Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
LEHEN INDUSTRIA IRAULTZA - Coggle Diagram
LEHEN INDUSTRIA IRAULTZA
ERAGILEAK (1760-1780 / Ingalaterra)
AURREKARIAK
aldaketak landa-eremuan hasi ziren (protoinsustrializazioa)
nekazariek estra modura eskuzko ehungailu eta goruekin egindako ehuntze- eta irute-lanak egiten zituzten
DOMESTIC SYSTEM
nekazaritza lanek uzten zietenean etxeko tresnekin eskulanak egin eta gertuko merkatuan saldu
PUTTING SYSTEM
salerosleek nekazariei kapitala eta lehengaiak eman, prezioak zehaztu eta bila pasa
FACTORY SYSTEM
kapitala, langileak, lehengaiak eta tresnak toki berean pilatu
hirietako lantegi askoren jatorria
AINTZINDARI
XVIII. mendea
Britainia Handia inperio kolonial nagusia zen
Kanpo merkataritzak emandako dirua industrian inbertitu zuten
Berne merkataritzaren goraldia
Portu, errepide eta ubide askoren sorrera
Egoera politiko egonkorra
Monarkia parlamentarioa
Berrikuntzen aldeko jarrera
Faktore kultural eta zientifikoak
NEKAZARITZA- ETA DEMOGRAFIA-IRAULTZAK (BERRIKUNTZA TEKNIKAK)
ALDAKETAK NEKAZARITZAN
Ondorioz: elikagai kantitatea gora, langileak hirietara, eskaria igo eta industrian inbertitzen zen kapitala igo
Garrantzia: jabetzaren egituretan, teknologian eta laborantza-sistemako aldaketak.
LURRAK HESITZEKO LEGEAK
Lur-jabe txikiak eta lurrik gabeko nekazariak kaltetu ez zutelako hesitzeko nahikoa kapital
Lurrak sldu behar izan zituztenak hirietara lanera
Lur-jabe handi eta ertainen mesede
ALDAKETA TEKNOLOGIKOAK
Burdinazko goldeak eta zaldien ferratze-sistemak hobetu
Jethro Tull-en ereiteko makina eta garia lortzeko makina agertu
Lan-gaitasuna handitu eta eskulana txikitu
LABORANTZA-SISTEMA
Norfolk sistema nagusitu
Zerealak eta bazka-landareak konbinatu
Lugorria kendu
Ekoizpena igoarazi
Bazka-landarea animaliei jaten emateko
haragi- eta esne-ekoizpena igo
lurra ongarritzeko simaur gehiago
ALDAKETAK DEMOGRAFIAN
ERAGILEAK
heriotza-tasaren etengabeko jeitsiera (1800 %27, 1900 %18)
elikadura eta gerbitasunean izandako hobekuntzengatik
estolderiak ugaritu
xaboiaren erabilera
ur edangarriaren erabilera
barruko arropa jatzen hasi
medikuntzan aurrerapen aipagarriak
baztangaren (viruela) aurkako txertoa
oso jaiotza-tasa altuari eutsi (%30tik gorakoa)
Britainia Handiak inoizko hazkunde demografiko handiena
ONDORIOAK
eskulan merkea ugaritu
produktu landuen eskaera igo
INDUSTRIA-EKOIZPENA
SEKTORE AINTZINDARIA
BHan kotoi-industria garrantzitsuena
Eskaria hazi
berrikuntza teknologikoak aplikatu ehuntze- eta irute-lanetan
1733
John Kay
ahezka hegalaria
denbora gutxian pieza handiak ehundu
eskaria ikaragarri hazi
1764
James Hargreaves
spinning Jenny (irteko makina)
Richard Arkwright
water frame (energia hidraulikoa
1779
mule Jenny
irute-prozesua hobetu
1785
Cartwright
ehungailu mekanikoa patentatu
SIDERURGIA
Ehungintzan gero eta ikatz eta burdin gehiago behar izateak
Koke-ikatza egur-ikatzaren partez
1783
Onion eta Cort
burdina pudelatzeko (laminatu) eta ijezteko sistema asmatu
XIX. mendearen bigarren erdia
1856
Bessemer bihurgailua erabiltzeari esker lortutako burdina altzairu bihurtzen hasi
GARRAIOAK
iraultza izugarria
lurrun-makina (lehorreko trenak eta uretako lurrunontziak)
bidaiatzeko denbora ikaragarri laburtu
bidaiari eta salgaien joan´--etorriak seguruagoak eta merkeagoak
kargak eramatea erraztu
produktu landuak garraiatzeko gastuak
1814
George Stephenson
lehenengo lurrunezko tren -makina
1850
Europan eta EEUUn trenbideak eraikitzen hasi
BHko industria- eta meatze-gune guztiak portu eta hiri nagusiekin lotuta zeuden
10.000km trenbide-sarea
Ehungintzan eta siderurgian hasi zen gorakada
Berrikuntza teknologiko guztiak bertan probatu
HEDAPENA