Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Tipos de contratos en el Derecho Romano, image - Coggle Diagram
Tipos de contratos en el Derecho Romano
Elaborado por:
Heros Joshua Trujillo Montaño
Universidad Nacional Autónoma de México
Contratos literarios (
litteris
)
Tipología
Chirographa (documento firmado de puño y letra por el deudor)
Syngraphae (documento firmado por ambas partes y redactado en doble ejemplar)
Nomina transcripticia (A re in personam y A persona in personam)
Elementos
Anotación escrita en el Codex por el paterfamilias
Consentimiento tácito o expreso de las partes para la novación
Existencia previa de una obligación previa a transformar
Protección procesal
Actio certae creditae pecuniae (para reclamar la suma fija de dinero pactada)
Concepto:
Perfeccionados mediante la anotación formal de asientos contables en los libros de registro del paterfamilias (Codex accepti et expensi).
Contratos reales (
Re
)
Tipología
Depósito (Depositum): Custodia gratuita de un bien mueble.
Prenda (Pignus): Entrega de una cosa en garantía de una deuda.
Comodato (Commodatum): Préstamo de uso de cosa no fungible.
Mutuo (Mutuum): Préstamo de consumo de cosas fungibles.
Concepto:
Perfeccionados por la entrega física de la cosa (datio rei) que genera la obligación de restituir.
Elementos
Capacidad de las partes
Transferencia de propiedad (solo en el Mutuo) o de posesión/tenencia (Comodato, Depósito y Prenda)
Acuerdo de voluntades (conventus) sobre la finalidad de la entrega
Datio rei o entrega efectiva de la cosa
Protección procesal
Depósito: Actio depositi directa (depositante) y Actio depositi contraria (depositario)
Prenda: Actio pignoraticia directa (deudor pignoraticio) y Actio pignoraticia contraria (acreedor pignoraticio)
Comodato: Actio commodati directa (comodante) y Actio commodati contraria (comodatario)
Mutuo: Actio o Condictio certae creditae pecuniae / Condictio triticaria
Contratos verbales (
verbis
)
Tipología
Dotis dictio (promesa unilateral de dote)
Sponsio / Stipulatio (promesa solemne unilateral)
Promissio iurata liberti (juramento del liberto a favor del patrono)
Elementos
Capacidad oral y auditiva (ambos debían hablar y oír)
Presencia simultánea de las partes
Sujetos: Stipulator (acreedor) y Promissor (deudor)
Oralidad, solemnidad y congruencia estricta entre pregunta y respuesta
Protección procesal
Condictio certae creditae pecuniae (si la obligación era una suma de dinero)
Condictio certae rei (si la obligación era un objeto determinado)
Actio ex stipulatu (para obligaciones de hacer o inciertas)
Concepto: Perfeccionados por la pronunciación de palabras solemnes y formales prescritas por la ley
Contratos consensuales (
Consensu
)
Elementos
Objeto lícito, posible y determinado o determinable
Precio cierto y en dinero (Compraventa/Arrendamiento) o fin lícito y común (Sociedad/Mandato)
Acuerdo de voluntades manifiesto entre las partes
Concepto
Perfeccionados por el mero consentimiento de las partes (consensus), sin necesidad de entrega, escrito o solemnidad previa.
Tipología
Mandato (Mandatum)
Arrendamiento (Locatio-Conductio: Rerum, Operarum, Operis)
Compraventa (Emptio-Venditio)
Sociedad (Societas)
Protección procesal
Sociedad: Actio pro socio (para ajustar cuentas) y Actio communi dividundo (partición de bienes)
Mandato: Actio mandati directa (mandante) y Actio mandati contraria (mandatario)
Arrendamiento: Actio locati (arrendador) y Actio conducti (arrendatario)
Compraventa: Actio venditi (vendedor) y Actio empti (comprador)
Contratos innominados
Tipología
Do ut facias (Doy para que hagas - ej. Aestimatum o contrato estimatorio)
Facio ut des (Hago para que des)
Do ut des (Doy para que des - ej. Permuta)
Facio ut facias (Hago para que hagas)
Elementos
Ejecución efectiva y previa de la prestación por una de las partes
Naturaleza sincrónicamente recíproca (prestación y contraprestación)
Convenio mutuo entre partes
Concepto
Relaciones obligatorias bilaterales no tipificadas nominalmente por el Ius Civile, perfeccionadas cuando una de las partes ejecutaba una prestación a favor de la otra.
Protección procesal
Actio praescriptis verbis (para exigir el cumplimiento de la contraprestación)
Condictio causa data causa non secuta (para pedir la devolución de lo entregado si no se cumplía la contraprestación)