Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Құрсақта даму.Ұрықтық дамудың алғашқы кезеңдері. - Coggle Diagram
Құрсақта даму.Ұрықтық дамудың алғашқы кезеңдері.
Құрсақішілік даму – адамның ұрықтанудан бастап дүниеге келгенге дейін анасының жатырында өтетін жеке даму кезеңі. Адамның құрсақішілік дамуы орта есеппен 38 апта ұрықтанудан кейін, ал акушерлік есеп бойынша соңғы етеккірдің бірінші күнінен бастап шамамен 40 апта жүреді.
Құрсақішілік даму кезінде бір жасушадан – зиготадан – күрделі құрылысты адам ағзасы қалыптасады. Бұл үдерістер жасушалардың бөлінуі, орын ауыстыруы, жіктелуі және мүшелердің қалыптасуы арқылы жүзеге асады.
1. Ұрықтану
Даму ұрықтанудан басталады. Әдетте ұрықтану жатыр түтігінің кеңейген бөлігінде жүреді. Аталық жыныс жасушасы – сперматозоид аналық жыныс жасушасы – жұмыртқа жасушасымен қосылады.
Нәтижесінде зигота түзіледі. Зигота – жаңа ағзаның алғашқы жасушасы. Оның құрамында ата-анадан келген генетикалық ақпарат орналасқан 46 хромосома болады.
Ұрықтану кезінде:
сперматозоид жұмыртқа жасушасына енеді;
аталық және аналық генетикалық материал бірігеді;
диплоидты хромосома жиынтығы қалпына келеді;
жаңа ағзаның генетикалық ерекшеліктері қалыптаса бастайды.
6. Нейруляция
Эмбриондық дамудың маңызды кезеңдерінің бірі – нейруляция.
Эктодермадан жүйке тақташасы, кейін жүйке түтігі қалыптасады. Жүйке түтігінен орталық жүйке жүйесінің – ми мен жұлынның – негізгі құрылымдары дамиды.
Сондықтан жүктіліктің алғашқы апталарында жүйке жүйесінің қалыптасуы ерекше маңызды.
ерекшеліктері қалыптаса бастайды.
2. Бөлшектену
Ұрықтанудан кейін зигота митоздық бөліну арқылы көбейе бастайды. Бұл процесс бөлшектену деп аталады.
Жасушалар саны көбейгенімен, бастапқы кезеңде ұрықтың жалпы көлемі айтарлықтай ұлғаймайды. Пайда болған ұсақ жасушалар бластомерлер деп аталады.
Даму реті:
Зигота → 2 жасуша → 4 → 8 → 16 → 32 жасуша → морула → бластоциста
Шамамен 3–4 тәулікте жасушалар тығыздалып, морула түзіледі.
3. Бластоцистаның қалыптасуы
Шамамен 5-тәулікте моруладан бластоциста қалыптасады. Оның негізгі бөліктері:
трофобласт – кейін плацентаның қалыптасуына қатысады;
эмбриобласт – болашақ ұрықтың денесін түзеді;
бластоцель – сұйықтыққа толы қуыс.
Бластоциста жатыр қуысына түсіп, жатырдың ішкі қабатына бекінуге дайындалады.
4. Имплантация
Ұрықтанудан кейін шамамен 6–7 тәулікте бластоциста жатырдың шырышты қабатына – эндометрийге бекіне бастайды. Бұл процесс имплантация деп аталады.
Имплантация кезінде трофобласт жатырдың эндометрийімен байланысып, кейін плацентаның қалыптасуына қатысатын құрылымдардың негізін қалайды.
Осы уақытта ана мен ұрық арасында:
қоректік заттардың алмасуы;
газдардың алмасуы;
зат алмасу өнімдерін шығару
үшін қажетті байланыстар қалыптаса бастайды.