Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
🫀 Tetralogy of Fallot (TOF), น.ส.อมรทิพย์ ม่วงคำ 089B - Coggle Diagram
🫀 Tetralogy of Fallot (TOF)
ความหมาย
โรคหัวใจพิการแต่กำเนิดชนิด Cyanotic congenital heart disease
เกิดจากความผิดปกติของโครงสร้างหัวใจ 4 ประการร่วมกัน
Ventricular Septal Defect (VSD) รูรั่วผนังกั้นหัวใจห้องล่าง
Pulmonary stenosis / RV outflow tract obstruction ทางออกจากหัวใจห้องล่างขวาไปปอดตีบ
Overriding aorta หลอดเลือดแดงใหญ่คร่อม VSD และรับเลือดจากหัวใจทั้งสองห้อง
Right ventricular hypertrophy (RVH) กล้ามเนื้อหัวใจห้องล่างขวาหนาตัว
ความผิดปกติเหล่านี้ทำให้เลือดไปปอดลดลงและเกิด Right-to-left shunt เลือดที่มีออกซิเจนต่ำเข้าสู่ระบบไหลเวียน Cyanosis (ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค)
สาเหตุ ปัจจัยเสี่ยง
สาเหตุที่แน่ชัดของผู้ป่วยส่วนใหญ่ยังไม่ทราบ
เกิดจากความผิดปกติของการสร้างหัวใจในระยะทารกในครรภ์
ปัจจัยทางพันธุกรรมและโครโมโซม
ความผิดปกติของโครโมโซม
22q11 deletion / DiGeorge syndrome
Trisomy 21, 18, 13
ปัจจัยแวดล้อมและปัจจัยของมารดาบางประการอาจเพิ่มความเสี่ยง
อาจมีประวัติครอบครัวเป็นโรคหัวใจพิการแต่กำเนิด (ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค)
พยาธิ
ความผิดปกติของหัวใจ 4 ประการ
Pulmonary stenosis / RV outflow obstruction
เลือดจาก RV ไปปอดลดลง
VSD + Overriding aorta
เลือดที่มีออกซิเจนต่ำจาก RV ไหลเข้าสู่ aorta
Right-to-left shunt
เลือดไปเลี้ยงร่างกายมีออกซิเจนต่ำ
Cyanosis
Pulmonary stenosis
หัวใจห้องล่างขวาต้องสูบฉีดแรงขึ้น
Right ventricular hypertrophy
อาการและการแสดง
Cyanosis ปาก ลิ้น ปลายมือปลายเท้าเขียว
เขียวมากขึ้นเมื่อ
ร้องไห้
ดูดนม
ออกแรง
ตื่นเต้น
Tet spell / Hypercyanotic spell
เขียวเฉียบพลัน
หายใจเร็ว
กระสับกระส่าย
หอบ
อ่อนแรง
หน้ามืด/หมดสติ
อาจชักจากภาวะพร่องออกซิเจน
Heart murmur โดยเฉพาะ systolic ejection murmur
ดูดนมลำบาก เหนื่อยง่าย
น้ำหนักขึ้นช้า / เจริญเติบโตช้า
เด็กโตอาจมี Squatting เมื่อเหนื่อยหรือเขียว เพราะช่วยเพิ่ม systemic vascular resistance และเพิ่มเลือดไปปอด (MedlinePlus)
การวินิจฉัย
การตรวจร่างกาย
Cyanosis
Heart murmur
ประเมินชีพจร การหายใจ และระดับความรู้สึกตัว
Pulse oximetry
ตรวจค่า SpO₂
พบออกซิเจนในเลือดต่ำ
Echocardiography
การตรวจสำคัญที่สุดในการยืนยัน TOF
ประเมิน VSD
ประเมิน pulmonary stenosis / RVOTO
ประเมินขนาดและการทำงานของหัวใจ
ECG
