Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

Khóa Montessori - Trẻ 0-3 - Coggle Diagram

- - - - được khám phá chủ động
      - được chơi
      - được vận động
      - được tương tác với người lớn đáp ứng
  - - - Luyện tập lặp lại làm tăng hiệu quả dẫn truyền thần kinh.
      - Giúp củng cố trí nhớ dài hạn và tự động hóa kỹ năng.
    - - Sự gián đoạn liên tục làm giảm khả năng tập trung và học tập.
      - Trẻ nhỏ cần thời gian chơi và khám phá liên tục để phát triển chức năng điều hành (executive functions).
      - trẻ học thông qua tập trung
      - Không sửa trẻ khi trẻ đang tập trung
    - - Đồ vật mà trẻ sử dụng không chỉ là “đồ chơi” mà còn là phương tiện để trẻ khám phá và thực hành kỹ năng
  - - - tránh khen mang tính phán xét, dán nhãn ("con thật thông minh") , thay vào đó phản hồi cụ thể về quá trình và nỗ lực. ("Con đã rất kiên trì xếp xong các khối gỗ").
      - Khen quá mức hoặc liên tục cũng có thể khiến trẻ phụ thuộc vào sự công nhận từ bên ngoài.
      - Khen con người ("Con thật thông minh.") có thể làm giảm động lực nội tại và tăng tâm lý sợ thất bại
      - chuyển từ “đánh giá” sang “ghi nhận”
        
        Ví dụ: ❌ “Con giỏi quá!” → đánh giá tổng quát về đứa trẻ. Có thể nói: “Mẹ thấy con đã xâu xong các hạt.” Hoặc: “Mẹ thấy con đã rửa tay trước khi ăn.” Đây gần với cách gọi là descriptive praise / descriptive feedback — phản hồi mô tả.
        
        Nó chuyển sự chú ý từ: “Mình có làm người lớn hài lòng không?” sang: “Mình vừa làm được điều gì?”
- - - - những nguyên tắc cốt lõi không mâu thuẫn nghiêm trọng.
    - - Ở trường
        
        Trẻ được khuyến khích tự xúc ăn.
      - Ở nhà
        
        Người lớn không nhất thiết phải cho trẻ tự xúc mọi lúc, nhưng có thể thường xuyên cho trẻ cơ hội tự ăn.
    - - nhà và trường giống hệt nhau.
  - - - an toàn;
      - phản hồi phù hợp với tín hiệu của trẻ;
      - tạo cơ hội cho trẻ tự làm;
      - không làm thay ngay khi trẻ có thể tự thử;
      - duy trì giới hạn phù hợp.
  - - - Ví dụ: “Con muốn mặc áo xanh hay áo trắng?” Trẻ được lựa chọn: A hoặc B. Không phải: “Con muốn mặc gì cũng được.”
      - người lớn đặt giới hạn → trẻ có quyền lựa chọn bên trong giới hạn.
  - - - Cách 1:Bế trẻ đến bồn:
        
        Người lớn làm phần lớn công việc.
      - Cách 2:Chuẩn bị một chiếc ghế an toàn:
        
        Trẻ tự leo → đứng → mở nước → rửa tay → lau tay.
        
        Cách 2 tạo thêm cơ hội cho trẻ:
        
        vận động; phối hợp cơ thể; lập kế hoạch hành động; thực hành kỹ năng; tự phục vụ; cảm nhận năng lực bản thân; tăng tính độc lập.
- - - - Lật → trườn → bò → đứng → đi.
      - Đi bộ độc lập thường từ 9–15 tháng
        
        Nếu đến 18 tháng vẫn chưa đi độc lập, trẻ cần được đánh giá bởi bác sĩ để loại trừ các nguyên nhân thần kinh, cơ, xương hoặc các vấn đề phát triển
        
        Không phải mọi trường hợp đều là bệnh lý; cũng có trẻ chỉ chậm phát triển vận động đơn thuần.
      - Cần cho trẻ cơ hội vận động tự do ✅
        
        Hạn chế việc giữ trẻ quá lâu trong xe đẩy, ghế rung, nôi...
        
