Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
LIPIDOAK, Dentsitate txikiko molekula organiko hidrofobikoak, Ez dute…
LIPIDOAK
EZ SAPONIFIKAGARRIAK
ESTEROIDEAK
-
Adibidez
Sexu-hormonak: Aipagarrienak testosterona (hormona sexual maskulinoa) edo progesterona (hormona sexual femeninoa).
-
TERPENOAK
-
-
-
ESTEROLAK
Esterol nagusiak
-
-
Kolesterola
Animalien zelulen mintzearen osagaia, mintzaren jariakortasuna kontrolatzen du.
-
-
-
-
PROSTAGLANDIAK
-
-
SAPONIFIKAGARRIAK
ZERIDOAK
-
Funtzioak
-
Iragazgaitza: ura pasatzea eragozten dute (lumak, belarriak...)
-
FOSFOLIPIDOAK
-
-
Funtzioa
-
-
Fosfolipido, glukolipido eta esterolak egiturazko funtzioa duten lipidoak ditugu.
AZILGLIZERIDOAK
-
Ezaugarriak
-
Glizerola molekula bat + bat, bi edo hiru gantz azido.
Giro-tenperaturan
Olioak
-
Adb: oliba, ekilore edo soja olioak
-
-
-
GLUKOLIPIDOAK
-
-
-
GANTZ AZIDOAK
Bi talde
Asegabeak
-
-
-
Landare-jatorriko elikagaietan: artoa, soja, ekilorea, oliba, fruitu lehorrak...
-
Gantz asegabeen barruan
-
Poliinsaturatuak
-
Ugaztunentzat esentzialak dira, baina batzuk gorputzak ezin ditu ekoiztu eta dietaren bidez hartu behar dira.
Aseak
-
-
-
Animalia-jatorriko gantzetan: gurina, urdaia, haragia, esnekiak...
-
TRANS gantz azidoak
-
Batez ere, hidrogenazioa jasan duten produktu industrializatuetan daude.
-
Elikagaiak solidotzeko, testura emateko eta egonkortasuna hobetzeko erabiltzen dira; adibidez: margarina.
Odoleko lipoproteinen kontzentrazioa handitzen dute → gaixotasun kardiobaskularren arriskua handitu.
Ezaugarriak
-
Naturan normalean ez dira aske aurkitzen, beste molekulei lotuta agertzen dira.
-
Normalean, karbono atomoen kopuru bikoitia.
Propietateak
-
Uretan egitura hauek osa ditzakete: monogeruzak, geruza bikoitzak (mintz plasmatikoan) eta mizelak.
-
-
-
-
FUNTZIOAK
Erregulazioa 🡺 hormona batzuk (sexu-hormonak) eta bitamina batzuk (A, D, E, K)
Garraioa 🡺 lipoproteinen bidez, bitamina liposolugarriak garraiatzea.
Erreserba energetikoa 🡺 funtzio energetikoa (9,1 Cal/g), gluzidoek (4 Cal/g)
-
Gainazalak iragazgaitza 🡺 larruazala, lumak… (garrantzi handiko funtzioa hegaztientzat)
-
Babesa eta isolamendu termikoa 🡺 gantz hipodermikoa; bereziki garrantzitsua klima hotzetan bizi diren ugaztunentzat.
ZER DIRA?
Disolbagarritasuna
-
Disolbatzaile apolarretan disolbagarriak (bentzenoa, eterra...)
-
-
C, H eta O dituzten biomolekula organikoak (batzuetan P, N eta S ere badute)
-
-
-
-
-
-

Monoinsaturatua

Poliinsaturatua
-

Esterifikazioa

Saponifikazioa
-
-
-
-