Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
De dopamine factor de dopamine factor Anna Lembke - Coggle Diagram
De dopamine factor
Anna Lembke
Inleiding: Het probleem
De relatie tussen pijn en plezier is essentieel
Tegenwoordig is er geen schaarste meer, maar veel overvloed
Hoe meer dopamine, hoe verslavender
Pijn en plezier worden op dezelfde plaats in de hersenen verwerkt
Pijn en plezier zijn 2 kanten van een balans of wip die in evenwicht moet blijven
Deel 1: Het najagen van plezier
Hoofdstuk 1: Onze dopamine machines
Verslaving: Het voortdurende en dwangmatige gebruik van een middel of gedrag, ook al is het schadelijk voor jezelf of voor anderen.
Hoe makkelijker we bij een verslavend middel kunnen, hoe groter de kans op een verslaving.
Tijdens de Drooglegging daalde het aantal alcohol verslaafden.
Gemakkelijke toegang is waarschijnlijk de grootste risico factor
Dopamine economie, ook wel "limbisch kapitalisme" genoemd
We kunnen tegenwoordig heel gemakkelijk bij heel veel verslavende dingen komen
70 % van de sterfgevallen wereldwijd is toe te schrijven aan veranderbare gedragsrisicofactoren zoals roken, overeten en inactiviteit
Het internet stimuleert dwangmatige overconsumptie
In 1805 ontdekte de Duitse apothekersassistent de pijnstiller morfine
10 x krachtiger al zijn voorloper opium
In 1853 vond de Schotse arts de injectiespuit uit
Door deze 2 uitvindingen waren er aan het einde van de 19e eeuw honderden gevallen van iatrogene (door artsen veroorzaakte) gevallen van morfine verslaving.
Chemici wilden een minder verslavende opioïde pijnstiller maken als vervanger van morfine. Ze noemde dit heroïne, naar het Duitse heroisch.
Heroïne is 2 tot 5 x krachtiger dan morfine.
Krachtige opioïden als oxycodon, hydrocodon, hydromorfon en fentanyl zijn tegenwoordig in elke denkbare vorm verkrijgbaar.
Fentanyl is 50 tot 100 x krachtiger als morfine.
Pijnstiller - Oxycodon, percocet, fentanyl, ketamine, opana
Kalmeringsmiddel - Xanax, ativan
Psycho actieve middelen - LSD, pcp, dxm, mxe
Stimulerende middelen (tegen aandachtstekortstoornissen - Adderall, ritalin
Kalmeringsmedicijnen - benzodiazepinen
Slaapmiddel - Zolpidem
Verslavende middelen zijn tegenwoordig ook meer verslavend als vroeger. b.v. sigaretten, wiet
Als we dichtbij verslaafden leven, is de kans ook groter om zelf verslaafd te worden.
Trauma, sociale onrust en armoede vergroten ook de kans op een verslaving om de problemen te vergeten.
Hoofdstuk 2: Vluchten voor pijn
We voeden onze kinderen tegenwoordig veel te beschermd op.
Artsen worden geacht alles pijnloos te doen
Het gebruik van antidepressiva neemt wereldwijd toe
We vluchten allemaal voor pijn, maar dat maakt de pijn juist erger
Ook fysieke pijn lijkt steeds vaker voor te komen, ook bij gezonde mensen.
De reden dat we ons zo ellendig voelen, is misschien wel dat we zo ons best doen om ons niet ellendig te voelen.
Hoofdstuk 3: De balans tussen plezier en pijn
Neuronen: de belangrijkste cellen in de hersenen
Communiceren met elkaar dmv synapsen
Neurotransmitters overbruggen de synaptische spleet
Dopamine is een neurotransmitter
Dopamine werd (onafhankelijk van elkaar) in 1957 ontdekt door:
Arvid Carlsson in Lund (Zweden)
Won hiervoor de Nobelprijs voor geneeskunde
Kathleen Montagu (Londen)
Dopamine
Is de belangrijkste neurotransmitter die betrokken is bij het ervaren van beloning
Speelt mogelijk een grote rol bij de motivatie om een beloning te krijgen, dan het plezier van de beloing zelf
Genetisch gemanipuleerde muizen die geen dopamine aanmaken geen niet op zoek naar voedsel. Eten wat in hun bek gelegd wordt eten ze wel op.
Hoe groter de aanmaak van dopamine in de beloningspaden van de hersenen (een circuit dat het ventrale tegmentale gebied, de nucleus accumbens en de prefrontale cortex met elkaar verbindt), en hoe sneller de afgifte van dopamine als gevolg van het gebruik van de drug, hoe verslavender die drug is.
Verslavende stoffen veroorzaken het aanmaken van dopamine
Chocolade: + 50%
Seks: + 100%
nicotine: +150
Cocaïne: + 225%
Amfetamine (in drugs als: speed, ice en shabu en medicijnen als Adderall): + 1000%
Aangepaste proef van Pavlov
Dopamine
Stijgt bij lichtsignaal en daalt daarna tot iets onder basisniveau
Daarop loopt de rat naar de rode knop en drukt daarop, waarbij het dopamine niveau weer stijgt.
Na de druk op de rode knop krijgt hij z'n beloning en stijgt het dopamine niveau sterk
Als de beloning niet komt na de druk op de rode knop, volgt er een flinke dip in het dopamine niveau
Gokverslaving komt vooral door het niet kunnen voorspellen wanneer de beloning komt.
Drugs als cocaïne, alcohol, wiet etc. kunnen de hersenen blijvend veranderen.
Langere en meer dendrieten
Dit verklaart het gemakkelijk terugvallen, zelf jaren na de verslaving.
Pijn en plezier worden in elkaar overlappende hersengebieden verwerkt via een opponent proces mechanisme
Dit is voor te stellen als een balans met aan de ene kant plezier en aan de andere kant pijn.
Elk levend systeem streeft ernaar om de balans tussen verschillende fysiologische processen in stand te houden.
Als de plezierkant doorslaat als gevolg van bv chocolade, sociale media of shoppen, dan wordt automatisch de druk op de pijnkant verhoogd om het evenwicht te herstellen.
De opponent mechanism theorie: Elke langdurige of herhaalde afwijking van hedonistische of affectieve neutraliteit heeft een prijs.
Tolerantie (neuroadaptatie) - Steeds meer ergens van nodig hebben om plezier te ervaren of steeds minder plezier ervaren bij een bepaalde dosis.
Bij langdurig, zwaar drugsgebruik slaat de balans uiteindelijk door naar de pijnkant. Ons relatief stabiele geluksniveau (plezier) waarnaar we steeds weer willen terugkeren, verschuift als ons vermogen om plezier te ervaren afneemt en onze vatbaarheid voor pijn toeneemt.
Hyperalgesie: het teveel slikken van pijnstillers maakt je gevoeliger voor pijn
Neurowetenschapper Nora Volkow en haar collega's hebben aangetoond dat de langdurige zware consumptie van middelen die de dopamineproductie flink verhogen, uiteindelijk een dopaminetekort tot gevolg heeft.
Hedonisme (het najagen van plezier om het plezier zelf) leidt tot anhedonie
Dysphoria driven relaps: Als de balans overhelt naar de pijnkant, verlangt de ex-verslaafde naar de drugs, zodat hij zich weer normaal kan voelen.