        Đặc biệt, xe tập đi (baby walker) không được khuyến khích vì tăng nguy cơ chấn thương và không giúp trẻ biết đi sớm hơn
        
        Cho trẻ nhiều cơ hội di chuyển
        
        tăng thời gian chơi trên sàn; tummy time; hạn chế thời gian bị cố định trong các thiết bị.
        
        thảm vận động; gương thấp; đồ chơi đơn giản; kệ thấp; tránh các thiết bị hạn chế vận động
      - Từ nắm cả bàn tay --> cầm bằng các ngón tay --> kiểu cầm bút.
      - Trẻ học qua quan sát và bắt chước
        
        bắt chước dáng đi; cử chỉ; cách vận động
      - Mỗi trẻ có tốc độ riêng
      - Ta bắt đầu tập toilet từ khoảng 10–18 tháng
        
        có thể bắt đầu khi trẻ: đi được; tự ngồi; tự đứng; nhận biết mình ướt; báo cho người lớn.
  - - - mẹ cần hồi phục;
      - dành thời gian hiểu nhịp sinh hoạt của trẻ;
      - tránh áp lực phải tiếp khách.
    - - Vai trò gồm:
        
        chăm sóc mẹ / hỗ trợ việc nhà / hỗ trợ chăm trẻ / giúp mẹ có thời gian nghỉ ngơi
        
        Bảo vệ không gian nghỉ ngơi của mẹ.
      - Người cha nên tham gia tích cực
    - - bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu nếu có thể.
      - chứa kháng thể / hỗ trợ miễn dịch
      - Trẻ sơ sinh bú ít nhưng bú rất thường xuyên
        
        8–12 lần/ngày là bình thường
      - Cho con bú giúp tử cung co hồi
        
        Giảm chảy máu sau sinh
      - Khi cho bú nên tập trung vào em bé (Không dùng điện thoại, không xem màng hình)
        
        chất lượng tương tác trong lúc cho ăn có ảnh hưởng đến sự gắn bó và điều hòa cảm xúc;
        
        việc đáp ứng tín hiệu đói – no của trẻ (responsive feeding) có lợi hơn so với ép ăn hoặc bỏ mặc.
    - - hành động được nhấn mạnh gồm:
        
        đặt trẻ lên ngực mẹ; để trẻ nghe nhịp tim; cảm nhận hơi thở ; nhận biết mùi của mẹ.
      - giúp phát triển gắn bó :check:
      - Hạn chế tách mẹ và con khi không có chỉ định y khoa :check:
      - Khi mẹ không thể thực hiện, cha hoặc người chăm sóc khác cũng có thể mang lại nhiều lợi ích về điều hòa sinh lý và gắn bó.
      - đặc biệt tốt với trẻ sinh non
        
        Trẻ hồi phục nhanh hơn nhờ tiếp xúc da kề da
    - - Thay tã. / Tắm / Mặc quần áo. / Bế trẻ chậm rãi, nhẹ nhàng.
      - giúp trẻ phát triển lòng tin -> giúp trẻ hiểu thế giới là nơi an toàn và có thể dự đoán
      - hình thành gắn bó an toàn
    - - tăng tỷ lệ bú mẹ thành công
      - giảm nguy cơ tử vong sơ sinh.
    - - trong những tháng đầu:
        
        nhiệt độ dễ chịu;
        
        ít tiếng ồn;
        
        ánh sáng dịu;
        
        ít đồ vật không cần thiết.
    - - môi trường ngủ không có vật mềm/đồ vật có thể gây ngạt;
      - tránh khói thuốc;
      - trẻ nằm ngửa khi ngủ;
      - kiểm soát nguy cơ quá nóng;
      - bề mặt ngủ chắc chắn;
      - bố trí không gian ngủ an toàn.
      - trẻ sơ sinh nên ngủ cùng phòng với cha mẹ trong những tháng đầu nhưng trên bề mặt ngủ riêng để tăng an toàn và giảm nguy cơ đột tử ở trẻ sơ sinh
      - Không nên ngủ chung một giường với trẻ sơ sinh :check:
        
        giảm nguy cơ SIDS và tai nạn ngạt thở, đặc biệt trong 6–12 tháng đầu đời.
      - Không nên để thú cưng ngủ cùng trẻ nhỏ
  - - - trải nghiệm thành công trong việc tác động lên môi trường giúp hình thành niềm tin vào năng lực bản thân.
      - Sự bảo bọc quá mức có thể cản trở tính tự lập ✅
        
        Người lớn luôn làm thay hoặc luôn cảnh báo có thể khiến trẻ nghĩ rằng mình không đủ khả năng
        
        trẻ sẽ mất cơ hội luyện tập kỹ năng.
      - Cảm giác có năng lực (sense of competence) là nền tảng của tự tin và lòng tự trọng
        
