Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
การพยาบาลผู้ป่วยก่อนและหลังผ่าตัด - Coggle Diagram
การพยาบาลผู้ป่วยก่อนและหลังผ่าตัด
การพยาบาลผู้ป่วยระยะก่อนผ่าตัด
การเตรียมความพร้อมเบื้องต้น
ด้านเอกสาร
ใบยินยอมผ่าตัดและรับเลือด (ต้องอายุ 18 ปีขึ้นไป หรือผู้แทนโดยชอบธรรมลงนาม)
ด้านร่างกาย
ซักประวัติ/ตรวจร่างกาย, ตรวจ Lab (CBC, Electrolytes, PT/aPTT), EKG (อายุ >50 ปี) และ Chest X-ray
ด้านจิตใจ
ประเมินความวิตกกังวลและให้ข้อมูลที่ถูกต้อง
การสอนและแนะนำผู้ป่วย (สำคัญมาก)
การบริหารปอด
สอนหายใจลึกๆ (Deep breathing) และการไออย่างมีประสิทธิภาพ (Effective cough) เพื่อป้องกันปอดแฟบ
การเคลื่อนไหว
ออกกำลังแขนขา (Extremity exercise) และการพลิกตัว/ลุกจากเตียง เพื่อกระตุ้นการไหลเวียน
การจัดการความปวด
สอนใช้ Pain scale และการจัดการความปวดโดยไม่ใช้ยา (เช่น จัดท่านอน, เทคนิคผ่อนคลาย)
การเตรียมในวันผ่าตัด
งดน้ำและอาหาร (NPO) อย่างน้อย 8 ชม., ถอดเครื่องประดับ/ฟันปลอม, ทำความสะอาดร่างกาย, ระบุตำแหน่งผ่าตัด (Mark site) และให้ปัสสาวะก่อนไปห้องผ่าตัด
ภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัดและการป้องกัน
ระบบหายใจ
ปอดแฟบ (Atelectasis), ปอดบวม, ลิ่มเลือดอุดกั้นปอด -> ป้องกันโดยการกระตุ้นไอและหายใจลึกๆ
ระบบไหลเวียน
การตกเลือด (Hemorrhage) และลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำส่วนลึก (DVT) -> ป้องกันโดยสังเกตแผลและกระตุ้นการเคลื่อนไหวขา
ระบบทางเดินอาหาร
ท้องอืด, คลื่นไส้อาเจียน -> ป้องกันโดยพลิกตัวบ่อยๆ และลุกจากเตียงเร็ว
แผลติดเชื้อ
บวม แดง ร้อน มีหนอง -> ป้องกันโดยใช้เทคนิคปลอดเชื้อ (Sterile technique) ในการทำแผล
ภาวะอื่นๆ
อาการสะอึก (ใช้การหายใจในถุงพลาสติกช่วย)
อาการซึมเศร้าหลังผ่าตัด
การพยาบาลผู้ป่วยระยะหลังผ่าตัด (Postoperative Care)
ระยะ 24 ชั่วโมงแรก
ประเมินสัญญาณชีพ (V/S): ทุก 15 นาที 4 ครั้ง, ทุก 30 นาที 2 ครั้ง จนคงที่
ทางเดินหายใจ: ดูแลให้โล่ง กระตุ้นหายใจลึกๆ และไอ
แผลผ่าตัด: สังเกตเลือดซึมหรือความผิดปกติ (แดง ร้อน บวม)
การขับถ่าย: ประเมินปัสสาวะภายใน 6-8 ชม. หากไม่ถ่ายอาจต้องรายงานแพทย์
ระยะหลัง 24 ชั่วโมงจนถึงจำหน่าย
Early Ambulation: กระตุ้นให้ลุกจากเตียงโดยเร็วเพื่อป้องกันลิ่มเลือดอุดตัน
D-METHOD (การเตรียมตัวกลับบ้าน)
D (Diagnosis): ความรู้เรื่องโรค
M (Medication): การใช้ยา
E (Environment): สิ่งแวดล้อมที่บ้าน
T (Treatment): การทำแผล/ตัดไหม
H (Health): การดูแลสุขภาพ/พักผ่อน
O (Outpatient): การมาตรวจตามนัด
D (Diet): อาหารที่เหมาะสม
ประเภทของการผ่าตัด (Classification of Surgery)
ตามจุดมุ่งหมาย
เพื่อการวินิจฉัย (Diagnosis), ประคับประคอง (Palliative), รักษาโรค (Curative), แก้ไข/ตกแต่ง (Reconstructive/Cosmetic) และการเปลี่ยนถ่ายอวัยวะ (Transplant)
ตามความรีบด่วน
ไม่รีบด่วน (Elective): นัดล่วงหน้าได้
รีบด่วน (Urgent): ต้องทำภายใน 24 ชม. เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อ
ฉุกเฉิน (Emergency): ต้องทำทันทีเพื่อรักษาชีวิต
ตามความเสี่ยง
ผ่าตัดเล็ก (Minor) ความเสี่ยงต่ำ
ผ่าตัดใหญ่ (Major) ความเสี่ยงสูง ซับซ้อน
ตามขอบเขต
การผ่าตัดเปิด (Open surgery)
การผ่าตัดผ่านกล้อง (Minimally invasive surgery)
ชนิดและวิธีการให้ยาระงับความรู้สึก (Anesthesia)
แบบทั่วร่างกาย (General Anesthesia - GA)
ทำให้หมดสติ สูญเสียความจำและไม่รู้สึกเจ็บปวด ให้ผ่านการสูดดมหรือฉีดเข้าหลอดเลือดดำ
ข้อควรระวัง: อาจกดการหายใจและระบบไหลเวียนเลือด
แบบเฉพาะที่ (Regional Anesthesia - RA)
ระงับความรู้สึกเฉพาะบริเวณแต่ผู้ป่วยยังรู้สึกตัว
วิธีสำคัญ: ฉีดใต้ผิวหนัง (LA), พ่น/ทา (Topical), บล็อคเส้นประสาท (Nerve block), บล็อคหลัง (Spinal block/SAB) และช่องเหนือเยื่อดูรา (Epidural block)
การพยาบาลที่สำคัญ (SAB/Epidural): นอนราบไม่หนุนหมอนอย่างน้อย 8 ชม. และห้ามลุกจากเตียง 12 ชม. เพื่อป้องกันอาการปวดศีรษะ