Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

H18 - Taalproductie - Coggle Diagram

- - - - Stoornis zinsproductie (woordvolgorde)
      - Selectieve preservaties sommige aspecten spraak (geen functiewoorden of woordeindes bv)
      - Moeilijker begrip grammaticaal complexe zinnen
    - - Formatie lokale frasestructuren obv info over woordcategorieen (frontale operculum + ant sup temp sulcus)
      - Vaststellen afhankelijkheidsrelaties zinsdelen (Broca's gebied)
      - Integratie lexicale en syntactische info (gebied Wernicke)
      - De verbindingen tss deze 3 hersengebieden spelen ook een rol en kunnen bij schade ook stoornis veroorzaken
        
        2 routes tss Broca en Wernicke
        
        Dorsale route
        
        Ventrale route
        
        Bij begrip wss schade aan beide routes
  - - - Vaak gelijke fonemen, net gebruikte fonemen of veel voorkomende medeklinkers gebruiken
- - - - = stoornis lexicale route, spelfouten in bestaande woorden, regelmatige beter gespeld dan onregelmatige, non-woorden ok
      - Beter in spellen wnr toegang tot semantiek, minder problemen met rijmen (fonologisch), wel slechter dan normale controlegroep
    - - Alhzeimer: spelfouten obv integratie beide routes (regels volgen en soms gewoon weten uit lexicon)
      - Onregelmatige woorden schrijven duurt langer dan regelmatige (conflict tss beide routes)
    - - = schade niet-lexicale route, problemen met spellen onbekende en non-woorden, problemen met fonologische verwerking (bv rijmen)
  - - - = fonologische, semantische en orthografische info relateren --> intern orthografisch lexicon (spelling woord)
      - Bekende woorden
    - - regelgebaseerd, wnr gn toegang tot lexicon
      - fonemen omzetten in letters --> non-woorden of onbekende woorden
      - Vaak fouten bij onregelmatige woorden
- - - - Versprekingen vaak op bijzinniveau, overschrijden fraseniveau
      - Pauzes tss bijzinnen tijdens spreken
    - - Complexe frase uitspreken zorgt voor langere pauze ervoor, dan eenvoudige frase :necktie: :candle:
    - - Planning is trade-off tss cogn belasting en vermijden fouten
  - - - = systematisch verwisselen vd eerste letter ve woord (bv my queer old dean)
      - Obv historische versprekingen van William Archibald Spooner
    - - = woordstammen verwisseld terwijl verbuiging wel blijft staan op juiste plek (bv mijn tuig bedanken ipv mijn dank betuigen)
      - Stampositionering voor verbuigingspositionering en onafhankelijk ervan
    - - = 2 woorden ie zin omwisselen (bv ik moet de lade in de handdoek leggen)
      - Fout in planningsproces zin
    - - = enkelvoudig werkwoord gerelateerd aan meervoudig zelfst naamwoord of omgekeerd (bv de regering hebben ...)
      - Te hoge belasting WG
    - - = woord ie zin verwisseld met semantisch gerelateerd woord (bv waar is mijn tafeltennisracket ipv batje) :cricket_bat_and_ball:
      - Grammaticale structuur eerst gepland en dan pas invullen ùet woorden
    - - = seksuele versprekingen die onbewuste verlangens weerspiegelen
      - Evidentie voor enkel in extreme omstandigheden
      - Evidentie tegen: Bij taboewoorden werd RT langer en minder versprekingen --> intern foutencontrolesysteem extra alert (R inferieure frontale gyrus = inhibitie taboewoorden)
- - - - Mixed error-effect
        
        = incorrect woord is semantisch en fonemisch gerelateerd aan doelwoord (meer benoemingsfouten) :church:
        
        Verschillende verwerkingsniveaus interageren flexibel met elkaar (semantisch en fonologisch niveau - woordselectieproces bv)
      - Lexical bias-effect
        
        Tongbrekers: minder versprekingen (foneemverwisselingen) met echte woorden dan met non-woorden
        
        = non-woorden betrokken bij versprekingen
      - Editing-proces = spraak intern monitoren en versprekingen corrigeren
      - Veel anticipatiefouten = een later woord ve zin te vroeg selecteren
      - Veel verwisselingsfouten (over korte afstand), doodat geselecteerd woord na selectie nul activatiewaarde heeft
    - - Perceptual loop-theorie
        
        = obv spraakBEGRIP monitoren we de eigen spraak om fouten tegen te gaan
      - Conflictmonitoringssysteem
        
        = foutdetectie obv interne check spraakPRODUCTIEsysteem, wnr woorden in competitie zijn voor selectie
        
        Tweestaps-woordproductiemodel :two:
        
