Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Жарық энергиясы, өсімдіктер үшін маңызы. Жарыққа байланысты өсімдіктердің…
Жарық энергиясы, өсімдіктер үшін маңызы. Жарыққа байланысты өсімдіктердің экологиялық топтары.
Жарық энергиясы – өсімдіктердің тіршілігі үшін қажетті негізгі энергия көзі. Өсімдіктер жарықты жапырақтарындағы хлорофилл арқылы қабылдап, оны фотосинтез процесінде химиялық энергияға айналдырады. Осы кезде көмірқышқыл газы мен судан органикалық заттар, негізінен глюкоза түзіледі және оттек бөлінеді.
Жарықтың өсімдіктер үшін маңызы
Жарық өсімдіктің өсуі мен дамуына тікелей әсер етеді. Ол фотосинтездің жүруін, жапырақтардың қалыптасуын, сабақтың өсуін және гүлденуді қамтамасыз етеді. Жарық жеткіліксіз болса, өсімдіктің сабағы созылып, жапырақтары бозарып, фотосинтез қарқыны төмендейді.
Жарық және фотосинтез
Фотосинтез – өсімдіктің жарық энергиясын пайдаланып, органикалық зат түзетін маңызды процесі. Бұл процесс көбінесе жапырақ жасушаларындағы хлоропластарда жүреді. Жарық энергиясы арқылы өсімдік қоректік заттарды өзі синтездейді, сондықтан жарық фотосинтездің негізгі шарттарының бірі болып саналады.
Жарықсүйгіш өсімдіктер
Жарықсүйгіш өсімдіктер – жақсы жарықтанған жерлерде өсуге бейімделген өсімдіктер. Олар күн сәулесі мол болған жағдайда жақсы өсіп, белсенді фотосинтез жүргізеді. Оларға күнбағыс, жүгері, бидай, қарағай сияқты өсімдіктер жатады. Мұндай өсімдіктерді көбіне ашық далада, шалғындарда және орманның жарық жерлерінен кездестіруге болады.
Жарық мөлшерінің әсері
Жарықтың тек болуы ғана емес, оның қарқындылығы мен ұзақтығы да маңызды. Жарық тым аз болса, өсімдіктің өсуі баяулайды, ал шамадан тыс күшті жарық кейбір өсімдіктердің жапырақтарын зақымдауы мүмкін. Сондықтан әр өсімдік өзіне қолайлы жарық мөлшеріне бейімделеді.
Жарықтың өсімдік жапырағына әсері
Жапырақ – жарықты қабылдайтын негізгі мүше. Жапырақтың кең әрі жалпақ болуы күн сәулесін көбірек қабылдауға мүмкіндік береді. Көлеңкеде өсетін өсімдіктердің жапырақтары көбіне үлкендеу және жұқа болады, ал жарықсүйгіш өсімдіктердің жапырақтары қалыңдау келеді.
Жарық және өсімдіктің өсуі
Жарық өсімдіктің сабағы мен жапырақтарының қалыпты дамуына әсер етеді. Егер өсімдік жарық жетіспейтін жерде өссе, оның сабағы жарыққа қарай созылып, әлсіз болып қалыптасуы мүмкін. Бұл құбылыс этиоляция деп аталады. Сондықтан өсімдіктің дұрыс өсуі үшін жеткілікті жарық қажет.
Өсімдіктердің ыстыққа, суыққа төзімділігі.
Жылу жағдайларының әтүрлілігі және жер бетінде өсімдіктердің географиялық бағытта таралуына жылудың әсерін салыстыру.
Жылудың өсімдіктер үшін маңызы
Жылу – өсімдіктердің тіршілігіне қажетті негізгі экологиялық факторлардың бірі. Ол тұқымның өнуіне, өсімдіктің өсуіне, тыныс алуына және фотосинтезіне әсер етеді. Әр өсімдік түрінің жылуға деген қажеттілігі әртүрлі, сондықтан өсімдіктер әртүрлі климаттық аймақтарда таралған.