        Khi trẻ tự làm được việc, trẻ dần hình thành niềm tin vào bản thân. ✅
    - - Thuyết gắn bó (Attachment Theory): gắn bó an toàn giúp
        
        khám phá ;trẻ tin tưởng người khác. ; điều hòa cảm xúc và phát triển xã hội tốt hơn ; trẻ tự lập hơn về lâu dài ; tăng khả năng phục hồi (resilience)
      - Gắn bó an toàn với ít nhất một người chăm sóc là nền tảng của sự phát triển ✅
        
        yêu thương
        
        nhạy cảm với nhu cầu của trẻ
        
        đáp ứng ổn định
        
        Trẻ chỉ có thể rời xa người chăm sóc để khám phá khi trước đó trẻ đã cảm thấy an toàn với người chăm sóc
      - Đáp ứng nhanh khi trẻ sơ sinh phát tín hiệu đói, buồn ngủ, khó chịu
      - Sau đó, trẻ có thể mở rộng sự gắn bó với nhiều người ( cha, ông bà, anh chị hoặc những người chăm sóc khác), miễn là các mối quan hệ đó ổn định và chất lượng.
      - responsive caregiving – chăm sóc đáp ứng :check:
        
        khi trẻ: nhìn; phát âm; chỉ; khóc; cười; tìm kiếm sự chú ý;
        
        và người lớn nhận biết + phản hồi phù hợp
        
        tương tác lặp đi lặp lại này góp phần hỗ trợ phát triển các hệ thống thần kinh liên quan đến: ngôn ngữ; nhận thức; điều hòa cảm xúc; kỹ năng xã hội.
        
        Ví dụ:
        
        Trẻ khóc → người lớn nhận biết → tìm hiểu nguyên nhân → phản hồi phù hợp.
        
        Trẻ chỉ vào đồ vật → người lớn chú ý → đáp lại → mở rộng tương tác.
        
        Responsive caregiving ≠ phải liên tục kích thích hoặc đáp ứng ngay lập tức mọi tín hiệu của trẻ.
        
        Trẻ vẫn cần: thời gian tự chơi; quan sát; tự khám phá; cơ hội tự điều chỉnh
- - - - Nếu bắt trẻ: “Ngồi yên một chỗ trong thời gian dài.” ---> Fit thấp
      - Nhưng nếu môi trường có: cơ hội vận động; hoạt động thực hành; không gian khám phá; giới hạn an toàn rõ ràng; → Fit cao hơn.
      - Không phải trẻ đã “thay đổi tính khí”, mà môi trường đã phù hợp hơn với đặc điểm của trẻ.
  - - - Nếu trẻ bắt đầu khóc: "Con đang thất vọng vì chiếc giày khó đi." → Công nhận cảm xúc.
      - Nếu trẻ hoàn toàn không biết phải làm gì: "Con thử xoay phần này ra phía trước xem." → Gợi ý nhỏ thay vì làm thay.
      - Nhưng nếu cần đi: "Mẹ sẽ giúp con lần này. Sau đó mình thử lại." Đây là sự kết hợp giữa: đồng điều hòa + tôn trọng tính tự lập + giới hạn + scaffolding.
      - Quan sát: Trẻ thử lần nữa. "Khó thật." Trẻ vẫn cố. → Không can thiệp.
  - - - Thay vì làm hộ → gợi ý.
    - - Môi trường, giới hạn, lựa chọn, sự an toàn.
    - - Nếu có → để trẻ thử.
    - - Cảm xúc, sở thích, nỗ lực và dần dần là quyết định phù hợp với lứa tuổi.
    - - Nếu không → quan sát.
    - - Nếu có → đó là lúc quan sát chính mình.
    - - Cách 2 – bỏ mặc:
        
        "Tự làm đi." → trẻ có thể quá khó và bỏ cuộc.
      - Cách 3 – tốt hơn:
        
        Quan sát → chờ → để trẻ thử → nếu cần, đưa một gợi ý nhỏ → tiếp tục quan sát.
        
