Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

BỆNH LÝ NHU MÔ PHỔI - Coggle Diagram

- - - - Là hình ảnh phế quản còn chứa khí xuất hiện dưới dạng đường sáng phân nhánh nằm trong vùng tổn thương mờ
      - Gặp trong: Đông đặc phổi, xẹp phổi (bao gồm xẹp phổi thụ động), ung thư phổi (đặc biệt là Carcinoma tuyến / Adenocarcinoma / BAC) [Hỏi thi]
        Vi u mọc bám dọc theo thành phế nang và phế quản tận thay vì xâm lấn phá hủy cấu trúc lòng ống
      - KHÔNG gặp trong: Xẹp phổi do u gây tắc nghẽn hoàn toàn phế quản [Hỏi thi] thường do u biểu mô tb vảy/ u biểu mô tuyến thể trung tâm
      - Trong nốt phổi đơn độc: tồn tại dai dẳng + Air-bronchogram (+) gợi ý Carcinoma tuyến [Hỏi thi]
    - - CT angiogram sign: Mạch máu chạy qua vùng đông đặc có thành dày không đều, chỗ giãn chỗ hẹp -> gợi ý U thâm nhiễm (Adenocarcinoma/Lymphoma);
        -Khác viêm phổi thành mạch đều không biến dạng
      - Leafless tree sign (Dấu hiệu cây trụi lá): U lan dọc thành phế quản và vách phế nang => chít hẹp, co kéo gây dãn/ hẹp + các nhánh thưa thớt
      - High-attenuation bronchogram sign: Lòng phế quản cản quang cao cả thì ko thuốc. do ứ đọng dịch nhầy chứa canxi/kim loại -> đặc trưng cho Bệnh nấm phổi dị ứng (ABPA) (do cơ thể tự tiết dịch chống lại aspecgiluss trong phế quản)
      - Air-bronchogram (+) kết hợp phế quản bên trong giãn: Gợi ý bệnh lý nhu mô mạn tính hoặc dị vật đường thở
        do xơ hoá làm phế quản bên trong dãn hoặc ứ khí do dị vật
  - - - U phổi:
        
        Ung thư tế bào tuyến (BAC = Adenocarcinoma thay thế khí trong phế nang bằng tế bào u và dịch nhầy, gây dấu KPQ đồ + cây trụi, KPQ đồ+ dãn phế nang, nốt phổi có KPQ),
        
        Lymphoma (ban đầu là ở mô kẽ có bạch huyết, sau đó phá vỡ hàng rào phế nang và lấp lòng phế nang),
        
        K phổi gây viêm phổi sau tắc nghẽn
      - Bệnh lý hậu nhiễm mạn:
        
        Viêm phổi tổ chức hóa (OP) viêm và tăng sinh nguyên bào sợi trong phế nang ngoại vi,
        
        Viêm phổi tăng bạch cầu ái toan mạn phản ứng quá mức của bạch cầu ái toan + đại thực bào + dịch phù lan vào trong phế nang - do cơ thế phản ứng quá mức với khói thuốc, khói độc
      - Bệnh lý khác:
        
        Sarcoidosis phế nang (là u hạt phế nang),
        
        Bệnh tích protein phế nang (PAP) Surfactant không được dọn dẹp do bẩm sinh/ thứ phát do tự miễn lấp đầy phế nang, phải rửa phổi
  - - - Viêm phổi thùy (Lobar pneumonia): Thường do viêm rầm rộ
        
        Streptococcus pneumoniae (thường gặp nhất),
        
        Klebsiella pneumoniae (hay gây tăng thể tích thùy phổi / đẩy rãnh liên thùy) [Hỏi thi] => viêm rầm rộ nhất, trên người SGMD. Nhớ K lép = ko lép = phình
        
        Lao nhiễm lần đầu
        
        Viêm phổi hít
      - Khối u (Neoplasm): Ung thư phổi gây viêm phổi sau tắc nghẽn
        
        BAC K tuyến,
        
        Lymphoma
      - Xuất huyết (Hemorrhage): máu phế nang rồi lan qua lỗ kohn và kênh lamber
        
        Dập phổi (Contusion), vỡ hàng loạt hệ mao mạch phế nang => máu từ mạch máu tràn vào phế nang
        
        Nhồi máu phổi (Infarction) thiếu máu gây hoại tử tổn thương hàng rào phế nang - mao mạch => máu từ mạch máu tràn vào phế nang
      - Khối u/Khác: cũng lan qua lỗ kohn và kênh lamber
        
