Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Aplastic Anemia (โรคไขกระดูกฝ่อ) - Coggle Diagram
Aplastic Anemia (โรคไขกระดูกฝ่อ)
ความหมายของโรค
ทฤษฎี (Theory)
ภาวะไขกระดูกไม่สามารถสร้างเซลล์เม็ดเลือดได้เพียงพอ
เกิดจากจำนวนหรือการทำงานของ Hematopoietic stem cells ลดลง
พบภาวะ Pancytopenia (เม็ดเลือดแดง ขาว และเกล็ดเลือดต่ำ)
ไขกระดูกมีลักษณะ Hypocellular (จำนวนเซลล์ลดลง) และมีไขมันแทนที่
กรณีศึกษา (Case Study)
ผู้ป่วยเด็กชายอายุ 3 ปี พบ Pancytopenia
ผลตรวจไขกระดูกพบ cellularity 5-20% (เฉลี่ย 10%) ซึ่งต่ำมาก
วินิจฉัยเป็น Severe Aplastic Anemia (SAA)
พยาธิสภาพ
ทฤษฎี (Theory)
ความผิดปกติของเซลล์ต้นกำเนิดจากการถูกทำลายโดยระบบภูมิคุ้มกัน
Cytotoxic T lymphocytes ทำลาย stem cells ทำให้เกิด Apoptosis
การสร้างเม็ดเลือดลดลง นำไปสู่ภาวะซีด ติดเชื้อง่าย และเลือดออกง่าย
กรณีศึกษา (Case Study)
ไขกระดูกทำงานลดลงอย่างมาก (Cellularity 10%)
Hb 9.2 g/dL, ANC 207 x 10^9/L, Platelet 12 x 10^9/L
ปัจจัยเสี่ยง
ทฤษฎี (Theory)
ยา เช่น Chloramphenicol
สารเคมี เช่น Benzene และสารกำจัดศัตรูพืช
การได้รับรังสีปริมาณสูงหรือเคมีบำบัด
การติดเชื้อไวรัส และความผิดปกติทางพันธุกรรม เช่น Fanconi anemia
ไม่พบในคนประจำที่พบว่ามีภาวะโรคนี้
กรณีศึกษา (Case Study)
ยาที่ได้รับ: Acetaminophen และ Diphenhydramine
ยังไม่พบปัจจัยเสี่ยงที่ชัดเจน ควรตรวจหาสาเหตุเพิ่มเติม
อาการและอาการแสดง
ทฤษฎี (Theory)
Anemia: ซีด อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย ใจสั่น
Neutropenia: ติดเชื้อง่าย มีไข้ เสี่ยงต่อ Sepsis
Thrombocytopenia: จุดเลือดออก (Petechiae), จ้ำเลือด, เลือดออกตามไรฟัน/จมูก
กรณีศึกษา (Case Study)
อาการแสดง: Petechial rash 2 เดือน และเลือดกำเดาไหล (Intermittent epistaxis)
ตรวจร่างกาย: พบ Petechiae ตามตัวและแขนขา และ Ecchymoses ที่หลังเท้า
การวินิจฉัย
ทฤษฎี (Theory)
ตรวจ CBC และ Reticulocyte count (มักต่ำ)
Bone marrow aspiration/biopsy: พบลักษณะ Hypocellular
ตรวจความผิดปกติทางพันธุกรรม: Chromosome breakage test และ Genetic testing
กรณีศึกษา (Case Study)
CBC: Hb 9.2, WBC 1, ANC 207, Platelet 12 (Pancytopenia)
Bone marrow cellularity 5-20% (เฉลี่ย 10%) ไม่พบ blast/dysplasia
การรักษา
ทฤษฎี (Theory)
Hematopoietic Stem Cell Transplantation (HSCT) เพื่อให้หายขาด
Immunosuppressive Therapy (IST): ใช้ hATG ร่วมกับ Cyclosporine (CSA)
การรักษาประคับประคอง: ให้เลือด/เกล็ดเลือด และป้องกันการติดเชื้อ
กรณีศึกษา (Case Study)
รักษาด้วยยา hATG ร่วมกับ Cyclosporine (CSA)
เพิ่มการรักษาประคับประคองและป้องกันภาวะแทรกซ้อน
การพยาบาล (Nursing Care)
ข้อวินิจฉัยที่ 1: เสี่ยงต่อการติดเชื้อ (ANC ต่ำ)
ทฤษฎี: รักษาความสะอาดให้ปลอดเชื้อ และเฝ้าระวัง Sepsis
การพยาบาล: ล้างมือเคร่งครัด ใช้ Aseptic technique, ติดตาม ANC และอุณหภูมิ
ข้อวินิจฉัยที่ 2: เสี่ยงต่อการมีเลือดออก (เกล็ดเลือดต่ำ)
ทฤษฎี: กระบวนการสร้างเม็ดเลือดบกพร่อง เสี่ยงต่อเลือดออกและช้ำ
การพยาบาล: ใช้ IM injection ในผู้ป่วยเลือดออกง่าย หลีกเลี่ยงการกระแทก และกดแผลนาน
ข้อวินิจฉัยที่ 3: อ่อนเพลีย (Anemia)
ทฤษฎี: การสร้างเม็ดเลือดแดงลดลง
การพยาบาล: พักผ่อนเพียงพอ ลดกิจกรรมที่ใช้พลังงานมาก และให้เลือดตามการรักษา
ข้อวินิจฉัยที่ 4: เสี่ยงต่อการติดเชื้อเนื่องจากเม็ดเลือดขาวต่ำ
ทฤษฎี: เม็ดเลือดขาวต่ำ เสี่ยงต่อการติดเชื้อ
การพยาบาล: ติดตามไข้ ล้างมือ แนะนำให้หลีกเลี่ยงผู้ป่วย/คนที่ติดเชื้อ
ข้อวินิจฉัยที่ 5: ความวิตกกังวลของครอบครัว
ทฤษฎี: กังวลต่อความรุนแรงของโรคและการรักษา
การพยาบาล: ให้ข้อมูลโรค/การรักษา เปิดโอกาสให้ซักถาม และสนับสนุนด้านจิตใจ