Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
🧬 سلسله مراتب ماده ژنتیکی (از بزرگترین جزء تا کوچکترین) - Coggle Diagram
🧬 سلسله مراتب ماده ژنتیکی (از بزرگترین جزء تا کوچکترین)
🏢 ۱. یاخته (سلول - Cell)
واحد پایه و سازنده حیات در بدن تمام موجودات زنده.
مثل: یک شهر بزرگ.
🧠 ۲. هسته (Nucleus)
مرکز فرماندهی و گاوصندوق اصلی یاخته که اطلاعات ژنتیکی را درون خود حفظ میکند.
مثل: ساختمان شهرداری یا کتابخانه مرکزی شهر.
🗄️ ۳. کروموزوم (فامتن - Chromosome)
بستههای بسیار فشرده از اطلاعات ژنتیکی.
زمانی که سلول میخواهد تقسیم شود، DNA خودش را به این شکل فشرده درمیآورد تا گره نخورد و راحتتر جابجا شود.
انسانها در هسته هر سلول عادی خود ۴۶ عدد (۲۳ جفت) از این بستهها دارند.
مثل: قفسههای بایگانی فشرده در کتابخانه.
🧶 ۴. کروماتین (فامینه - Chromatin)
حالت باز شده، در هم تنیده و نخمانند کروموزوم در زمانی که سلول در حال استراحت یا فعالیت عادی (غیر از تقسیم) است.
ترکیبی از رشتههای DNA که دور پروتئینهایی به نام «هیستون» پیچیده شده است.
مثل: نخی که دور قرقره پیچیده شده تا مرتب بماند.
🧬 ۵. دیانای (DNA - دنا)
مولکول مارپیچ دو رشتهای بسیار طولانی.
کتابچه راهنمای کل بدن که تمام دستورالعملهای ساخت، نگهداری و کارکرد موجود زنده در آن نوشته شده است.
مثل: خود کتابهای راهنما در قفسه.
🔖 ۶. ژن (Gene)
بخشها و قطعات مشخص و معنیداری از نوار طولانی DNA.
هر ژن دستورالعمل ساخت یک ویژگی خاص (مثل رنگ چشم، گروه خونی یا یک پروتئین خاص) را در خود دارد.
مثل: یک فصل، یک صفحه یا یک دستورالعمل خاص از کتاب راهنما.
🔀 ۷. الل یا دگره (Allele)
نسخهها و شکلهای مختلف و متنوع از یک ژن.
مثلاً ژنِ تعیینکننده گروه خونی ثابت است، اما اللهای آن میتوانند دستور ساخت A یا B یا O را بدهند.
مثل: نسخهها یا ویرایشهای مختلف از یک دستورالعمل در کتاب.
🧱 ۸. نوکلئوتید (Nucleotide)
آجرها و قطعات پایه سازنده نوار DNA (پلیمر).
هر نوکلئوتید از سه بخش تشکیل شده: یک قند، یک گروه فسفات (که ستون فقرات مارپیچ را میسازند) و یک باز آلی.
مثل: کلمات چاپ شده روی صفحه کتاب.
🔠 ۹. بازهای آلی (Nitrogenous Bases)
حروف الفبای ژنتیک که روی نوکلئوتیدها قرار دارند.
شامل چهار حرف اصلی: A (آدنین)، T (تیمین)، C (سیتوزین) و G (گوانین).
ترتیب و توالی قرارگیری این حروف در کنار هم، همان "کدهای ژنتیکی" است که ژنها را معنیدار میکند.
مثل: حروف الفبا (الف، ب، پ و...) که با ترکیبشان کلمات و جملات دستورالعملها ساخته میشوند.