        Ví dụ: "Con đang tìm mảnh này." Chờ. "Con thử xoay nó xem." Chờ. Trẻ tự tìm ra. → Đây chính là scaffolding.
      - Cách 1 – giúp quá nhanh:
        
        "Đưa mẹ, mảnh này phải để đây." → trẻ hoàn thành puzzle nhưng mất cơ hội tự giải quyết vấn đề.
- - - - giới hạn không phải là hình phạt; tạo sự rõ ràng; giúp trẻ cảm thấy an toàn; khi được đặt bình tĩnh và nhất quán, giới hạn hỗ trợ tính tự lập.
  - - - ai chăm sóc mình; ai cho mình ăn; ai đáp ứng nhu cầu của mình.
    - - hình thành lòng tin; giảm bất an; dễ khám phá môi trường hơn.
  - - - thái độ của người chăm sóc; cảm xúc; sự tôn trọng; cách tương tác; sự nhất quán trong chăm sóc.
      - Chất lượng tương tác giữa trẻ và người chăm sóc là một trong những yếu tố dự báo mạnh nhất về phát triển nhận thức, cảm xúc và xã hội.
  - - - sơ sinh đến khoảng 5 tháng;
      - 5–12 tháng;
      - 12–36 tháng.
  - - - Trật tự giúp trẻ hình thành cảm giác an toàn, điều hòa cảm xúc tốt hơn, giảm căng thẳng ; tăng khả năng học tập
      - môi trường ổn định ; lịch sinh hoạt nhất quán
      - Tuy nhiên, khoa học không cho thấy trẻ cần một môi trường "hoàn hảo" hay quá cứng nhắc.
    - - Đơn giản giúp trẻ tập trung :check:
        
        loại bỏ vật gây xao nhãng
        
        chỉ cung cấp vật liệu phù hợp với giai đoạn phát triển hiện tại.
        
        ít đồ chơi nhưng có mục đích rõ ràng
        
        khi số lượng đồ chơi giảm, trẻ chơi lâu hơn với từng món và sáng tạo hơn
    - - Chưa có bằng chứng mạnh chứng minh rằng vẻ đẹp tự nó làm tăng sự phát triển nhận thức
    - - Tính chức năng giúp trẻ phát triển tính tự lập
        
        Montessori đề xuất:
        
        bàn ghế đúng kích thước
        
        dụng cụ vừa tay
        
        vật liệu trẻ tự lấy được
        
        môi trường để trẻ tự làm thay vì chờ người lớn.
        
        Điều này giúp trẻ phát triển: năng lực ; tự tin ; lòng tự trọng.
        
        Thiết kế môi trường để trẻ có khả năng tự làm -> cảm thấy mình là một chủ thể có năng lực trong môi trường.
      - “Mình có thể làm được.” -> trẻ có thêm cảm giác: an toàn → có năng lực → chủ động → thuộc về môi trường.
    - - bắt đầu bằng những câu hỏi rất đời thường:
        
        Trẻ có tự rửa tay được không?
        
        Trẻ có tiếp cận được bồn rửa không?
        
        Trẻ có tự chăm sóc bản thân không?
        
        Nhà có thể thay đổi một chi tiết nhỏ nào để trẻ độc lập hơn?
    - - đặc biệt là nơi ngủ, vận động, ăn và chăm sóc.
      - tập trung vào việc tạo ra một môi trường an toàn, giàu cơ hội vận động–khám phá–tự lập
  - - - giữ bình tĩnh;
      - đảm bảo an toàn;
      - đồng cảm với cảm xúc;
      - duy trì giới hạn rõ ràng;
      - không thưởng hoặc nhượng bộ hành vi không phù hợp
  - - - trẻ cần được ra ngoài;
      - vận động;
      - chăm sóc cây cối;
      - tương tác với thế giới thật.
    - - Diễn giả tổ chức: đi công viên; đi dạo; ăn ngoài trời; chơi trong tự nhiên; hoạt động cùng các gia đình.
      - tạo cơ hội cho: vận động; khám phá; tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên; trải nghiệm đa dạng về giác quan; tương tác xã hội; chơi tự do.
  - - - học tính tự lập; phát triển trách nhiệm; cảm thấy mình có ích.
    - - tăng khả năng tự lập; cải thiện chức năng điều hành; nâng cao kỹ năng hợp tác; tăng cảm giác có năng lực và trách nhiệm.
    - - trẻ học tốt hơn khi tham gia vào các hoạt động có mục đích thực tế và có ý nghĩa đối với cuộc sống hằng ngày
      - Tuy nhiên, trò chơi giả vờ (pretend play) cũng có nhiều lợi ích đối với trí tưởng tượng, ngôn ngữ và kỹ năng xã hội. Vì vậy, không nên loại bỏ hoàn toàn hoạt động mô phỏng
      - Mỗi hoạt động đều cần có mục đích thực sự
        
        chuẩn bị thức ăn để mọi người cùng ăn;
        
        dọn dẹp để giữ môi trường sạch;
        
        phục vụ người khác để xây dựng cộng đồng.
        
