Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Tóm tắt Bệnh động mạch ngoại biên và bệnh động mạch chủ (PAAD) - Coggle…
Tóm tắt Bệnh động mạch ngoại biên và bệnh động mạch chủ (PAAD)
I. Tổng quan và Tầm quan trọng
Định nghĩa
Nhóm bệnh lý hệ động mạch ngoài tim và ngoài não (là nhóm hệ mạch có kích thước lớn và trung bình, hay bị xơ vữa, hẹp + PHÌNH)
Chủ yếu do xơ vữa gây hẹp, tắc hoặc giãn bất thường
Bao gồm: Bệnh động mạch ngoại biên (PAD) và Bệnh động mạch chủ
Tầm quan trọng
Gánh nặng bệnh tật: Phổ biến, tăng tỉ lệ tử vong và biến cố tim mạch
Thực trạng: Thường bị chẩn đoán thiếu và điều trị chưa đầy đủ
Bản chất hệ thống: Thường phối hợp với bệnh mạch vành và mạch máu nào
Chẩn đoán sớm giúp cải thiện tiên lượng rõ rệt
II. Các yếu tố nguy cơ
Yếu tố truyền thống
Không thay đổi được: Tuổi, giới tính, di truyền
Có thể thay đổi được: Hút thuốc lá, Đái tháo đường, Tăng huyết áp, Rối loạn lipid máu
Yếu tố không truyền thống
Thừa cân, lối sống ít vận động, stress, viêm mạn tính, ô nhiễm môi trường
Yếu tố đặc hiệu ở phụ nữ
Tăng huyết áp / đái tháo đường thai kỳ, mãn kinh
III. Tiếp cận Chẩn đoán (Nội dung trọng tâm)
Đánh giá lâm sàng
Khai thác bệnh sử
Bắt mạch ngoại biên
Nghe tiếng thổi (cảnh, đùi, bụng)
Quan sát chi dưới
Thăm dò huyết động (Phương tiện đầu tay đơn giản, không xâm lấn)
ABI (Chỉ số cổ chân - cánh tay): Xét nghiệm đầu tay để tầm soát và chẩn đoán PAD
Bình thường: 0.91 - 1.39 Áp lực máu ở chi dưới tương đương hoặc cao hơn nhẹ so với chi trên.
Bất thường (Chẩn đoán PAD): <= 0.90 Huyết áp ở cổ chân đã giảm đáng kể => hẹp hoặc tắc động mạch ở dòng chảy phía trên (đoạn ĐM chậu, ĐM đùi hoặc ĐM khoeo).
Bơm đo HA Không ép được đm (Vôi hóa): >= 1.40 Do đái tháo đường/ bệnh thận mạn cuối(Cần làm thêm TBI hoặc siêu âm Doppler)
Đo huyết áp tâm thu 2 tay, 2 chân (đm mu chân + dmd chày sau)
TBI (Chỉ số HA ngón chân - cánh tay): Thay thế khi ABI không đáng tin cậy (> 1.40)
TcPO2 (Áp lực oxy qua da): Đánh giá tưới máu mô và khả năng lành vết thương
Chẩn đoán hình ảnh
Siêu âm Doppler mạch máu (DUS): Phương tiện hình ảnh đầu tay xác định tổn thương và đánh giá huyết động
CTA (Cắt lớp vi tính) & MRA (Cộng hưởng từ): Dùng để lập kế hoạch can thiệp hoặc phẫu thuật
DSA (Chụp mạch số hóa xóa nền): Tiêu chuẩn vàng đánh giá lòng mạch, thường dùng trong lúc can thiệp
IV. Điều trị Nội khoa Tối ưu (OMT) và Lối sống (Nền tảng điều trị)
Mục tiêu
Giảm nguy cơ tim mạch, làm chậm xơ vữa, cải thiện chất lượng sống
Thay đổi lối sống
Ngừng hút thuốc lá: Quan trọng hàng đầu để giảm tử vong và biến cố tim mạch
Liệu pháp vận động (SET): Tập luyện có giám sát là điều trị nền tảng cải thiện quãng đường đi bộ
Kiểm soát các chỉ số mục tiêu
Lipid máu: Mục tiêu LDL-C < 55 mg/dL và giảm >= 50% so với ban đầu
Huyết áp: Mục tiêu 120 - 129 mmHg; ưu tiên thuốc ACEI hoặc ARB
Đái tháo đường: Mục tiêu HbA1c < 7%
Liệu pháp chống đông / kháng kết tập tiểu cầu
Ưu tiên kháng kết tập tiểu cầu đơn (Aspirin hoặc Clopidogrel) cho PAD có triệu chứng
V. Các bệnh lý Động mạch ngoại biên cụ thể
Đau cách hồi
Đau cơ khi gắng sức, giảm khi nghỉ ngơi
Thiếu máu chi đe dọa chi mạn tính (CLTI)
Giai đoạn nặng nhất của PAD, nguy cơ cắt cụt chi rất cao
Đánh giá theo phân loại WIfI (Vết thương, Thiếu máu, Nhiễm trùng)
Cần tái thông mạch khẩn trương
Thiếu máu chi cấp (ALI)
Tình trạng giảm tưới máu đột ngột, là cấp cứu ngoại khoa cần xử trí ngay
Siêu âm Doppler là phương tiện đầu tay để đánh giá khẩn cấp
Bệnh động mạch cảnh
DUS là phương tiện đầu tay
Ưu tiên OMT và can thiệp khi có chỉ định
VI. Bệnh lý Động mạch chủ
Phình động mạch chủ (AAA/TAA)
Quản lý dựa trên đường kính và tốc độ phát triển
Siêu âm là công cụ tầm soát chính cho AAA ở nam giới >= 65 tuổi (đặc biệt người hút thuốc)
Hội chứng động mạch chủ cấp (AAS)
Bao gồm: Bóc tách, tụ máu trong thành, loét xuyên thành
Tình trạng cấp cứu cần chuyển tuyến chuyên khoa ngay
Bệnh động mạch chủ di truyền
Các hội chứng: Marfan, Loeys-Dietz...
Theo dõi định kỳ suốt đời bằng siêu âm tim và CT/MRI (toàn bộ hệ thống động mạch chủ)
VII. Thông điệp cốt lõi (Key Takeaways)
ABI là xét nghiệm sàng lọc và chẩn đoán PAD đầu tay
Siêu âm Doppler (DUS) là phương tiện hình ảnh ưu tiên hàng đầu
Điều trị nội khoa tối ưu (OMT) kết hợp tập luyện (SET) là nền tảng điều trị
CLTI và ALI cần được nhận diện sớm và tái thông mạch kịp thời
Các bệnh lý động mạch chủ cần tiếp cận đa chuyên khoa và cá thể hóa điều trị dựa trên vị trí, kích thước