        OP viêm phổi tổ chức hoá : tb xơ tràn trong phế nang ngoại vi
        
        Viêm phổi tăng BC ái toan: - Viêm phổi tăng bạch cầu ái toan mạn phản ứng quá mức của bạch cầu ái toan + đại thực bào + dịch phù lan vào trong phế nang - do cơ thế phản ứng quá mức với khói thuốc, khói độc
        
        Sarcoidosis phế nang (là u hạt phế nang),
        
        Phổi biệt trí (Sequestration)
      - Lưu ý Phổi biệt trí: Nghi ngờ khi BN viêm phổi tái đi tái lại ở thùy dưới; CT thì động mạch quét xuống dưới gan tới gốc ĐM thân tạng để tìm nhánh ĐM hệ thống nuôi bất thường xuất phát từ ĐMC [GV Nhấn]
    - - Hình Cánh bướm (Batwing): Phân bố quanh rốn phổi 2 bên, ngoại biên không tổn thương do dẫn lưu bạch mạch tốt hơn -> Bệnh cấp tính
        
        Phù phổi cấp (do tim: Suy tim trái cấp làm tăng áp lực mao mạch phổi phế nang
        
        Phù phổi cấp không do tim (Tổn thương hàng rào mao mạch phế nang (do nhiễm trùng huyết ),
        
        Phế quản phế viêm viêm do vi khuẩn đặc biệt Staphylococcus aureus, Pseudomonas aeruginosa, Haemophilus influenzae. Khác với phế cầu lan theo không khí tới các nhánh tiểu phế quản rải rác phổi, chứ ko tập trung 1 chỗ
        
        PCP Viêm phổi do nấm Pneumocystis jirovecii ở bn SGMD các bào tử nấm lan khắp phổi khi hít vào, sau đó khiến phế nang tiết dịch nhầy
        
        VP do virus (vd cúm mùa = Influenza, COVID-19 stage.)
      - Hình Cánh bướm ngược (Reversed batwing) [Hỏi thi]: Phân bố ưu thế vùng ngoại biên -> Bệnh phổi mạn tính:
        
        BAC Ung thư biểu mô tuyến do biểu mô tuyến tập trung ở phế nang ngoại vi và tiểu phế quản tận
        
        Sarcoidosis do Sarcoidosis là bệnh lý u hạt phân bố chủ yếu theo đường bạch mạch, bạch mạch dưới màng phổi lại nhiều
        
        Viêm phổi tổ chức hóa (OP), do vùng ngoại biên phổi dãn nở cao, nên dễ ứ fibrin
        
        Viêm phổi tăng bạch cầu ái toan mạn do dưới màng phổi nhiều mạch máu
      - Nhiễm trùng lan tỏa:
        
        Bệnh nhân suy giảm miễn dịch:
        
        Nấm Pneumocystis jirovecii (PCP)
        [CT: kính mờ quanh rốn/vùng giữa, crazy-paving tổn thương kính mờ lót đầy dịch bọt protein, điển hình KHÔNG có tràn dịch màng phổi] vì chỉ tổn thương ở phổi, ko viêm lan màng phổi
        
        HSV
        
        Bệnh nhân không suy giảm miễn dịch:
        
        Đa phần do Virus (Cúm/Influenza)
        [lâm sàng sốt nhưng bạch cầu/CRP không tăng, tổn thương kính mờ/đông đặc nặng nề],
        
        Adenovirus, MERS, SARS
      - Xuất huyết phế nang lan tỏa (DAH): Lâm sàng ho ra máu, thiếu máu tiến triển (như Hội chứng Goodpasture / Phổi - Thận)
        -> Tổn thương nhu mô phổi tương ứng là xuất huyết phế nang [Hỏi thi]
        -Do tự kháng thể kháng màng đáy phế nang và màng đáy cầu thận => tổn thg => xuất huyết phế nang
      - Bệnh tích Protein phế nang (PAP): Bệnh nhân trẻ tuổi, khó thở âm ỉ,
        CT có hình ảnh "Lát gạch" (Crazy-paving), chẩn đoán xác định qua nội soi rửa phế nang (BAL) ra dịch màu trắng sữa ("rửa phổi")
    - - Phế quản phế viêm: Staph Aureus, Legionella, Gram âm, Streptococcus, Klebsiella, Pseudomonas, Anaerobe, PCP, TB, Aspiration
      - Viêm mạch máu: U hạt Wegener / GPA (gây viêm mạch -> nhồi máu -> đông đặc nhiều ổ -> trễ hơn tạo nốt/khối/hang)
      - U phổi: BAC, Lymphoma, Di căn (Metastases)
      - Quy luật hình thái [GV Nhấn]:
        
        Khối đơn độc lớn >3cm -> Ung thư phổi nguyên phát.
        