        --> Điều này giúp trẻ cảm thấy mình đóng góp và có giá trị. :check:
    - - Các hoạt động như:
        
        cùng ăn cơm;
        
        mời người khác;
        
        nói lời cảm ơn;
        
        lịch sự khi giao tiếp
      - bữa ăn gia đình thường xuyên liên quan đến sự phát triển ngôn ngữ, kỹ năng giao tiếp và sức khỏe tâm lý tốt hơn;
  - - - hỗ trợ dựa trên nhu cầu và giai đoạn phát triển của từng trẻ.
    - - người lớn cần:
        
        quan sát trước;
        
        Môi trường vật lý có thể ảnh hưởng đến:
        
        khả năng tiếp cận vật liệu; sự chú ý; hành vi; mức độ tự chủ; cơ hội thực hành kỹ năng.
        
        hiểu trẻ trước;
        
        trẻ đang có khả năng gì; trẻ gặp khó khăn ở đâu; môi trường có tạo cơ hội cho trẻ tự làm không; cần thay đổi vật liệu hoặc cách bố trí gì.
        
        sau đó mới điều chỉnh môi trường hoặc cách hỗ trợ.
    - - Montessori chỉ là một công cụ;
      - người lớn không nên cố ép trẻ phải phù hợp với phương pháp;
      - phương pháp cần phục vụ sự phát triển của từng trẻ.
  - - - người lớn tổ chức việc chăm sóc; trẻ dần hình thành dự đoán về hoạt động; giảm sự lộn xộn; tăng tính nhất quán.
    - - Không có bằng chứng cho thấy: “Mọi trẻ sơ sinh bắt buộc phải có bốn khu vực riêng biệt.”
      - Gia đình ở căn hộ nhỏ hoàn toàn có thể: một không gian → nhiều chức năng, miễn là an toàn.
  - - - quan hệ tích cực với người lớn;
      - quan hệ với bạn bè;
      - cảm giác thuộc về;
      - khả năng sử dụng môi trường một cách chủ động.
      - cảm giác an toàn;
- - - - chậm phát triển ngôn ngữ, giảm chú ý, chất lượng giấc ngủ kém và ít vận động
- - - - được mắc lỗi;
      - được thử lại;
      - không bị phạt hay chê trách vì thất bại.
    - - khả năng phục hồi (resilience);
      - tự điều chỉnh;
      - tư duy học tập lâu dài.
  - - - giảm tính tự lập
      - giảm khả năng giải quyết vấn đề
      - tăng lo âu
    - - quan sát
      - hỗ trợ đúng lúc
        
        Cho trẻ trải nghiệm thử thách có hỗ trợ tốt hơn là để trẻ tự xoay xở
        
        không nên ép trẻ làm điều vượt quá khả năng
      - tạo môi trường an toàn
      - phản hồi nhạy cảm
    - - khám phá môi trường
      - tạo ra các kết nối thần kinh thông qua trải nghiệm
      - học chủ động
    - - Miễn là kỳ vọng đó:
        
        thực tế
        
        phù hợp với từng trẻ
      - Không nên làm thay trẻ
        
        Trẻ được tự làm:
        
        tăng kỹ năng giải quyết vấn đề;
        
        tăng động lực nội tại;
        
        tăng tự tin.
        
        Nếu nhiệm vụ vượt quá khả năng của trẻ thì người lớn nên hỗ trợ theo nguyên tắc scaffolding (chống đỡ vừa đủ)
  - - - phát triển ngôn ngữ; khả năng điều hòa cảm xúc; gắn bó an toàn (secure attachment).
  - - - điều hòa cảm xúc
      - chức năng điều hành (executive functions)
      - ngôn ngữ
      - học tập sau này.
- - - - Trẻ dễ hình thành liên kết giữa người, bối cảnh và ngôn ngữ.
      - có thể giúp gia đình tổ chức đầu vào ngôn ngữ.
    - - Không có bằng chứng cho thấy:
        Nếu cha mẹ không tuân thủ OPOL 100% thì trẻ sẽ phát triển song ngữ kém.
    - - Người nào → nói ngôn ngữ nào
        Bối cảnh nào → dùng ngôn ngữ nào
        Từ nào → thuộc hệ thống nào.
        
