Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Aplastic Anemia (โรคไขกระดูกฝ่อ) นางสาว ชุติมา ศรีเมือง 054 - Coggle…
Aplastic Anemia (โรคไขกระดูกฝ่อ)
นางสาว ชุติมา ศรีเมือง 054
ความหมายของโรค
ทฤษฎี (Theory)
ภาวะไขกระดูกไม่สามารถสร้างเซลล์เม็ดเลือดได้เพียงพอ
เกิดจากจำนวนหรือการทำงานของ Hematopoietic stem cells ลดลง
พบภาวะ Pancytopenia (เม็ดเลือดแดง ขาว และเกล็ดเลือดต่ำ)
ไขกระดูกมีลักษณะ Hypocellular (จำนวนเซลล์ลดลง) และมีไขมันแทนที่
กรณีศึกษา (Case Study)
ผู้ป่วยเด็กชายอายุ 3 ปี พบ Pancytopenia
ผลตรวจไขกระดูกพบ cellularity 5-20% (เฉลี่ย 10%) ซึ่งต่ำมาก
วินิจฉัยเป็น Severe Aplastic Anemia (SAA)
พยาธิสภาพ
ทฤษฎี (Theory)
ความผิดปกติของเซลล์ต้นกำเนิดจากการถูกทำลายโดยระบบภูมิคุ้มกัน
Cytotoxic T lymphocytes ทำลาย stem cells ทำให้เกิด Apoptosis
การสร้างเม็ดเลือดลดลง นำไปสู่ภาวะซีด ติดเชื้อง่าย และเลือดออกง่าย
กรณีศึกษา (Case Study)
ไขกระดูกทำงานลดลงอย่างมาก (Cellularity 10%)
Hb 9.2 g/dL, ANC 207 x 10^9/L, Platelet 12 x 10^9/L
ปัจจัยเสี่ยง
ทฤษฎี (Theory)
ยา เช่น Chloramphenicol
สารเคมี เช่น Benzene และสารกำจัดศัตรูพืช
การได้รับรังสีปริมาณสูงหรือเคมีบำบัด
การติดเชื้อไวรัส และความผิดปกติทางพันธุกรรม เช่น Fanconi anemia
กรณีศึกษา (Case Study)
ยาที่ได้รับ: Acetaminophen และ Diphenhydramine
ยังไม่พบปัจจัยเสี่ยงที่ชัดเจน ควรตรวจหาสาเหตุเพิ่มเติม
อาการและอาการแสดง
ทฤษฎี (Theory)
Anemia: ซีด อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย ใจสั่น
Neutropenia: ติดเชื้อง่าย มีไข้ เสี่ยงต่อ Sepsis
Thrombocytopenia: จุดเลือดออก (Petechiae), จ้ำเลือด, เลือดออกตามไรฟัน/จมูก
กรณีศึกษา (Case Study)
อาการแสดง: Petechial rash 2 เดือน และเลือดกำเดาไหล (Intermittent epistaxis)
ตรวจร่างกาย: พบ Petechiae ตามตัวและแขนขา และ Ecchymoses ที่หลังเท้า
การวินิจฉัย
ทฤษฎี (Theory)
ตรวจ CBC และ Reticulocyte count (มักต่ำ)
Bone marrow aspiration/biopsy: พบลักษณะ Hypocellular
ตรวจความผิดปกติทางพันธุกรรม: Chromosome breakage test และ Genetic testing
กรณีศึกษา (Case Study)
CBC: Hb 9.2, WBC 1, ANC 207, Platelet 12 (Pancytopenia)
Bone marrow cellularity 5-20% (เฉลี่ย 10%) ไม่พบ blast/dysplasia
การรักษา
ทฤษฎี (Theory)
Hematopoietic Stem Cell Transplantation (HSCT) เพื่อให้หายขาด
Immunosuppressive Therapy (IST): ใช้ hATG ร่วมกับ Cyclosporine (CSA)
การรักษาประคับประคอง: ให้เลือด/เกล็ดเลือด และป้องกันการติดเชื้อ
กรณีศึกษา (Case Study)
รักษาด้วยยา hATG ร่วมกับ Cyclosporine (CSA)
เพิ่มการรักษาประคับประคองและป้องกันภาวะแทรกซ้อน
การพยาบาล (Nursing Care)
ข้อวินิจฉัยที่ 1: เสี่ยงต่อการติดเชื้อ (ANC ต่ำ)
ทฤษฎี: รักษาความสะอาดให้ปลอดเชื้อ และเฝ้าระวัง Sepsis
การพยาบาล: ล้างมือเคร่งครัด ใช้ Aseptic technique, ติดตาม ANC และอุณหภูมิ
ข้อวินิจฉัยที่ 2: เสี่ยงต่อการมีเลือดออก (เกล็ดเลือดต่ำ)
ทฤษฎี: กระบวนการสร้างเม็ดเลือดบกพร่อง เสี่ยงต่อเลือดออกและช้ำ
การพยาบาล: ใช้ IM injection ในผู้ป่วยเลือดออกง่าย หลีกเลี่ยงการกระแทก และกดแผลนาน
ข้อวินิจฉัยที่ 3: อ่อนเพลีย (Anemia)
ทฤษฎี: การสร้างเม็ดเลือดแดงลดลง
การพยาบาล: พักผ่อนเพียงพอ ลดกิจกรรมที่ใช้พลังงานมาก และให้เลือดตามการรักษา
ข้อวินิจฉัยที่ 4: เสี่ยงต่อการติดเชื้อเนื่องจากเม็ดเลือดขาวต่ำ
ทฤษฎี: เม็ดเลือดขาวต่ำ เสี่ยงต่อการติดเชื้อ
การพยาบาล: ติดตามไข้ ล้างมือ แนะนำให้หลีกเลี่ยงผู้ป่วย/คนที่ติดเชื้อ
ข้อวินิจฉัยที่ 5: ความวิตกกังวลของครอบครัว
ทฤษฎี: กังวลต่อความรุนแรงของโรคและการรักษา
การพยาบาล: ให้ข้อมูลโรค/การรักษา เปิดโอกาสให้ซักถาม และสนับสนุนด้านจิตใจ
อ้างอิง (References)
Hockenberry, M. J. et al. (2017). Wong's essentials of pediatric nursing.
Kliegman, R. M. et al. (2020). Nelson textbook of pediatrics.
สมาคมโลหิตวิทยาแห่งประเทศไทย. Aplastic anemia (โรคไขกระดูกฝ่อ).
Collupadi, A. (2026). Three-year-old boy with pancytopenia. ASH Case Studies.