Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

APLASTIC ANEMIA โรคไขกระดูกฝ่อ - Coggle Diagram

- - - - PANCYTOPENIA
        การลดลงของเม็ดเลือดแดง เม็ดเลือดขาว และเกล็ดเลือดพร้อมกัน เป็นลักษณะสำคัญของ Aplastic Anemia
        
        เม็ดเลือดแดงลดลง (RBC ↓)
        การสร้างเม็ดเลือดแดงลดลง ทำให้ระดับ Hb/Hct ลดลงและความสามารถในการนำออกซิเจนไปเลี้ยงเนื้อเยื่อลดลง
        
        ภาวะซีดและเนื้อเยื่อได้รับออกซิเจนลดลง
        เมื่อเลือดสามารถนำออกซิเจนไปเลี้ยงเนื้อเยื่อได้น้อยลง เด็กจะเกิดอาการอ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย หายใจลำบาก และทนต่อกิจกรรมลดลง
        
        เม็ดเลือดขาว/Neutrophil ลดลง
        การสร้างเม็ดเลือดขาวลดลงทำให้ความสามารถของร่างกายในการป้องกันและกำจัดเชื้อโรคลดลง โดยเฉพาะเมื่อเกิด neutropenia
        
        ภูมิคุ้มกันลดลง
        เด็กมีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อเพิ่มขึ้นและอาจเกิดการติดเชื้อรุนแรงได้ เนื่องจากความสามารถในการตอบสนองต่อเชื้อลดลง
        (Nursing & Allied Health Reference Source, 2026)
        
        เกล็ดเลือดลดลง (Platelet ↓)
        การสร้างเกล็ดเลือดลดลงทำให้ความสามารถในการห้ามเลือดลดลง ส่งผลให้เด็กมีแนวโน้มเกิดเลือดออกง่าย
        