        Đông đặc phế nang nhiều ổ -> Phế quản phế viêm, OP Viêm phổi tổ chức hóa Organizing, Lymphoma vì lan rầm rộ theo bạch huyết
        Đông đặc nhiều ổ rất hiếm khi do ung thư nguyên phát đa ổ
  - - - Kích thước tim: To (+)
      - Kích thước mạch máu phổi: Tăng (+) vùng đỉnh
      - Phân bố: tt phế nang Ưu thế trung tâm (quanh rốn phổi) vì áp lực mạch máu tăng vùng rốn
      - Mật độ: Kính mờ > Đông đặc (vì chủ yếu là dịch thấm bị đẩy qua do tăng áp lực)
      - Dày vách liên tiểu thùy (Kerley B): Có (+). Do áp lực tm phổi đẩy dịch vào khoảng mô kẽ
      - Giãn phế quản co kéo trên CT: Không (-) khung đỡ của phổi chưa bị xơ hay huỷ
      - Tốc độ cải thiện: Nhanh (vài giờ đến vài ngày do dịch nghèo protein)
    - - Kích thước tim: Bình thường (-)
      - Kích thước mạch máu phổi: Bình thường (-) do ko tăng áp thuỷ tĩnh
      - Phân bố: Ưu thế ngoại biên do những bệnh nhân này nằm nhiều nên viêm lắng xuống lưng
      - Mật độ: Đông đặc > Kính mờ màng phế nang - mao mạch bị phá hủy hoàn toàn, dịch giàu protein
      - Dày vách liên tiểu thùy: Không (-) do ko tăng áp thuỷ tĩnh
      - Giãn phế quản co kéo trên CT: Có (+) trên CT theo dõi (dấu hiệu xơ hóa -> tiên lượng tăng nguy cơ tử vong và kéo dài thời gian thở máy) [GV Nhấn]
      - Tốc độ cải thiện: Chậm (do dịch giàu protein + tổn thương màng phế nang - mao mạch)
      - Do: nhiễm trùng huyết,Viêm phổi nặng Cúm/Influenza SARS-CoV-2
- - - - Lành tính [Hỏi thi]:
        
        Lan tỏa (complete),
        
        Trung tâm (central),
        
        Dạng phiến (laminated): vôi nhiều vòng đồng tâm
        
        Dạng bắp nổ (popcorn - đặc trưng cho Hamartoma), vôi hoá thô gồ ghề ko đều
        
        Viền ngoại biên
      - Ác tính:
        
        Lấm tấm,
        
        Lệch tâm (=> Ung thư xuất hiện trên nền u hạt do nhiễm trùng cũ/lao => đẩy lệch cục vôi), => [GV nhấn]
        
        Nốt nhỏ / vi nốt (Carcinoma tuyến do u thư lớn nhanh gây hoại tử vi thể ) [Hỏi thi]
    - - Nốt Đặc (Solid): Tỉ lệ ung thư ~7%
      - Nốt Kính mờ (Ground-glass): Tỉ lệ ung thư ~18%
      - Nốt Bán đặc (Part-solid): TỈ LỆ UNG THƯ CAO NHẤT (~63%) [GV Nhấn] [Hỏi thi].
        Bên trong có các đốm khí nhỏ (Bubble-like lucency) -> Rất gợi ý Carcinoma tế bào tuyến (Adenocarcinoma) [GV Nhấn]
  - - - Áp dụng cho: Nốt phổi đơn độc phát hiện tình cờ ở người nguy cơ thấp [Hỏi thi] phải thoả mãn all.
        