Right axis deviation
พบลักษณะ Right ventricular hypertrophy
Chest X-ray
อาจพบหัวใจลักษณะ Boot-shaped heart
pulmonary vascular markings ลดลง
Cardiac catheterization
ใช้ในผู้ป่วยบางรายเพื่อประเมินโครงสร้างและหลอดเลือดก่อนการรักษา/ผ่าตัด
Fetal echocardiography
สามารถตรวจพบความผิดปกติได้ตั้งแต่อยู่ในครรภ์ (Mayo Clinic)
การรักษา
6.1 การดูแลเมื่อเกิด Tet spell
เด็กมีอาการเขียวเฉียบพลัน
จัดท่า Knee-chest position
ให้ออกซิเจน
ลดสิ่งกระตุ้นและทำให้เด็กสงบ
ประเมิน SpO₂ และสัญญาณชีพ
ให้สารน้ำตามแผนการรักษา
แพทย์อาจให้ยา เช่น morphine, beta-blocker หรือยาที่เพิ่ม systemic vascular resistance ตามความรุนแรง
หากรุนแรงอาจต้องทำหัตถการ/ผ่าตัดฉุกเฉิน (NCBI)
6.2 การรักษาด้วยยา
Prostaglandin E1 (PGE1) ในทารกที่มี pulmonary blood flow ต่ำรุนแรง เพื่อช่วยคงการเปิดของ ductus arteriosus ก่อนการรักษาขั้นต่อไป
ยาอื่น ๆ ใช้ตามอาการและแผนการรักษาของแพทย์ (NCBI)
6.3 การรักษาด้วยการผ่าตัด
Palliative shunt
ใช้ในทารกที่ยังไม่พร้อมสำหรับ complete repair
เพิ่มเลือดไปปอดชั่วคราว
Complete repair
ปิด VSD ด้วย patch
แก้ไข pulmonary stenosis / RV outflow obstruction
ขยายทางออกไป pulmonary artery
อาจซ่อมหรือเปลี่ยน pulmonary valve ตามความเหมาะสม
หลังผ่าตัดต้องติดตามกับกุมารแพทย์โรคหัวใจอย่างต่อเนื่อง (Mayo Clinic)
ภาวะแทรกซ้อน
ก่อนการรักษา
Severe cyanosis
Hypoxemia
Tet spells
หมดสติ
ชักจากภาวะพร่องออกซิเจน
หัวใจล้มเหลว
การเจริญเติบโตและพัฒนาการล่าช้า
Thromboembolism / stroke
Infective endocarditis
อาจเสียชีวิตได้หากไม่ได้รับการรักษา (MedlinePlus))
หลังผ่าตัด / ระยะยาว
Arrhythmia
Pulmonary valve regurgitation
Right ventricular dilatation / dysfunction
Right ventricular failure
อาจต้องผ่าตัดหรือเปลี่ยน pulmonary valve ซ้ำ
จำเป็นต้องติดตามการทำงานของหัวใจในระยะยาว
ข้อวินิจฉัยทางการพยาบาล
ข้อที่ 1 การแลกเปลี่ยนก๊าซบกพร่อง
เนื่องจาก เลือดไปปอดลดลงและเกิด right-to-left shunt
ข้อมูลสนับสนุน
Cyanosis
SpO₂ ต่ำ
หายใจเร็ว
กระสับกระส่าย
อาจมีอาการเขียวมากขึ้นขณะร้องไห้/ดูดนม
การพยาบาล
ประเมิน RR, HR, SpO₂ และระดับความรู้สึกตัวอย่างสม่ำเสมอ
สังเกต cyanosis บริเวณริมฝีปาก ลิ้น และปลายมือปลายเท้า
จัดให้อยู่ในท่าที่ช่วยให้หายใจสะดวก
ให้ออกซิเจนตามแผนการรักษา
ลดกิจกรรมที่ทำให้เด็กเหนื่อยหรือร้องไห้
รายงานแพทย์เมื่อ SpO₂ ลดลงมากหรือมี cyanosis รุนแรง
เพื่อประเมินความรุนแรงของ hypoxemia และเพิ่ม oxygen delivery ให้เนื้อเยื่อ
