Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
1916 жыл ұлт азаттық көтеріліс - Coggle Diagram
1916 жыл ұлт азаттық көтеріліс
АҒЫМДАҒЫ ЖАҒДАЙ ЖӘНЕ СЕБЕПТЕР
Тарихи контекст: Бірінші дүниежүзілік соғыс ауыртпалығы.
Негізгі себебі: 1916 жылғы 25 маусымдағы патша жарлығы («19–43 жас аралығындағы бұратана халықтарды тыл жұмыстарына алу»).
Патша жарлығы: 1916 жылғы 25 маусымдағы 19–43 жастағы «бұратана» халықты тыл жұмысына алу туралы бұйрық.
Жер мәселесі: Қазақтардан 45 млн десятина шұрайлы жердің тартып алынуы.
Соғыс ауыртпалығы: I Дүниежүзілік соғыс салдарынан салықтың көбеюі және халықтың күйзелуі.
Отаршылдық езу: Патша әкімшілігінің халықты құқықсыз жағдайда ұстауы.
НЕГІЗГІ ОШАҚТАРЫ ЖӘНЕ ЛИДЕРЛЕРІ
Торғай ошағы: Амангелді Иманов пен Әбдіғапар Жанбосынов басқарды.
Жетісу ошағы: Бекболат Әшекеев, Тоқаш Бокин, Ұзақ Саурықов басқарды.
Торғай ерекшелігі: Ең ұзақ, жақсы ұйымдасқан (мыңбасы, жүзбасы жүйесі).
Жетісу ерекшелігі: Өте қантөгісті, 300 мыңнан астам адам Қытайға ауды.
ҚОҒАМНЫҢ ЕКІГЕ БӨЛІНУІ
Халық пен батырлар: Жарлыққа қарсы шығып, қарулы көтерілісті таңдады.
Алаш зиялылары: Ә. Бөкейханов, А. Байтұрсынов халықтың қырылып кетуінен қорықты.
Зиялылар ұсынысы: Тыл жұмысына баруды кешеуілдету және бейбіт келіссөз жүргізу.
Патша үкіметі: Наразылықты басу үшін жазалаушы отрядтарды жіберді.
4. ЖЕҢІЛІСІ ЖӘНЕ ТАРИХИ МАҢЫЗЫ
Жеңіліс себебі: Қару-жарақтың әлсіздігі (сойыл мен айбалта зеңбірекке қарсы).
Ұйымдасу кемшілігі: Біртұтас басқару орталығының болмауы.
Басты нәтижесі: Халықтың ұлттық сана-сезімі мен азаттық рухы оянды.
Тарихи әсері: Патшалық отаршылдық жүйені шайқалтып, Алаш автономиясына жол ашты.