Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

HISTORIA FILOZOFII ŚREDNIOWIECZNEJ, Egzemplaryzm, „Zawsze wierzyłem, że…

- - - - Teza
        
        Ludzki umysł doświadcza obiektywnych, niezmiennych i wiecznych praw (np. prawd matematycznych czy logicznych), których źródłem musi być byt doskonalszy i wieczny – czyli Bóg
      - Architektura dowodu
        
        1. Pewność własnego istnienia (Si fallor, sum)
        
        „Pytam najpierw, aby zacząć od rzeczy najbardziej oczywistych: czy sam jesteś? A może boisz się, że w tej odpowiedzi ulegniesz błędowi? Gdybyś bowiem nie istniał, nie mógłbyś się w żaden sposób mylić.” (De libero arbitrio, II, 3, 7)
        
        „Jeśli się mylę, to jestem. Kto bowiem nie istnieje, nie może się też mylić; przeto z faktu, że się mylę, wynika, że jestem.” (De civitate Dei, XI, 26)
        
        2. Hierarchia władz poznawczych
        
        3. Kryterialna definicja Boga
        
        4. Odkrycie Prawd Wiecznych
        
        5. Wyższość Prawdy nad Rozumem
        
        2 more items...
        
        „Prawda prawomocności liczb oraz zasady mądrości są niezmienne i wspólne dla wszystkich myśliących... Prawda ta jest obecna dla wszystkich, którzy potrafią ją kontemplować, i żaden z nas nie czyni jej swoją prywatną własnością.” (De libero arbitrio, II, 8, 20 & II, 12, 33)
        
        Rozum, badając swoje przedmioty poznania intelektualnego, odkrywa treści konieczne, uniwersalne i niezmienne, których sam nie stworzył i którymi nie może arbitralnie rozporządzać. Prawdy te dzielą się na dwa kluczowe obszary
        
        2 more items...
        
        „Zgodziłeś się przecież, że jeśli wykażę istnienie czegoś wyższego od naszych umysłów, przyznasz, że jest to Bóg – pod warunkiem, że nie będzie istniało nic jeszcze wyższego... Jeśli bowiem istnieje coś bardziej doskonałego, to to właśnie jest Bogiem.” (De libero arbitrio, II, 6, 14; por. II, 15, 39)
        
        Aby dowód miał rygorystyczny charakter logiczny, Augustyn wraz ze swoim rozmówcą Ewodiuszem przyjmuje operacyjną definicję Boga: Bóg to Istota wyższa od ludzkiego umysłu, od której nic wyższego nie istnieje. Jeśli uda się wykazać istnienie bytu nadrzędnego wobec rozumu, który nie podlega niczemu wyższemu, to byt ten jest Bogiem.
        
        „Czym innym jest to, że jesteśmy, czym innym to, że żyjemy, a czym innym to, że rozumiemy... Wynika z tego jasno, że ten byt, który zawiera w sobie dwa pozostałe [rozumienie zawierające w sobie byt i życie], jest doskonalszy i stoi wyżej w hierarchii.” (De libero arbitrio, II, 3, 7–9)
        
        Augustyn porządkuje rzeczywistość stworzoną według trójstopniowej hierarchii: byt (esse), życie (vivere) oraz rozumienie/intelekt (intellegere). Dane zmysłowe są odbierane przez pięć zmysłów zewnętrznych, nadrzędny wobec nich „zmysł wewnętrzny” (sensus interior) koordynuje te wrażenia, natomiast na samym szczycie stoi ludzki rozum (ratio), który ocenia i osądza zmysły. W obrębie natury stworzonej nic nie stoi wyżej od ludzkiego rozumu.
        
        Wywód rozpoczyna się od przezwyciężenia sceptycyzmu poznawczego i ustanowienia niewzruszonego fundamentu poznania. Zanim zapytamy o istnienie Boga, musimy wykazać niepodważalną pewność istnienia podmiotu poznającego. Sam fakt ulegania złudzeniu lub poddawania wszystkiego w wątpliwość stanowi logiczny dowód na realne istnienie duszy, która tego doświadcza.
  - - - Arystoteles
        
        „Kategorie" (Categoriae)
        
        „O wyrażaniu" / „O interpretacji" (De interpretatione)
        
        „Analityki pierwsze" (Analytica priora)
        
        „Analityki wtóre" (Analytica posteriora)
        
        „Topiki" (Topica)
        
        „O dowodach sofistycznych" (De sophisticis elenchis)
      - Porfiriusz z Tyros
        
        „Isagoge" (Wstęp do Kategorii Arystotelesa)
      - Nikomach z Gerazy
        
        „Wprowadzenie do arytmetyki" (De institutione arithmetica libri duo)
      - Klaudiusz Ptolemeusz
        
        „Elementy astronomii" (część zaginionego korpusu pism o astronomii)
        
        „Harmonika" (grecka teoria muzyczna oparta częściowo na Ptolemeuszu)
      - Euklides z Aleksandrii
        
        „Elementy geometrii" (Elementa)
      - Archimedes z Syrakuz
        
        Niektóre źródła z epoki (listy Kasjodora) oraz tradycja średniowieczna przypisywały Boecjuszowi łacińską adaptację pism mechanicznych i geometrycznych Archimedesa, choć żaden taki tekst nie przetrwał bezpośrednio pod jego nazwiskiem.