        เลือดออกง่าย
        อาจพบ petechiae, bruising, เลือดกำเดา เลือดออกตามไรฟัน หรือเลือดออกในอวัยวะต่าง ๆ หากมีความรุนแรงมาก
- - - - การให้ RBC หรือ platelet transfusion ตามข้อบ่งชี้ การป้องกันและรักษาการติดเชื้อ และการติดตาม CBC อย่างต่อเนื่อง
    - - การรักษาอาจใช้ immunosuppressive therapy เช่น ATG ร่วมกับ cyclosporine หรือ hematopoietic stem cell transplantation ตามความรุนแรงและความเหมาะสมของผู้ป่วย
- - - - Sepsis
        หากการติดเชื้อไม่ได้รับการควบคุม อาจลุกลามเป็นการติดเชื้อในกระแสเลือดและเกิด sepsis ส่งผลให้การทำงานของอวัยวะต่าง ๆ ผิดปกติ และอาจเป็นภาวะคุกคามชีวิต
- - - - Hb = 7.1 g/dL
      - Hct = 24%
      - ผู้ป่วยมีอาการ อ่อนแรง
      - มี หายใจลำบากเมื่อออกแรงเพียงเล็กน้อย
    - - ประเมินระดับความเหนื่อยล้าและความสามารถในการทำกิจกรรม เช่น การเดิน การทำกิจวัตรประจำวัน และสังเกตอาการหอบเหนื่อย ใจสั่น หรืออ่อนเพลียขณะทำกิจกรรม
      - ติดตาม Hb, Hct และอาการแสดงของภาวะซีด เพื่อประเมินความรุนแรงและแนวโน้มของภาวะซีด
      - จัดกิจกรรมให้เหมาะสมกับสภาพร่างกาย โดยให้เด็กทำกิจกรรมเท่าที่สามารถทำได้ และหลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ใช้พลังงานมากเกินไป
      - จัดให้มีช่วงพักระหว่างกิจกรรม เพื่อลดการใช้ออกซิเจนและป้องกันการเกิดความเหนื่อยล้ามากเกินไป
      - ช่วยเหลือเด็กในการทำกิจกรรมที่จำเป็น เมื่อมีอาการอ่อนเพลียมาก เพื่อป้องกันการใช้พลังงานเกินความสามารถ
      - ให้การรักษาตามแผนการรักษา เช่น การให้เลือดเมื่อมีข้อบ่งชี้ และติดตามอาการตอบสนองหลังได้รับการรักษา
      - แนะนำเด็กและผู้ปกครอง ให้สังเกตอาการซีด เหนื่อย หายใจลำบาก ใจสั่น หรืออ่อนเพลียมากขึ้น และแจ้งบุคลากรทางการแพทย์
  - - - WBC = 1,200 เซลล์ต่อไมโครลิตร
      - ผู้ป่วยมีภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำ
      - Aplastic Anemia มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อจาก neutropenia
    - - ประเมินอุณหภูมิร่างกายและสังเกตอาการติดเชื้อ เช่น ไข้ หนาวสั่น ไอ เจ็บคอ แผลหรือรอยแดงบริเวณผิวหนัง
      - ติดตาม CBC และ ANC เพื่อประเมินระดับความเสี่ยงต่อการติดเชื้อและแนวโน้มของเม็ดเลือดขาว
      - ดูแลให้เด็กมีสุขอนามัยที่ดี เช่น อาบน้ำ ทำความสะอาดร่างกาย ช่องปาก และบริเวณอวัยวะต่าง ๆ อย่างเหมาะสม
      - เน้นการล้างมืออย่างถูกต้อง ทั้งในเด็ก ผู้ปกครอง และบุคลากรที่ให้การดูแล
      - ใช้หลัก Aseptic technique ในการทำหัตถการต่าง ๆ เพื่อป้องกันการนำเชื้อเข้าสู่ร่างกาย
      - หลีกเลี่ยงการสัมผัสผู้ที่มีการติดเชื้อ และลดปัจจัยแวดล้อมที่เพิ่มโอกาสการรับเชื้อ
      - ติดตามอาการติดเชื้ออย่างใกล้ชิด เนื่องจากเด็กที่มี neutropenia อาจมีอาการแสดงของการติดเชื้อไม่ชัดเจน
      - ให้ยาต้านจุลชีพตามแผนการรักษา และติดตามผลการรักษาและอาการไม่พึงประสงค์จากยา
      - ให้ความรู้ผู้ปกครอง เกี่ยวกับการป้องกันการติดเชื้อและอาการที่ควรรีบมาพบแพทย์ เช่น มีไข้หรือซึมลง
  - - - Platelet = 61,000 เซลล์ต่อไมโครลิตร
    - - ประเมินอาการเลือดออก ได้แก่ petechiae, ecchymosis/bruising เลือดกำเดา เลือดออกตามไรฟัน และเลือดออกบริเวณผิวหนัง
      - สังเกตเลือดออกในระบบต่าง ๆ เช่น ปัสสาวะเป็นเลือด อุจจาระดำหรือมีเลือดปน อาเจียนเป็นเลือด รวมถึงอาการปวดศีรษะหรือการเปลี่ยนแปลงระดับความรู้สึกตัว ซึ่งอาจบ่งชี้เลือดออกภายใน
      - ติดตาม Platelet count และ CBC เพื่อประเมินระดับความเสี่ยงต่อการเกิดเลือดออก
      - ป้องกันการบาดเจ็บและการพลัดตกหกล้ม โดยจัดสิ่งแวดล้อมให้ปลอดภัยและหลีกเลี่ยงกิจกรรมที่มีความเสี่ยงต่อการกระแทก
      - หลีกเลี่ยงหัตถการที่ไม่จำเป็น โดยเฉพาะหัตถการที่ทำให้เกิดบาดแผลหรือเลือดออก
      - ดูแลช่องปากอย่างระมัดระวัง ใช้แปรงสีฟันขนนุ่มและหลีกเลี่ยงการกระทบกระแทกเหงือก
      - หลังเจาะเลือดหรือทำหัตถการ ให้กดบริเวณที่ทำหัตถการอย่างเหมาะสมและสังเกตเลือดออก
      - หลีกเลี่ยงยาหรือสารที่เพิ่มความเสี่ยงต่อเลือดออก เว้นแต่มีคำสั่งแพทย์
      - ให้ Platelet transfusion ตามแผนการรักษาเมื่อมีข้อบ่งชี้ และเฝ้าระวังอาการผิดปกติจากการให้เลือด
      - ให้ความรู้แก่เด็กและผู้ปกครอง เกี่ยวกับการป้องกันการบาดเจ็บและอาการเลือดออกที่ต้องรีบแจ้งบุคลากรทางการแพทย์
  - - - ประเมินความรู้และความเข้าใจของเด็กและผู้ปกครอง เกี่ยวกับโรค สาเหตุ การรักษา และการดูแลตนเอง
      - อธิบายโรคด้วยภาษาที่เข้าใจง่ายและเหมาะสมกับวัย โดยเน้นว่าไขกระดูกสร้างเม็ดเลือดลดลง จึงทำให้เกิดซีด ติดเชื้อง่าย และเลือดออกง่าย
      - อธิบายความสำคัญของการมาตรวจตามนัด และการติดตาม CBC, Hb/Hct, WBC/ANC และ Platelet
      - แนะนำการป้องกันการติดเชื้อ เช่น การล้างมือ การหลีกเลี่ยงผู้ที่มีการติดเชื้อ และการรักษาความสะอาด
      - แนะนำการป้องกันเลือดออก เช่น หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่เสี่ยงต่อการบาดเจ็บ ใช้แปรงสีฟันขนนุ่ม และแจ้งบุคลากรเมื่อมีเลือดออกผิดปกติ
      - แนะนำให้รับประทานยาและปฏิบัติตามแผนการรักษาอย่างเคร่งครัด รวมถึงไม่หยุดยาเอง
      - แนะนำอาการอันตรายที่ต้องรีบมาพบแพทย์ เช่น ไข้สูง เลือดออกมาก หายใจลำบาก อ่อนเพลียมากผิดปกติ ซึมลง หรือมีอาการทางระบบประสาท
      - เปิดโอกาสให้เด็กและผู้ปกครองซักถาม และให้ผู้ปกครองทวนความเข้าใจเพื่อประเมินผลการให้สุขศึกษา