлдеуін, тұқым түзуін және маусымдық дамуын реттейді. Сондықтан жарық факторы өсімдіктердің экологиялық бейімделуінде маңызды орын алады.
- Популяцияның құрамы және құрылымына салыстырмалы талдау.
-
-
-
-
-
-
-
-
-