Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

Lipidoak, image, image, image, image, a, b, image, image, image, image,…

- - - - C kate luzeak (pareak), karboxilo talde funtzionalari lotuta mutur batean
      - Naturan ez daude aske
      - Saponifikagarrien osagaia
      - Bi talde
        
        Aseak
        
        C arteko lotura guztiak bakunak
        
        Urtze tenperatura altua (giro tenperaturan solidoak)
        
        Animalietan (salbuespenak: palma olioa eta koko)
        
        Asegabeak
        
        C arteko lotura bikoitzaren bat
        
        Urtze tenperatura baxua (giro tenperaturan likidoak)
        
        Landareetan (salbuespenak: arrain urdinak)
        
        Bi talde
        
        Monoinsaturatuak ➨ lotura bikoitz bakarra
        
        Poliinsaturatuak ➨ Lotura bikoitz bat baino gehiago. Hauen artean batzuk ezin ditu gure gorputzak fabrikatu eta dietan hartu behar dira. Funtzezkoak
        
        Trans gantz azidoak
        
        Gehiegi hartzea kaltegarria gure organismoarentzat
        
        Hidrogenazioa jasan duten produktu industralizatuetan nagusiki
        
        Elikagaiak solidotzeko freskotasuna erraztu, testura eman eta egonkortasuna hobetu
        
        Odolean lipoproteinen kontzentrazioa handitzen dute, horrek gaixotasun kardiobaskularrak izateko arrisku handiagoa sortzen du
    - - Anfipatikoak (Karboxiloa polarra denez H zubiak era ahal ditu beste molekula polar edo ioiekin)
      - Uretan mono geruza, bikapa edo mizelak eratu dezakete
      - Gero eta kate luzeagoak eta aseagoak urtze tenperatura altuagoa
      - Karboxiloa alkohol batekin erreakzionatzen du, ester eta ura sortuz ➨ esterifikazioa (a)
      - Karboxiloa base sendo batekin erreakziona dezakete xaboia eta ura sortuz ➨ saponifikazioa (b)
  - - - Energetikoak
      - Babesa
      - Isolamendu termikoa
    - - Lipasa
        
        Digestio urinetan
        
        Ester loturak apurtu glizerola + gantz azido lortuz
        
        Entzimen bidez
      - Substantzia basikoen bidez (Na edo K hidroxidoak)
        
        Ester loturak apurtu, glizerola eta gantzak sortuz, katioiak karboxilo taldearekin errrekzionatuz
        
        Xaboia egiteko prozesua (saponifikazioa)
    - - Ugarienak triazilglizeridoak
      - Bi mota
        
        Seboak (solidoak): gantz azidoak aseak direnean
        
        Olioak (likidoak): gantz azidoak asegabeak
      - Glizerol + bat, bi edo hiru gantz azido, ester lotura bidez (glizerolaren -OH gantz azidoen karboxilo taldearekin erreakzionatu H2O askatuz)
    - - Gantz azido poliinsaturatu esentzialak direnez, gorputzak ezin ditu sortu eta jatean lortzen ditugu.
      - Orekan egon behar dira
      - Omega 3
        
        Osasun kardiobaskularra
        
        Burmuinaren osasuna
        
        Antiinflamatorioa
        
        Ur hotzeko arrainetan, chian, intxaurretan eta oliba olioan aurki daiteke
      - Omega 6
        
        Erantzun inmunea
        
        Landarezko olioetan
        
        Larruazala hidratatu
  - - - Fosfato taldea duten lipido saponifikagarriak dira
      - Anfipatikoak
      - Zelula mitzen osagai garrantzitsuak diren biomolekula organikoak
    - - Fosfoazilglizeridoak (1)
        
        Osagaiak
        
        Glizerol bat
        
        Fosfatoa
        
        Bi gantz azido
        
        Aminoalkohol molekula bat
        
        Zelula orokorren mintz plasmatikoan
      - Esfingolipidoak (2)
        
        Osagaiak
        
        Gantz azido bat
        
        Fosfato bat
        
        Esfingosina
        
        Amioalkohol molekula bat
        
        Nerbio zelulen mintzetan zehazki
    - - Mintzak lipidoz osatutako bikapa da
      - Lipidoak molekula anfipatiko moduan jokatzen dute, alde hidrofiloa eta hidrofoboa dutelako.
      - Fosfolipido, glukolipido eta esterolak egiturazko funtziozko lipidoetan
  - - - Zerebrosidoak: monosakaridoa
      - Gangliosidoak: oligosakaridoa
- - - - Animalien mintzaren osagaia, jariakortasuna kontrolatzeko
      - Dietan hartu edo gibelak sintetisatzen du
      - Garrantzitsuena
      - Odolean gehiegi badago, arteriosklerosia sor daiteke
  - - - Landare esentziak
      - Bitaminak (A, E, K)
      - Landare pigmentuak (karoteno, xantofila…)
    - - Usain
      - Bitamina
      - Egitura
      - Pigmentu
  - - - Ahalmen analgesikoa
      - Odol-gatzaketa bideratu
      - Prozesu inflamatorioak bideratu
      - Basodilatazioa eragin
      - Giharre leunaren uzkurdura eragin