Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

H16 - Functies taal - Coggle Diagram

- - - - Scripts = bevatten info over sequenties v acties in normale situaties (bv restaurant) :memo:
      - Frames = beschrijven vaste kennisstructuren vd wereld :frame_with_picture:
    - - Rationalisatie = herinnering beter laten overeenkomen met eigen culturele opvattingen
        
        Bij integratie met eigen schema's
        
        Bij ophalen herinnering
        
        Proportie vervormingen nam toe met verstrijken vd tijd
      - Levelling = afvlakking, weglaten onbekende details bij ophalen verhaal
      - Verscherping = sommige details uit verhaal uitlichten en benadrukken
      - Strategische inferenties = afhv doel lezer, w gevormd bij ophalen uit geheugen (bv tekst Hitler en fictieve dictator)
        
        Afhv doel halen we andere details op uit een verhaal (bv verkoper vs inbreker bij verhaal over huis) :house:
        
        Zeer belangrijk om verhaal te kunnen integreren met bestaande schema's (anders veel slechter begrip tekst) :balloon:
  - - - Verschil tss proposities rechtstreeks uit tekst en inferenties moeilijk
    - - Oppervlakterepresentatie = door tekst zelf
      - Propositionele representatie = afgeleid uit tekst
      - Situatierepresentatie = mentaal model context tekst
      - Vergeetcurves: oppervlakte > proposities >> situatie (bijna geen vergeten)
      - Causale relaties = situatieniveau
    - - Schematheorie: nadruk top-downprocessen
      - Constructie-integratiemodel: nadruk bottom-up
      - Wss eerst bottom-up tijdens lezen en dan tijdens integratie top-down
    - - A. doel lezer beinvloedt constructie- én integratiefase (ipv enkel integratie)
      - B. Lezers kunnen direct gebruik maken van context voor congruentie tekst te beoordelen (ipv integratie context in later stadium)
      - Negeert doel lezer, emotionele respons en visuele voorstellingsvermogen
      - 2 niveaus ontbreken: 4. Tekstgenreniveau en 5. Communicatieniveau
  - - - = uitwerking cogn processen obv minimalistische benadering, gevormde inferenties afhv DOEL LEZER (aandacht bepaalt welke tekst bep geheugensporen LTG activeert)
    - - Wnr we snellezen, lezen voor spel- en grammaticafouten of te moeilijke tekst lezen, maken we weinig inferenties (minimalistisch)
      - Lezen voor plezier of op juiste niveau kennis verwerven zorgt voor uitgebreide inferenties
    - - = enkel beperkte, strikt noodz ment representaties gevormd
      - 2 types
        
        Automatische inferenties = zorgen voor lokale coherentie (info zin met alg achtergrondkennis integreren)
        
        Strategische (doelgerichte) inferenties
    - - Bepaalt ook hoe uitgebreid de gevormde inferenties zijn (hoger is betere integratie context in volgende zin)
    - - Zinsherkenningsexperiment: zinnen w herkend obv gemaakte inferenties (bv spatiale relaties tss onderwerpen)
      - = zeer uitgebreide mentale represanties w gevormd, meer dan strikt noodz voor tekstbegrip
    - - Exp: woord dat past in de context vh verhaal (in love) of bij de letterlijke betekenis (salted) --> N400 groter bij woord dat context schendt (past bij lett betekenis) :peanuts:
      - Bij vrouwen ook N400 wnr woordbetekenis niet matcht met stem spreker (bv I miss my teddy bear door volwassene), niet bij mannen! :bear:
  - - - Aspecten die lezers in verhaal monitoren om evt situatiemodel aan te passen (discontinuiteit --> leessnelheid daalt --> aanpassen)
        
        Causaliteit = tss gebeurtenissen
        
        Ruimtelijkheid = locatie vd gebeurtenissen
        
        Volgtijdelijkheid = tijdsrelatie tss gebeurtenissen
        
        Protagonist = centrale karakter
        
        Intentionaliteit = link doelen karakter en gebeurtenissen
    - - Gelijk: lezers construeren situatiemodel obv tekst
      - Verschil: gebeurtenisindexeringsmodel: brein beter in detecteren dynamische gebeurtenissen dan statische
    - - Hier-en-nu-visie = alleen actuele info meegenomen, zoals gebeurtenisindexeringsmodel
      - Resonantievisie = alle info, ook verouderde kan interfereren met situatiebeschrijving
    - - = situatiemodel aanpassen obv updaten individuele aspecten of obv voll nieuw model construeren (zoals gebeurtenisindexatiemodel)
      - Nieuw situatiemodel w geconstrueerd wnr gebeurtenis van ene in andere stadium overgaat
        