        Điều này diễn ra dần dần
        
        Không nên kỳ vọng trẻ 1–2 tuổi lập tức phân biệt và sử dụng hai ngôn ngữ hoàn hảo.
        
        Trẻ cũng có thể:
        
        trộn hai ngôn ngữ;
        
        dùng từ tiếng Anh trong câu tiếng Việt;
        
        nói một ngôn ngữ với người này nhưng ngôn ngữ khác với người kia.
        
        Trộn ngôn ngữ ở trẻ song ngữ thường là hiện tượng bình thường. Không nên lập tức gọi đó là "nhầm lẫn - bị rối".
  - - - Không phải những thứ này luôn có hại, nhưng chúng không nên là trung tâm của môi trường ngôn ngữ 0–3 tuổi.
    - - Ngôn ngữ gắn với hành động thực tế.
  - - - vốn từ vựng sớm dự báo khả năng đọc hiểu và học tập sau này;
  - - - kiểm soát ngôn ngữ; nhận thức về ngôn ngữ (metalinguistic awareness); khả năng chuyển đổi giữa các nhiệm vụ/ngôn ngữ trong một số điều kiện; giao tiếp xuyên văn hóa.
      - trẻ có thêm một hệ thống giao tiếp, thêm khả năng tiếp cận văn hóa, gia đình và cộng đồng.
      - Người song ngữ vượt trội người đơn ngữ trong nhiều nhiệm vụ nhận thức và xã hội.
      - "Người song ngữ có nhiều chất xám hơn" — Đúng trong một số nghiên cứu, nhưng bị diễn giải quá mức
      - Trẻ song ngữ dùng ACC nhiều → ACC khỏe hơn → chức năng điều hành tốt hơn” :<3:
        
        phát hiện lỗi; theo dõi xung đột; kiểm soát nhận thức; điều chỉnh hành vi; một số khía cạnh của điều hòa cảm xúc.
      - Người song ngữ có tuổi khởi phát sa sút trí tuệ muộn hơn khoảng 4 năm.
        
        dự trữ nhận thức
      - Song ngữ cải thiện executive function nói chung - nhưng kết quả chưa đồng nhất
        
        Song ngữ giống "tập gym cho não"
    - - Trẻ có thể phát triển và sử dụng nhiều ngôn ngữ
    - - Giữ cả hai ngôn ngữ + tăng tương tác chất lượng + nói chuyện nhiều với trẻ + đọc sách + chơi và phản hồi qua lại + theo dõi sự phát triển ngôn ngữ trên toàn bộ hệ thống ngôn ngữ của trẻ.
  - - - vì hệ thống ngôn ngữ mẹ đẻ đã tổ chức các âm thanh theo những phạm trù khác
    - - trẻ nhỏ có khả năng tiếp nhận nhiều âm vị hơn và việc tiếp xúc sớm giúp phát âm tốt hơn.
  - - - bị nhầm lẫn giữa hai ngôn ngữ; có trí thông minh thấp hơn; có lòng tự trọng thấp hơn; có hành vi lệch lạc; thậm chí có thể phát triển rối loạn đa nhân cách hoặc tâm thần phân liệt.
      - Phần lớn là quan niệm sai/lỗi thời.
      - Một trong những hiểu lầm phổ biến nhất là:
        
        Vốn từ ở mỗi ngôn ngữ có thể nhỏ hơn trẻ đơn ngữ → trẻ bị chậm ngôn ngữ.
        
        Đây là cách đánh giá không chính xác.
      - Song ngữ có thể làm chậm phát triển ngôn ngữ một chút, thường chỉ vài tuần - Kinh nghiệm của Giáo viên
        
        Tôi đã làm việc 17 năm và tất cả trẻ tôi dạy đều nói được ít nhất hai ngôn ngữ
    - - nhóm 0–3 phản hồi tiếng Anh sớm hơn nhóm 3–6
  - - - Flashcard ; Circle time
    - - Hát/nhạc ; mỗi người 1 ngôn ngữ
    - - Ép trẻ lặp lại từ ; Học thuộc danh sách từ ; Video thụ động
    - - Trò chuyện trực tiếp ; Chơi tương tác ; Đọc sách ; Ngôn ngữ trong sinh hoạt hằng ngày
        ; Người chăm sóc nói ngôn ngữ thứ hai thường xuyên
  - - - Điều này hoàn toàn có thể xảy ra, nhưng nó không chứng minh rằng: "Trộn ngôn ngữ gây hại."
      - Trẻ nhỏ vẫn đang xây dựng hệ thống ngôn ngữ và có thể tạm thời gán một từ vào ngôn ngữ sai. Điều này có thể xảy ra ở trẻ song ngữ và không nhất thiết là vấn đề phát triển.
        
