Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Аналық жыныс жасушасы - Coggle Diagram
Аналық жыныс жасушасы
Аналық жыныс жасушасы (жұмыртқажасуша немесе ооцит) — аналық ағзаның көбеюге қатысатын, гаплоидты (сыңар) хромосома жиынтығы бар маманданған репродуктивті жасушасы.
Негізгі сипаттамалары:
Өлшемі мен пішіні: Адам ағзасындағы ең ірі жасушалардың бірі (шамамен 100–150 мкм). Пішіні сфера тәрізді (шар тәрізді) және қозғалмайды.
Хромосома жиынтығы: Гаплоидты (n = 23), жыныстық хромосомасы әрдайым X хромосома болып келеді.
Қоректік заттар: Цитоплазмасында ұрықтың дамуының алғашқы кезеңдеріне қажетті сарыуыз (қоректік заттар қоры), РНҚ және белоктар мол жинақталған.
Құрылысы:
-
-
Мөлдір қабық (Zona pellucida): Жасушаны сыртынан қоршайтын гликопротеидті қабат; сперматозоидты тану және өту процесін реттейді.
Сәулелі тәж (Corona radiata): Мөлдір қабықтың сыртында орналасқан фолликулалы жасушалар қабаты; жасушаны қоректендіріп, қорғайды.
-
-
Басты айырмашылығы: Аналық жасуша ұрықты қоректендіруге, ал аталық жасуша генетикалық ақпаратты тасымалдап, жылдам жеткізуге маманданған. Екеуі де гаплоидты (n = 23).
Аналық жыныс жасушасының (жұмыртқажасушаның) түзілу және даму процесі оогенез (немесе овогенез) деп аталады. Сперматогенезден басты айырмашылығы — оогенез процесі 3 кезеңнен тұрады (қалыптасу кезеңі болмайды) және бастапқы кезеңдері ұрықтың ана құрсағындағы дамуы кезінде-ақ басталып кетеді.
-
-
-
.
-
2. Өсу кезеңі (Рост)
-
Оогенез: Өсу кезеңі ұзақ және қарқынды жүреді. I реттік ооциттер көлемін өте үлкен мөлшерге дейін ұлғайтып, цитоплазмасында сарыуыз пен қоректік заттарды мол жинайды.
-
-
Карл Бэр -сүтқоректілердің жұмыртқа жасушасын тұңғыш ашқан ғалым
-
-
Оскар Гертвиг (1875 ж.):
Тәжірибесі: Теңіз кірпілерінің жұмыртқажасушасы мен сперматозоидтарын араластырып, ұрықтану процесін микроскоп астында тікелей бақылады.
Нәтижесі: Ұрықтанудың басты мәні — аналық және аталық жыныс жасушалары ядроларының қосылуында екенін алғаш рет дәлелдеді.