        = semantische eenheden verbonden met lemma's (= abstracte woorden die syntactische en semantische, maar geen fonologische eig bevatten) - lemma's verbonden met fonemen
        
        Detectie versprekingen vindt vooral plaats op niveau foneemselectie (ipv op semantisch niveau) - via afasiepatienten onderzocht
        
        Foutdetectie snel mogelijk, nog tijdens uitspreken
    - - Syntactisch niveau (woordvolgorde en juiste structuur gepland)
      - Semantisch niveau (alg planningsfase, wat zeggen?)
      - Morfologisch niveau (selectie morfemen = woorden en woordvormen)
      - Fonologisch niveau (morfemen omzetten nr fonologische code)
    - - Categorische = welke items of categorieen v items niet gecombineerd kunnen worden (bv bijv nw voor zelfst nw plaatsen)
      - Insertieregels = selecteren en toevoegen juiste items in zin die in constructie is (bepaald item met hoogste activatiewaarde w toegevoegd)
  - - - Interferentie-effect = gelijkaardige alfeidende woorden vertragen benoemen afbeelding (hogere activatie PFC) :cat: :dog:
      - Lage activatie PFC bij identiek woord als afbeelding (geen competitie, maar 1 woord geactiveerd))
    - - Selectie lemma's NIET VOOR selectie fonologische code --> wel degelijk interferentie bij woordselectie van fonologisch gerelateerde afbeeldingen(bv dog doll) :dolls: :dog: (inferentie enkel bij lage cogn belasting)
    - - = bewijst bestaan lemma, semantische verwerking ok, fonologische niet
      - Woorden met kleine fonologische buurt gevoeliger voor dit fenomeen
      - Nog toegang tot geslacht woord en soms begin fonologische code, niet voll woord
    - - Woordselectie minder serieel dan model voorspelt
      - Zie mixed error-effect en woordverwisselingsfouten
      - Enkel verklaren losse woorden, geen zinnen
    - - Toegang tot syntax en semantiek VOOR fonologische code (ERP-studies)
      - Go/no-go beslissingstaak (woordfoneem en -geslacht): LRP (Lateralized readiness potential) wnr ze moesten differentieren obv eerste letter (voorbereiden actie obv geslacht en afbreken wnr verkeerde eerste letter) :sheep: :bear:
    - - 3 hoofdniveaus
        
        Lemma's
        
        Morfemen en fonemen
        
        Lexicale concepten
      - Woordselectie obv compitie obv activatieniveau en woordproductie obv meerdere stadia
      - AFB p571 :!!:
- - - - Procesniveau
        
        Zinsconstructie (translatie = idee-->zin en transcriptie = zin-->tekst) - duurt het langst
        
        Planning
        
        Revisie
      - Hulpbronnenniveau
        
        Basale cogn processen (aandacht, WG, LTG, lezen)
      - Controleniveau
        
        Motivatie en doelbepaling
        
        Huidig plan vgl alg schrijfschema's
    - - Outline op voorhand (fysiek/mentaal planning) zorgde voor betere beoordelingen
    - - Socio-culturele kennis = over soc achtergrond, context probleem
      - Metacognitieve kennis = kennis over wat iemand weet
      - Conceptuele kennis = info over concepten en schema's in LTG (inhoud)
      - Strategische kennis = manier van organiseren (sub)doelen ie tekst, interessant bij aanpassen planning tekst
  - - - Toetslocaties in procedureel geheugen, verbaal moeilijk te benoemen (zwakke expliciete kennis over lay-out toetsenbord)
      - Volgende toetsaanslag inplannen volgens voorwaarts model (motorisch proces)
      - Ook invloed v tactiele feedback! (toetsenborden die heel erg anders zijn, bv geprojecteerd ipv toetsen zorgen voor trager typen en meer fouten)
      - 2 geneste controleprocessen: buitenste lus (wat typen) en binnenste lus (welke hand actie)
    - - Prime-techniek: sneller letter typen wnr letter in prime zat (zowel visueel als auditief en onafhv positie in prime)
        
        Hierarchische verwerking (parallelle activatie alle letters)
      - 2 foutdetectiesystemen
        
        obv visuele info beeldscherm
        
        obv toetsaanslagen
    - - Letters groeperen tot chunks --> motorprogramma schrijven
      - Bigramfrequentie = 2 naastliggende eenheden ie reeks letters (lettergreep, letters, woorden)
      - Bigrammen en lettergrepen beinvloeden schrijfproces, bigrammen enkel bij volwassenen
    - - Grote motorequivalentie binnen individuen ve handschrift (onafhankelijk van lichaamsdeel of ondergrond gelijkend schrift)
      - Stadia schrijven: selectie grafemen - selectie allografen (basisvormen letters, spec sequentie penstreken) - motorcommando's - handschrift