        Filmpjes voorspellen wat volgt: net voor grens veel minder juist voorspellen
  - - - = terugwaartse inferenties = coherentie tss 2 delen tekst (bv marie wil ijsje kopen van haar zakgeld)
      - Anafoorresolutie = voornaamwoord of zelfst nw koppelen aan vorig zelfst nw ie zin (bv Fred verkocht zijn grasmaaier aan Jan en daarna verkocht hij hem zijn tuinslang --> hij = Fred)
    - - = details toevoegen ad letterlijke tekst obv achtergrondkennis
      - Voorwaartse inferentie = voorspellen gebeurtenissen toekomst
    - - = meest eenv, voll afhv woordbetekenis (bv directrice is vrouw)
    - - Hoe? Via sleutelwoorden die ad volgende zin w gekoppeld of via grote mentale representatie 1e zin waarbij 2e zin geinterpreteerd w in die context
      - Bonding = sleutelwoorden activeren tijdens lezen
      - Resolution = hogere-orde integratie en interpretatie vd zin zodat die past id context (anders onverwachts)
- - - - Nu: enkel recursie nog over als universeel begrip
- - - - Activatie letterlijke betekenis
      - Evalueren op zinvolheid in de context
      - Niet-letterlijke betekenis zoeken wnr zinloze letterlijke betekenis id context
    - - Bij metaforen duurt het langer om letterlijke betekenis te beoordelen op juistheid dan niet-letterlijke
      - Gekende metaforen: zowel letterlijk als niet-letterlijk even snel geactiveerd --> parallel proces
      - Zelfde verwerkingsproces en RT bij beide, maar gekende metaforen kost meer verwerkingskracht dan letterlijke woorden (grotere N400)
      - Nieuwe metaforen: langere RT (grootste N400 + additionele neg golf)
- - - - Kwaliteit
        
        Niets wat je denkt dat niet klopt
        
        Niets waar je geen bewijs voor hebt
      - Relatie
        
        Wees relevant
      - Kwantiteit
        
        Zo informatief als noodzakelijk
        
        Niet informatiever dan noodz
      - Gemanierdheid
        
        Geen obscure uitdrukkingen
        
        Geen ambiguiteiten
        
        Wees kort
        
        Wees ordelijk
  - - - = zich aanpassen aan noden en kennis publiek/luisteraar --> referentiemateriaal gebruiken (verbaal of fysieke obj)
      - Is obv assumpties luisteraar (globaal zoals taal, kennis en persoonl ervaringen - locaal zoals op spec moment)
        
        Meer foute locale assumpties dan globale
      - Spreker vertrekt vanuit egocentrische heuristiek en w aangepast obv FB ad luisteraar
        
        Monitoring-and-adjustementmodels = sprekers houden niet direct rekening met perspectief luisteraar waardoor niet alles direct efficiente comm is
        
        Exp: onder tijdsdruk beschrijven sprekers object obv referentieitem aan luisteraar terwijl dit voor luisteraar niet zichtbaar is :large_blue_circle: :small_blue_diamond:
        
        Gemeenschappelijke grond is dus geen deel vh intiele ontwerp van sprekers hun communicatie
        
        Spreker merkt wel schendingen vd gemeenschappelijke grond op en past dan comm aan
      - Exp: spreker handelt vanuit eigen perspectief: beschrijvende 1e zin w later vervangen door 'het', ook als luisteraar die 1e zin niet hoorde
      - Hulp: syntactische priming = onbewust overnemen syntactische structuur vd spreker wnr je antwoord (bv passief zinsgebruik)
    - - Houden luisteraars rekening met gedeelde context (gemeensch grond)?
      - Exp: rek met obj waarbij sommige vakken voor spreker niet zichtbaar waren --> kleinste kaars verplaatsen :candle:
        
        Oogbewegingen eerst kleinste kaars en dan nr kleinste voor spreker zichtbare kaars
      - Balans: zowel spreker als luisteraar moeten inspanning doen om elkaar te begrijpen - relatief moeiteloze verwerking gemeensch grond obv automatische processen (situatiemodel, semantsche/syntactische/lexicale/fonologische en fonetische representaties) :scales:
  - - - = visuele cues die verstaanbaarheid vergroten, zelfs wnr luisteraar ons niet ziet (telefoon bv)
      - Exp: gebaren dialoog in persoon > telefoon > tape-recorder
    - - = ritme, nadruk en intonatie, zorgt voor beter begrijpen boodschap
      - Spontaan > voorlezen
      - Syntactische ambiguiteiten oplossen
    - - Vloeiende gesprekswissel door kijken, gebaren, geluiden
      - Adjacency pair = conversatie-eenheid die rolwissel impliceert (bv groet of vraag)
    - - = betekenisloze uitingen tijdens spontane spraak (euh, maar goed, dus...)
      - Functie: beter begrip inhoud, wijzen op spec iets (bv nieuw onderwerp of belang luisteraar), contextafhankelijk (bv spontaan vs interview)
- - - - Met verbale representatie erbij: wel verstaanbaarder
    - - Ook bij prosopagnosiepatienten: kunnen gezichtsrepresentatie nog gebruiken bij spraak