Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

Экологиялық факторлар классификациясы. Орта факторларының өсімдіктердің…

- - - - Төмен температураға сезімтал өсімдіктерде, әсіресе тропиктік және субтропиктік түрлерде, жасуша мембраналарының қалыпты қызметі бұзылады. Мембрана липидтері сұйық күйден гель тәрізді күйге ауысып, мембрананың сұйықтығы төмендейді. Соның нәтижесінде мембраналық тасымал, ферменттердің жұмысы және жасушадағы зат алмасу бұзылады.
  - - - Үсік кезінде мұз көбінесе алдымен жасушадан тыс кеңістікте түзіледі. Бұл жасушадағы судың сыртқа қарай қозғалуына және жасушаның сусыздануына әкеледі. Суыққа төзімді өсімдіктер мұндай сусыздануға бейімделе алады. Ал жасуша ішінде мұз кристалдарының түзілуі өте қауіпті, себебі ол мембраналар мен жасушалық құрылымдарды зақымдап, жасушаның өлуіне әкелуі мүмкін.
  - - - И. И. Тумановтың концепциясы бойынша, көпжылдық және күздік өсімдіктер төмен температураға бірден төзімді болмайды. Олар күзгі кезеңде шынығу (закаливание) процесінен өтіп, біртіндеп суыққа және үсікке төзімділігін арттырады. Туманов шынығуды екі негізгі фазаға бөлді.
      - Бірінші фаза төмен оң температура және қысқа күн жағдайында жүреді. Бұл кезде өсімдіктің өсуі баяулап, жасушаларда сахароза және басқа еритін қанттар жиналады. Сонымен қатар мембраналардың құрамы өзгеріп, олардың төмен температураға тұрақтылығы артады.
      - Екінші фаза температураның нөлден төмендеуінен кейін жүреді. Бұл кезеңде жасушалардан судың бір бөлігі жасушааралық кеңістікке шығып, протопласт сусызданады. Соның нәтижесінде мұздың жасуша ішінде түзілу қаупі азаяды, ал мұз негізінен жасушааралық кеңістікте қалыптасады. Осы өзгерістер өсімдіктің аязға төзімділігін қалыптастырады
- - - - Қысқа күн өсімдіктері — күн қысқарып, түн ұзақтығы белгілі бір шекке жеткен кезде гүлдейтін өсімдіктер. Оларға күріш, соя, мақта жатады.
        
        Бейтарап күн өсімдіктері — гүлдеуі күн мен түннің ұзақтығына айқын тәуелді емес өсімдіктер. Оларға қызанақ, қияр сияқты өсімдіктер жатады.
- - - - Ультрамикроэлементтер — өсімдік құрамында өте аз мөлшерде, 10⁻⁵%-дан төмен кездесетін элементтер. Оларға цезий (Cs), селен (Se), кадмий (Cd), күміс (Ag), алтын (Au), сынап (Hg), радий (Ra) және т.б. жатады. Олардың өсімдіктердегі физиологиялық рөлі толық анықталмаған.