Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

Aplastic Anemia - Coggle Diagram

- - - - • Congenital (พันธุกรรม): เช่น Fanconi Anemia, Dyskeratosis Congenita
      - • Acquired (เกิดขึ้นภายหลัง - พบมากที่สุด):
      - • Autoimmune Process: T-lymphocyte (Cytotoxic T-cells) ทำลายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดเลือด
      - • สารเคมี/รังสี: Benzene, รังสีแกมมา
      - • ยา: Chloramphenicol, NSAIDs, Anticonvulsants
      - • การติดเชื้อไวรัส: Post-viral Hepatitis, Epstein-Barr Virus (EBV), Cytomegalovirus (CMV), HIV, Parvovirus B19
      - • Idiopathic: ไม่ทราบสาเหตุแน่ชัด (พบได้บ่อย)
  - - - พยาธิสภาพ: ไขกระดูกสร้าง Erythroid series ลดลง ส่งผลให้การขนส่งออกซิเจนไปยังเนื้อเยื่อลดลง
      - อาการ (Clinical Manifestations):• ซีด, อ่อนเพลีย, เหนื่อยง่ายเวลาออกแรงเวียนศีรษะ, หน้ามืด, ใจสั่น, ตรวจพบเสียง Murmur หรือหัวใจโต/ล้มเหลว (กรณี severe)
      - การรักษา (Medical Treatment):
        • ให้ Packed Red Blood Cells (PRC) เพื่อรักษา Hb > 7–8 g/dL
      - การพยาบาล (Nursing Care):• ประเมิน Vital signs และ signs ของภาวะพร่องออกซิเจน • จัดให้นอนพักผ่อนและช่วยทำกิจกรรมเพื่อลดการใช้ออกซิเจน ให้ออกซิเจนบำบัดตามคำสั่งการรักษา
    - - พยาธิสภาพ: Granulocyte/Neutrophil ลดลง ทำลายความสามารถในการต่อสู้กับเชื้อโรค ทำให้เสี่ยงต่อการติดเชื้อรุนแรง
      - อาการ (Clinical Manifestations): ไข้สูง, หนาวสั่น
        • มีการติดเชื้อตามระบบต่าง ๆ เช่น แผลในปาก (Stomatitis), ปอดอักเสบ (Pneumonia), ติดเชื้อในกระแสเลือด (Sepsis)
      - การรักษา (Medical Treatment): • กลุ่มยาผ่อนแรง/ยากระตุ้นเม็ดเลือด: Granulocyte Colony-Stimulating Factor (G-CSF) เช่น Filgrastim • ผลข้างเคียงยา Filgrastim: ปวดกระดูก (Bone pain), แน่นหน้าอก, ผื่นคัน • ยาปฏิชีวนะ Broad-spectrum Antibiotics: เช่น Ceftazidime, Meropenem, Vancomycin • ผลข้างเคียง: ท้องเสีย, แพ้ยา, ถ่ายเหลว, พิษต่อไต/หู
      - การพยาบาล (Nursing Care): แยกผู้ป่วยให้อยู่ในห้องแยกโรค (Protective Isolation / Neutropenic Isolation) • ล้างมือก่อนและหลังสัมผัสผู้ป่วยอย่างเคร่งครัด
        • ตรวจวัดอุณหภูมิร่างกายทุก 2–4 ชั่วโมง (หากไข้ > 38.3°C ให้รายงานแพทย์ทันที)
        • ดูแลความสะอาดของปากและฟัน หลีกเลี่ยงแปรงสีฟันขนแข็ง
    - - พยาธิสภาพ: Megakaryocyte ในไขกระดูกลดลง ทำให้กลไกการแข็งตัวของเลือดบกพร่อง
      - อาการ (Clinical Manifestations): • จ้ำเลือดตามผิวหนัง (Petechiae, Ecchymosis) • เลือดออกตามไรฟัน, เลือดกำเดาไหล (Epistaxis) • ปัสสาวะเป็นเลือด (Hematuria), อุจจาระสีดำ (Melena) • เลือดออกในสมอง (Intracranial Hemorrhage) - สับสน, ซึม, รูม่านตาไม่เท่ากัน
      - การรักษา (Medical Treatment): ห้ Platelet Transfusion (Single Donor Platelets / Platelet Concentrate) กลุ่มยากระตุ้นการสร้างเกล็ดเลือด: Thrombopoietin Receptor Agonist เช่น Eltrombopag กลุ่มยากระตุ้นการสร้างเกล็ดเลือด: Thrombopoietin Receptor Agonist เช่น Eltrombopag
      - การพยาบาล (Nursing Care): ห้ามฉีดยาเข้ากล้ามเนื้อ (IM Injection) หรือวัดความดันโลหิตซ้ำๆ ที่เดิม หลีกเลี่ยงการใช้ยาที่มีผลต่อการทำงานของเกล็ดเลือด เช่น Aspirin, NSAIDs หลีกเลี่ยงการใช้ยาที่มีผลต่อการทำงานของเกล็ดเลือด เช่น Aspirin, NSAIDs คำแนะนำการแปรงฟันด้วยแปรงขนอ่อน ตัดเล็บให้สั้น และป้องกันการล้ม/กระทบกระแทก