Ыстыққа төзімді өсімдіктер
Ыстыққа төзімді өсімдіктер жоғары температура жағдайында тіршілік етуге бейімделген. Олар суды аз жоғалту үшін жапырақтарының көлемін кішірейтіп, балауызды қабат немесе түктер қалыптастыруы мүмкін. Мысалы, сексеуіл, жусан, кактус сияқты өсімдіктер ыстық әрі құрғақ ортаға жақсы бейімделген.
Суыққа төзімді өсімдіктер
Суыққа төзімді өсімдіктер төмен температура жағдайында тіршілік ете алады. Оларға қарағай, шырша, балқарағай сияқты қылқанжапырақты өсімдіктер жатады. Кейбір өсімдіктер қыста тыныштық күйіне өтіп, зат алмасу қарқынын төмендету арқылы суықтан қорғанады.
Ыстыққа бейімделу
Ыстық климатта өсетін өсімдіктердің басты мәселесі – судың шамадан тыс булануы. Сондықтан олар суды сақтауға бейімделген. Мысалы, кактустардың жапырақтары тікенекке айналған, ал сабағы су жинайды. Бұл ерекшеліктер өсімдіктің шөлді ортада тіршілік етуіне мүмкіндік береді.
Суыққа бейімделу
Суық аймақта өсетін өсімдіктер төмен температураға төтеп бере алатын ерекшеліктерге ие. Қылқанжапырақты ағаштардың жапырақтары ине тәрізді болып келеді және олардың бетінде судың булануын азайтатын қабат болады. Бұл бейімделулер қысы суық аймақтарда өсімдіктің тіршілігін сақтауға көмектеседі.
Жылудың географиялық таралуға әсері
Жер бетінде жылу біркелкі таралмайды. Экватор маңында күн сәулесі мол болғандықтан, жылу мөлшері жоғары, ал полюстерге қарай температура төмендейді. Сондықтан өсімдіктердің түрлік құрамы да географиялық бағытта өзгереді.
Қышқыл, бейтарап, сілтілі топырақтар. Тұзды топырақтағы өсімдіктердің экологиясы мен галофиттерді сипаттау, салыстыру.
Топырақтың өсімдіктер үшін маңызы
Топырақ – өсімдіктердің тіршілік ету ортасы. Оның құрамында су, минералды заттар, ауа және органикалық қосылыстар болады. Топырақтың қышқылдығы өсімдіктің қоректік заттарды сіңіруіне және өсуіне әсер етеді.
Қышқыл топырақ
Қышқыл топырақтың pH көрсеткіші 7-ден төмен болады. Мұндай топырақта сутек иондарының мөлшері жоғары келеді. Қышқыл ортаға бейім өсімдіктердің қатарына қаражидек, мүк, қымыздық сияқты өсімдіктерді жатқызуға болады.
Қышқыл топырақтың ерекшелігі
Қышқыл топырақта кейбір минералды элементтердің өсімдікке қолжетімділігі өзгереді. Қышқылдық шамадан тыс жоғары болса, өсімдіктің тамырына кері әсер етуі мүмкін. Сондықтан әр өсімдік белгілі бір топырақ реакциясына бейімделіп тіршілік етеді.
Бейтарап топырақ
Бейтарап топырақтың pH көрсеткіші шамамен 7-ге тең. Мұндай орта көптеген өсімдіктердің өсуіне қолайлы болып саналады. Бейтарап топырақта қоректік элементтердің көпшілігі өсімдіктерге қолжетімді түрде болады.
Бейтарап топырақтағы өсімдіктер
Көптеген ауыл шаруашылығы дақылдары бейтарапқа жақын топырақта жақсы өседі. Мысалы, бидай, арпа, жүгері, бұршақ сияқты өсімдіктер топырақтың қолайлы реакциясында жақсы дамиды. Сондықтан топырақтың pH деңгейі егіншілік үшін маңызды көрсеткіш болып табылады.
Сілтілі топырақ
Сілтілі топырақтың pH көрсеткіші 7-ден жоғары болады. Мұндай топырақтарда кальций карбонаттары және басқа да сілтілік қосылыстар көп болуы мүмкін. Кейбір өсімдіктер сілтілі ортаға бейімделіп, осындай топырақтарда қалыпты өсе алады.
-