ข้อที่ 2 เนื้อเยื่อได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอ
เนื่องจาก ปริมาณเลือดที่มีออกซิเจนเข้าสู่ systemic circulation ลดลง
ข้อมูลสนับสนุน
Cyanosis
SpO₂ ต่ำ
มือเท้าเย็น
อ่อนเพลีย
กระสับกระส่าย
อาจหมดสติใน Tet spell
การพยาบาล
ประเมินสีผิว อุณหภูมิปลายมือปลายเท้า และ capillary refill
ติดตาม SpO₂ อย่างต่อเนื่องเมื่อมีอาการ
ประเมินระดับความรู้สึกตัว
ลดการใช้ oxygen demand ของร่างกาย
ให้เด็กพักผ่อนอย่างเพียงพอ
ให้ออกซิเจนตามแผนการรักษา
เพื่อประเมิน tissue perfusion และตรวจพบภาวะ hypoxia ได้เร็ว
ข้อที่ 3 ปริมาณเลือดออกจากหัวใจลดลง
เนื่องจาก ความผิดปกติของโครงสร้างหัวใจและการอุดกั้นทางออกของ RV
ข้อมูลสนับสนุน
Tachycardia
เหนื่อยง่าย
ดูดนมแล้วเหนื่อย
น้ำหนักขึ้นช้า
Cyanosis
การพยาบาล
ประเมิน HR, BP, RR และ SpO₂
ฟังเสียงหัวใจและประเมิน murmur
ประเมินอาการเหนื่อยและ fatigue
ชั่งน้ำหนักและติดตามการเจริญเติบโต
จัดกิจกรรมให้เหมาะสมกับความสามารถของเด็ก
ให้พักระหว่างกิจกรรมและการให้นม
เหตุผล: ลด cardiac workload และช่วยให้หัวใจมีเวลาพักและเติมเลือดได้เพียงพอ (NCBI)
ข้อที่ 4 โภชนาการน้อยกว่าความต้องการของร่างกาย
เนื่องจาก เหนื่อยง่ายและใช้พลังงานเพิ่มขึ้นจากการทำงานของระบบหัวใจและการหายใจ
ข้อมูลสนับสนุน
ดูดนมได้น้อย
เหนื่อยขณะดูดนม
หยุดพักบ่อย
น้ำหนักขึ้นช้า
อาจมีภาวะเจริญเติบโตล่าช้า
การพยาบาล
ประเมินปริมาณนม/อาหารที่ได้รับ
ชั่งน้ำหนักและติดตาม growth chart
ให้รับประทานอาหารมื้อเล็กแต่บ่อย
จัดให้เด็กอยู่ในท่าที่เหมาะสมขณะให้นม
ให้พักระหว่างการดูดนม
ประเมินอาการเหนื่อย หายใจเร็ว หรือเขียวขณะให้นม
ลดพลังงานที่ใช้ในการรับประทานอาหารและช่วยให้ได้รับสารอาหารเพียงพอ
เอกสารอ้างอิงภาษาอังกฤษ
Bailliard, F., & Anderson, R. H. (2009). Tetralogy of Fallot. Orphanet Journal of Rare Diseases, 4, 2.
Beerman, L. B. (2023). Tetralogy of Fallot. MSD Manual Professional Edition.
Griksaitis, M. J., & Scrimgeour, D. (2019). Tetralogy of Fallot. BJA Education, 19(11), 362–367.
StatPearls Publishing. (2025). Tetralogy of Fallot. In StatPearls. National Center for Biotechnology Information.
Management of tetralogy of Fallot in the pediatric intensive care unit. (2023). Journal of Intensive Care.
Preoperative care of neonates with congenital heart disease. (2022). Advances in Neonatal Care / PMC.
น.ส.อมรทิพย์ ม่วงคำ 089B