        Khi tiếp xúc đủ, trẻ sẽ điều chỉnh hệ thống của mình.
    - - nếu người mẹ thực sự thành thạo tiếng Anh, không có cơ sở để nói:
        "Mẹ tuyệt đối không nên nói tiếng Anh với con."
  - - - phát triển âm thanh lời nói; nhịp điệu; ghi nhớ; vốn từ; sự chú ý; tương tác xã hội.
    - - Đọc sách tạo ra: vốn từ; cấu trúc câu; hiểu chuyện; chú ý chung; hội thoại; khả năng dự đoán; kiến thức nền.
      - Đặc biệt tốt khi người lớn tương tác với trẻ trong lúc đọc, thay vì chỉ đọc nguyên văn.
        
        Ví dụ: "Con thấy con chó ở đâu?" "Đúng rồi, nó ở dưới cái bàn."
      - khi cha mẹ không đủ tự tin giao tiếp tiếng Anh ở mức cao
        
        Sách viết bằng tiếng Anh → cha mẹ đọc phần tiếng Anh → sau đó giải thích cho trẻ bằng ngôn ngữ mẹ đẻ.
        
        Nó cho trẻ tiếp xúc trực tiếp với tiếng Anh nhưng vẫn giữ được tương tác giàu ý nghĩa bằng tiếng Việt.
  - - - Tiếng Việt: kể chuyện rất tự nhiên; hiểu cảm xúc của con; nói chuyện sâu; đùa; giải thích; an ủi; dạy kỹ năng.
      - Tiếng Anh: chỉ biết câu đơn giản: "Eat your food." "Come here." "Go to sleep."
      - Nếu vậy, không nên hy sinh toàn bộ giao tiếp tiếng Việt chỉ để "tạo song ngữ".
      - Bởi trẻ cần ngôn ngữ phong phú
  - - - thời lượng tiếp xúc lớn hơn; giáo viên sử dụng ngôn ngữ mục tiêu; tương tác với bạn bè; hoạt động chơi; sách; bài hát; giao tiếp thực tế.
  - - - cách học; tốc độ; khả năng phát âm như người bản ngữ; ảnh hưởng của ngôn ngữ đã biết; vai trò của học có ý thức.
    - - đặc biệt với ngữ pháp và phát âm
  - - - Người lớn không trực tiếp sửa lỗi, mà lấy điều trẻ vừa nói và nói lại bằng phiên bản đúng hoặc đầy đủ hơn
        
        Ví dụ: Trẻ: "Doggy chạy." Người lớn: "Đúng rồi, con chó đang chạy." Hoặc: Trẻ: "Mommy ball." Người lớn: "Ừ, mẹ đang lấy quả bóng." Điểm quan trọng là người lớn giữ nguyên ý nghĩa trẻ muốn nói, nhưng cung cấp cho trẻ một mẫu ngôn ngữ tốt hơn.
      - Người lớn quan sát điều trẻ đang chú ý, đang làm hoặc đang cố gắng giao tiếp, sau đó dùng ngôn ngữ để mô tả và mở rộng trải nghiệm đó.
        
        Ví dụ trẻ đang cầm quả táo: Không responsive lắm: "Đây là quả táo. Quả táo màu đỏ. Con nói 'táo' đi." Responsive language modeling: "Con đang cầm quả táo." "Táo đỏ." "Con muốn ăn táo." Tức là người lớn đi theo sự chú ý của trẻ, thay vì liên tục kiểm tra trẻ có thể nói từ nào.
    - - Điều này không làm hỏng song ngữ.
    - - Không cần ép trẻ phải chuyển ngay.
    - - Trẻ vừa: được hiểu; không bị từ chối; nghe mô hình tiếng Anh; vẫn duy trì tương tác.
      - Điều này tốt hơn nhiều so với: "No. Say it in English." đặc biệt với trẻ nhỏ mới bước vào môi trường song ngữ.
  - - - “Cha mẹ có thể bắt đầu sớm để hình thành thói quen”
    - - “Dừng lại” là một ký hiệu rất đáng dạy
        
        giúp trẻ học một nguyên tắc rất quan trọng: Mình có thể truyền đạt giới hạn của mình cho người khác.
      - 10–20 từ là đủ để giao tiếp sớm hơn nhiều: ăn – uống – thêm – xong – sữa – nước – mẹ – bố – giúp – dừng – đau – ngủ – ôm – chơi – đọc.
    - - Lặp lại ký hiệu trong ngữ cảnh thực tế
        