        Bệnh nhân ≥ 35 tuổi + Chưa bị K gì cả + Không SGMD +
        
        Nốt phát hiện tình cờ trên CT lát mỏng (<= 1.5 mm) mỏng mới đánh giá được thể tích và bờ
        
        Nốt ≤ 3 cm, bao quanh bởi nhu mô phổi lành + không tiếp xúc rốn phổi/trung thất + không kèm hạch phì đại+ không kèm xẹp phổi hay tràn dịch màng phổi
      - KHÔNG ÁP DỤNG CHO:[Hỏi thi]
        Bệnh nhân < 35 tuổi (tuổi nguy cơ K thấp dễ dương giả),
        bệnh nhân đang có ung thư hoặc đối tượng nguy cơ cao đang tầm soát ung thư (nguy cơ K cao, cần theo dõi sát hơn),
        bệnh nhân suy giảm miễn dịch ( cần theo dõi điều trị và sát sao hơn)
      - Xử trí nốt đặc bờ gai 12 mm hoặc > 8 mm => nguy cơ ác tính cao:
        Chụp PET-CT, theo dõi bằng CT hoặc sinh thiết/phẫu thuật [Hỏi thi]
  - - - (1) Nốt phổi đơn độc (giai đoạn sớm)
      - (2) Khối choán chỗ được bao quanh bởi nhu mô (> 3 cm)
      - (3) Khối choán chỗ trung tâm gây xẹp phổi hoặc đông đặc sau tắc nghẽn
      - (4) Khối choán chỗ tạo hang
      - (5) Đông đặc mạn tính (Ung thư thể viêm / Pneumonic cancer / BAC)
  - - - T1: Kích thước <= 3 cm
      - T2: Kích thước > 3-5 cm hoặc xâm lấn phế quản chính/màng phổi tạng
      - T3: Kích thước > 5-7 cm, hoặc xâm lấn màng ngoài tim- màng phổi thành- thành ngực- cơ hoành, hoặc có nốt vệ tinh cùng thùy [Hỏi thi]
      - T4: Kích thước > 7 cm, hoặc xâm lấn trung thất - tim - thực quản - carina - mạch máu lớn, hoặc cột sống -dây tk hoành -tk quặt ngc tq, hoặc có nốt ở thùy khác cùng bên [Hỏi thi]
    - - N1: Hạch rốn phổi /Hạch quanh phế quản/ Nội phổi cùng bên 10-14
      - N2: Hạch trung thất cùng bên
        (nhóm 2 và 4 cạnh khí quản,
        5-9: 5: cửa sổ phế chủ 6: phía ngoài quai đm chủ 7: dễ nhớ nhất, ở tam giác dưới carina 8,9 dọc thực quản) [Hỏi thi]
      - N3: Hạch thượng đòn bất kì 1 / hạch đối bên [Hỏi thi]
- - - - Có khí phế quản đồ -> Đông đặc phổi
      - Không có khí phế quản đồ -> Đông đặc phổi hoặc Tràn dịch màng phổi kèm xẹp phổi (cân bằng giữa lực đẩy và kéo) -> Cần chụp CT lồng ngực
- - - - Đông đặc (Consolidation): Khí trong phế nang bị thay thế bởi dịch, mủ, máu, tế bào u
      - Tổn thương mô kẽ (Interstitial disease): Tổn thương mô liên kết nâng đỡ nhu mô phổi
      - Xẹp phổi (Atelectasis): Giảm thể tích khí phế nang kèm tăng đậm độ
      - Nốt và khối u (Nodules and Masses)
        
        Nốt (Nodule): Kích thước <= 3 cm
        
        Khối (Mass): Kích thước > 3 cm (> 90% ác tính) [Hỏi thi]
    - - Hang (Cavitation)
      - Bóng khí phổi (Pneumatocele)
      - Kén khí (Cyst)
  - - - Đông đặc: Tăng đậm độ nhu mô phổi, XÓA MỜ các cấu trúc mạch máu bên trong, có thể kèm hình ảnh khí phế quản đồ
      - Kính mờ (GGO): Tăng đậm độ nhưng KHÔNG xóa mờ các cấu trúc mạch máu bên trong
      - Lưu ý quan trọng: Thuật ngữ "Kính mờ" KHÔNG dùng trên X-quang, chỉ áp dụng duy nhất trên CT lát mỏng (thin section <= 1.5 mm) [GV Nhấn] [Hỏi thi]
    - - ARDS: Là một hội chứng LÂM SÀNG, không phải là chẩn đoán hình ảnh, không ghi trên bản tường trình CĐHA
      - DAD (Diffuse Alveolar Damage): Là thuật ngữ CĐHA/mô bệnh học mô tả "Tổn thương phế nang lan tỏa"