Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Ұрықтың қалыптасуына сыртқы ортаның әсері, Бластула, Сыртқы орта…
-
Бластула
.
-
-
-
2. Бөлшектену
-
-
Жасушалардың саны көбейеді, бірақ ұрықтың жалпы көлемі бастапқыда айтарлықтай ұлғаймайды.
-
-
-
-
-
-
Бластула — ұрықтың эмбрионалды дамуындағы бөлшектену кезеңінен кейін түзілетін ерте даму сатысы. Бұл кезеңде ұрық жасушаларының саны көбейіп, бластомерлер деп аталатын жасушалардан тұратын құрылым қалыптасады.
Бластула — көпжасушалы жануарлардың эмбрионалды дамуындағы маңызды кезеңдердің бірі. Оның артынан гаструляция кезеңі басталады.
-
Мақалалар
.
1. «Environmental Exposure during Pregnancy: Influence on Prenatal Development and Early Life» (2021)
Қазақша атауы: Жүктілік кезіндегі қоршаған орта әсерлері: құрсақішілік даму мен ерте балалық шаққа ықпалы.
-
-
-
Негізгі нәтижелері:
-
-
Ауаның ластануы ұрықтың өсуінің тежелуі және мерзімінен бұрын босану қаупімен байланысты болуы мүмкін.
Қоршаған орта факторларының әсері жүктілік кезеңіне, заттың түріне және әсер ету деңгейіне байланысты.
.
Gene-environment interactions related to maternal exposure to environmental and lifestyle-related chemicals during pregnancy and the resulting adverse fetal growth: a review» (2022)
Қазақша атауы: Жүктілік кезіндегі қоршаған орта және өмір салтына байланысты химиялық заттардың әсері, гендер мен орта факторларының өзара әрекеттесуі және ұрықтың өсуіне ықпалы.
Авторлары: Sumitaka Kobayashi, Fumihiro Sata, Reiko Kishi.
-
-
-
Зерттеушілер PubMed дерекқорында 2021 жылдың тамызына дейін жарияланған 68 эпидемиологиялық зерттеуді қарастырған.
Олардың ішінде:
30 зерттеу темекі шегу мен генетикалық ерекшеліктердің ұрықтың өсуіне байланысты әсерін қарастырған.
38 зерттеу химиялық заттардың әсері мен ұрықтың өсу көрсеткіштерінің арасындағы байланысты зерттеген.
Қарастырылған 68 зерттеудің 62-сінде генетикалық және қоршаған орта факторларының өзара әрекеттесуіне қатысты статистикалық маңызды байланыс анықталған.
Бұл нәтиже әрбір химиялық заттың міндетті түрде зиян келтіретінін білдірмейді. Зерттеулердегі факторлар мен нәтижелер әртүрлі болғандықтан, себеп-салдар байланысын жеке бағалау қажет.
«First trimester mechanisms of gestational sac placental and foetal teratogenicity: a framework for birth cohort studies» (2021)
Қазақша атауы: Жүктіліктің бірінші триместріндегі ұрық қабығы мен плацента арқылы зиянды факторлардың әсер ету механизмдері.
.
Зерттеудің негізгі бағыты: Ұрықтың ерте даму кезеңінде қоршаған орта факторларының эмбрионға және плацентаға қалай әсер ететінін түсіндіру.
-
-
- Зиянды заттардың ұрыққа тікелей әсер етуі.
- Плацентаның молекулалық үдерістерінің өзгеруі.
- Ұрықтың және ұрықтан тыс тіндердің қалыптасу үдерістерінің бұзылуы.
- Ана ағзасының иммундық жауабы мен қабыну үдерістерінің өзгеруі.
Авторлар фолий қышқылы тапшылығы, цитомегаловирус және кейбір химиялық қосылыстар сияқты факторларды қарастырған.
Мақалалар
.
1. Wang, Leng, Wang және әріптестері — 2024 жыл
Зерттеу тақырыбы: Адамның қалыпты және хромосомалық ауытқуы бар бластоцисталарының біржасушалық транскриптомдық атласы.
-
Зерттеу нәтижелері:
-
-
-
Эмбрионның болашақ ұлпаларын қалыптастыратын эпибласттың дамуы кейбір хромосомалық ауытқулар кезінде тұрақсыз болатыны анықталды.
Ғылыми маңызы: Бұл зерттеу бластула жасушаларының генетикалық ерекшеліктерін және хромосомалық өзгерістердің эмбрион дамуына ықпалын тереңірек түсінуге көмектеседі.
.
2. Julie Firmin, Nicolas Ecker, Jean-Léon Maître және әріптестері — 2024 жыл
-
-
Зерттеу нәтижелері:
Эмбрионның ерте дамуында жасушалар бір-біріне жақындай түсіп, тығыз орналасады.
Жасушалардың пішіні, өзара байланысы және механикалық күштері эмбрионның ұйымдасуына әсер етеді.
-
Ғылыми маңызы: Зерттеу эмбрионның қалыптасуы тек генетикалық бағдарламамен емес, жасушалардың физикалық қасиеттерімен де байланысты екенін түсіндіреді.
.
3. Markus F. Schliffka, Julien G. Dumortier, Jean-Léon Maître және әріптестері — 2024 жыл
-
-
Зерттеу нәтижелері:
-
Жасушалардың түйіскен жерлерінде пайда болатын ерекше уақытша құрылымдар сұйықтықтың қозғалысына қатысатыны анықталды.
-
Ғылыми маңызы: Зерттеу бластоцистаның ішкі қуысы қалай пайда болып, сұйықтықпен толатынын түсіндіруге көмектеседі.
Пайдаланылған әдебиеттер
- Gómez-Roig M. D., Pascal R., Cahuana M. J., et al. Environmental Exposure during Pregnancy: Influence on Prenatal Development and Early Life // Fetal Diagnosis and Therapy. 2021. Vol. 48, No. 4. P. 245–257. DOI: 10.1159/000514884.
- Kobayashi S., Sata F., Kishi R. Gene-environment interactions related to maternal exposure to environmental and lifestyle-related chemicals during pregnancy and the resulting adverse fetal growth: a review // Environmental Health and Preventive Medicine. 2022. Vol. 27. Article 24. DOI: 10.1265/ehpm.21-00033.
- First trimester mechanisms of gestational sac placental and foetal teratogenicity: a framework for birth cohort studies // PMC. 2021. Толық мәтін: PMC ғылыми мақалалар базасы.
- Identifying Human Teratogens: An Update // PMC. 2016. Толық мәтін: PMC ғылыми мақалалар базасы.
- A Barrier to Understanding Teratogenicity: The Critical Periods of Sensitivity for Most Structural Birth Defects Precede the Established Hemochorial Placenta // PMC. 2025. Толық мәтін: PMC ғылыми мақалалар базасы.
- World Health Organization. Congenital disorders. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының ресми материалы. WHO ресми сайты.