Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

«Өсімдіктердің фотосинтезі. Өсімдіктер фотосинтез өнімдерін пайдалану.…

- - - - 1. Жарық– фотосинтезге қажетті энергия көзі.
      - 2. Көмірқышқыл газы (CO₂)– өсімдікке негізінен жапырақтағы лептесіктер арқылы енеді.
      - 3. Су (H₂O)– өсімдікке тамыр арқылы топырақтан сіңіріледі.
      - 4. Хлорофилл– жарық энергиясын сіңіретін жасыл пигмент.
      - 5. Қолайлы температура– фотосинтезге қатысатын ферменттердің қалыпты жұмыс істеуі үшін қажет.
      - Фотосинтездің жалпы теңдеуі:
      - 6CO₂ + 6H₂O → C₆H₁₂O₆ + 6O₂
- - - - Тилакоидтар→ жарық кезеңі жүреді.
      - Грана→ тилакоидтардың бірінің үстіне бірі орналасқан жинақтары.
      - Строма→ қараңғы кезеңінің негізгі реакциялары жүреді.
      - Хлорофиллдің қызметі
      - Хлорофилл күн сәулесінің энергиясын сіңіреді. Сіңірілген энергия кейін фотосинтез реакцияларында пайдаланылады.
  - - - Жарық кезеңі хлоропласттың тилакоидтарында жүреді.
        
        Бұл кезеңде:
        
        хлорофилл жарықты сіңіреді;
        
        жарық энергиясы химиялық энергияға айналады;
        
        су молекулалары ыдырайды;
        
        оттек бөлінеді;
        
        энергияға бай қосылыстар түзіледі.
        
        Судың жарық әсерінен ыдырауы фотолиз деп аталады.
    - - Қараңғы кезең хлоропласттың стромасында жүреді.
        
        Бұл кезең жарық кезеңінде түзілген энергияны пайдаланады.
        
        Мұнда:
        
        көмірқышқыл газы сіңіріледі;
        
        CO₂ органикалық қосылыстар құрамына қосылады;
        
        көмірсулар түзіледі.
        
        Бұл реакциялар жиынтығы Кальвин циклімен байланысты.
        
        «Қараңғы кезең» деген атау бұл реакциялар тек қараңғыда жүреді дегенді білдірмейді. Ол жарық кезеңінде түзілген энергияны пайдаланып жүзеге асатын реакцияларды білдіреді.
- - - - Глюкоза тыныс алу кезінде ыдырап, энергия бөлінеді.
      - Глюкоза → энергия
      - Бұл энергия:
        
        өсуге;
        
        жасушалардың бөлінуіне;
        
        заттардың тасымалдануына;
        
        жаңа заттардың түзілуіне;
        
        өсімдіктің басқа тіршілік процестеріне жұмсалады.
    - - Артық көмірсулар крахмал түрінде жиналуы мүмкін.
        
        Мысалы:
        
        картоп түйнегінде;
        
        дәндерде;
        
        тұқымдарда;
        
        тамырларда.
        
        3. Өсімдік денесін құруға жұмсалады
        
        Көмірсулардан целлюлоза түзіліп, жасуша қабырғасының қалыптасуына қатысады.
        
        4. Басқа органикалық заттарды түзуге қатысады
        
        Фотосинтез өнімдері өсімдіктегі көптеген органикалық қосылыстардың түзілуіне бастапқы материал болады.
- - - - қарқындылығына;
      - ұзақтығына;
      - сапасына, яғни спектрлік құрамына байланысты.
    - - органикалық заттар аз түзіледі;
      - өсімдіктің өсуі баяулауы мүмкін;
      - жапырақтардың қалыпты дамуы бұзылады.
    - - CO₂ мөлшері;
      - температура;
      - су;
      - минералдық қоректену
  - - - күнбағыс;
      - жүгері;
      - бидай;
      - көптеген дала өсімдіктері жатады.
  - - - Жарық мөлшері төмендеу жағдайда да тіршілік ете алады.
      - Олар көбінесе:
        
        орманның төменгі қабаттарында;
        
        бұталардың арасында;
        
        көлеңкелі жерлерде кездеседі.
      - Мысалы, қырыққұлақтардың көптеген түрлері көлеңкелі ортаға бейімделген.
  - - - географиялық ендік;
      - жыл мезгілі;
      - күннің көкжиектен биіктігі;
      - тәулік ұзақтығы;
      - бұлттылық;
      - өсімдік жамылғысының қалыңдығы
    - - ФОТОСИНТЕЗДІҢ ТАБИҒАТТАҒЫ МАҢЫЗЫ
      - Фотосинтездің табиғаттағы маңызы өте зор.
      - Фотосинтез:
      - 1. Органикалық заттар түзеді→ өсімдік өз қорегін қалыптастырады.
      - 2. Оттек бөледі→ тірі ағзалардың тыныс алуына жағдай жасайды.
      - 3. Көмірқышқыл газын сіңіреді→ көміртек айналымына қатысады.
      - 4. Қоректік тізбектің негізін құрайды→ өсімдіктерді жануарлар қорек ретінде пайдаланады.
      - 5. Күн энергиясын химиялық энергияға айналдырады→ энергия органикалық заттарда жинақталады.
      - Сондықтан фотосинтез Жердегі тіршіліктің сақталуы үшін аса маңызды биологиялық процесс болып табылады.