        Giữ ký hiệu đơn giản
- - - - Trẻ càng có khả năng tự làm thì càng có khả năng tự lựa chọn và hành động
      - Tự lập phải được xem là mục tiêu giáo dục ngay từ đầu
      - Kỹ năng tự chăm sóc là nền tảng của tính tự lập
      - tự lập” ≠ “để trẻ tự làm mọi thứ
        
        Tự lập không có nghĩa là người lớn rút lui càng nhiều càng tốt
        
        VD: nếu trẻ mệt, sợ hãi hoặc cần được bế thì bế trẻ không phải là thất bại của tính tự lập.
    - - Mục tiêu không phải là tạo ra một đứa trẻ “không cần ai”, mà là tăng dần năng lực tự chủ trong khi vẫn duy trì các mối quan hệ xã hội lành mạnh.
  - - - chuyển từ một hoạt động hấp dẫn sang một hoạt động khác có thể gây khó khăn.
  - - - Ví dụ: ăn; ngủ; vệ sinh; mặc quần áo; cất đồ; ra ngoài; trở lại lớp; dọn dẹp.
      - Nếu một quy trình không tạo ra giá trị rõ ràng mà chỉ tồn tại để: “giữ trẻ ngồi yên” thì giáo viên nên xem xét lại.
    - - Nên tương đối cố định
        
        giờ ăn; giờ ngủ; các hoạt động bắt buộc của trường.
      - Có thể linh hoạt
        
        đi vệ sinh; ăn nhẹ; một số hoạt động cá nhân.
- - - - Khó thoải mái với sự gần gũi, coi trọng tính độc lập và có xu hướng giữ khoảng cách cảm xúc.
      - lý do:
        
        nhu cầu tình cảm của trẻ thường xuyên không được đáp ứng hoặc bị khuyến khích kìm nén
        
        Người chăm sóc ít thể hiện sự ấm áp hoặc khó đáp ứng cảm xúc
        
        lúc bé bộc lộ cảm xúc ra sẽ bị phớt lờ hoặc bị phạt -> lớn sẽ né tránh để bảo vệ mình khỏi tổn thương
        
        Trẻ thể hiện nhu cầu nhưng thường nhận được phản ứng kiểu “đừng khóc”, “tự lo đi”.
        
        Sự độc lập được đề cao quá mức.
        
        Việc tìm kiếm sự an ủi có thể khiến trẻ cảm thấy bị từ chối.
    - - Nguyên nhân:
        
        môi trường bạo lực - người chăm sóc vừa là chỗ dựa vừa là nguồn cơn sợ hãi
        
        Người chăm sóc có hành vi rất khó đoán, đáng sợ hoặc đe dọa.
        
        người đáng lẽ là nguồn an toàn đồng thời lại là nguồn gây sợ hãi hoặc căng thẳng
        
        Trẻ trải nghiệm sang chấn hoặc môi trường gia đình cực kỳ bất ổn.
        
        Người chăm sóc đôi khi an ủi nhưng đôi khi lại khiến trẻ sợ hãi.
      - rất mong muốn tình yêu nhưng lại sợ bị tổn thương, lúc muốn tiến gần lúc lại đẩy đối phương ra xa.
    - - Dễ lo sợ bị bỏ rơi, cần nhiều sự xác nhận tình cảm và có thể nhạy cảm với thay đổi trong hành vi của đối phương
      - nguyên nhân:
        
        không nhất quán trong việc đáp ứng của người chăm sóc - lúc rất quan tâm, lúc lạnh nhạt hoặc không đáp ứng.
        
        -> Trẻ không biết khi nào mình sẽ nhận được sự quan tâm
        
        Trẻ có thể phải thể hiện cảm xúc rất mạnh mới nhận được sự chú ý.