Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Heat Stroke (โรคลมแดด) - Coggle Diagram
Heat Stroke (โรคลมแดด)
(Types & Risk Factors) ประเภทและปัจจัยเสี่ยง
Classic Heat Stroke (Non-exertional)
กลไก ร่างกายระบายความร้อนไม่ได้มาจากสิ่งแวดล้อมที่ร้อนจัดเป็นเวลานาน
กลุ่มเสี่ยง ผู้สูงอายุ, เด็กเล็ก, ผู้ป่วยติดเตียง
ปัจจัยร่วม การใช้ยาที่ยับยั้งเหงื่อหรือการขยายตัวของหลอดเลือด(เช่น Anticholinergic, Diuretics, Beta-blockers)
Exertional Heat Stroke
กลไกร่างกายสร้างความร้อนภายในมากเกินไป (Excessive metabolic heat production)
กลุ่มเสี่ยง ทหารเกณฑ์ นักกีฬา คนงานก่อสร้าง
ปัจจัยร่วม ร่างกายขาดน้ำ (Dehydration), พักผ่อนไม่เพียงพอ, ยังปรับตัวเข้ากับสภาพอากาศร้อนไม่ได้ (Lack of acclimatization)
พยาธิสภาพ (Phathophysiology)
Thermoregulatory Failure
อุณหภูมิสิ่งแวดล้อม/ร่างกายสูงขึ้นทำให้สมองส่วนHypothalamus ล้มเหลว อุณหภูมิแกนกลาง(Core Temp) 40°C
Direct Thermal Injury
ความร้อนทำลายเซลล์โดยตรง โปรตีนแปลงสภาพ (Protein denaturation) เนื้อเยื่อต่างๆ ตาย (Tissue necrosis)
Splanchnic Ischemia
เลือดไปเลี้ยงสมองและกล้ามเนื้อ แต่ลดลงที่ระบบทางเดินอาหาร ผนังลำไส้ขาดเลือดและบางลง สารพิษ (Endotoxin) หลุดเข้าสู่กระแสเลือด
SIRS & MODS
Endotoxin กระตุ้นการอักเสบทั่วร่างกาย (SIRS) หลอดเลือดขยายตัวพร่ำเพรื่อ อวัยวะต่างๆ ล้มเหลว (Multiorgan Dysfunction)
อาการแสดงทางคลินิก (Clinical Manifestations)
ระบบประสาท (CNS Dysfunction)
อาการสำคัญ สับสน (Confusion), เพ้อ (Delirium), เดินเซ (Ataxia), ชัก (Seizure), หมดสติ (Coma)
ระบบไหลเวียนโลหิต & หายใจ (Cardio-Respiratory)
ชีพจรเต้นเร็ว (Tachycardia), ความดันโลหิตต่ำ (Hypotension), หายใจเร็วและลึก (Tachypnea)
ผิวหนัง (Skin signs)
Classic: ผิวหนังแห้ง แดง และร้อน (ไม่มีเหงื่อ)
Exertional: ผิวหนังร้อน แต่อาจมีเหงื่อออกชุ่มในช่วงแรก
การรักษาและการพยาบาล (Management & Nursing Interventions)
การลดอุณหภูมิเชิงรุก (Active Cooling) — เป้าหมาย: < 39°C ภายใน 30 นาที
Evaporative Cooling: พ่นละอองน้ำอุ่นหรือน้ำธรรมดา พร้อมเปิดพัดลมเป่า (ลดอุณหภูมิได้ดีที่สุดและปลอดภัย)
Conduction Cooling: ประคบน้ำแข็ง (Ice packs) บริเวณเส้นเลือดใหญ่ (คอ, รักแร้, ขาหนีบ)
Nursing Alert: หลีกเลี่ยงการใช้น้ำเย็นจัดแช่ในผู้สูงอายุเพราะอาจทำให้หลอดเลือดหดตัวชวนช็อก หรือเกิดอาการหนาวสั่น (Shivering) ซึ่งจะยิ่งเพิ่มความร้อนในร่างกาย
การดูแลระบบสัญญาณชีพ (ABCs & Fluid)
ให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำ (Chilled IV Fluids - NSS) เพื่อกู้สัญญาณชีพและช่วยลดไข้
Nursing Alert: ประเมินสารน้ำอย่างใกล้ชิด ระวังภาวะน้ำท่วมปอด (Pulmonary Edema) โดยเฉพาะในผู้สูงอายุหรือผู้ป่วยโรคหัวใจ
การติดตามอาการ (Monitoring)
วัด Core Temperature ต่อเนื่อง (ทางทวารหนัก หรือสายสวนปัสสาวะ)
ติดตามปริมาณปัสสาวะทุกชั่วโมง (Strict Urine Output) เป้าหมาย > 0.5 - 1 mL/kg/hr
เตรียมอุปกรณ์กู้ชีพและยาต้านอาการชัก (Benzodiazepines)
ภาวะแทรกซ้อน (Complications)
กล้ามเนื้อสลาย (Rhabdomyolysis) เซลล์กล้ามเนื้อถูกทำลาย ปล่อยสาร Myoglobin และ Potassium เข้ากระแสเลือด ปัสสาวะสีโค้กหรือสีน้ำล้างเนื้อ
ไตวายเฉียบพลัน (Acute Kidney Injury - AKI) เกิดจาก Myoglobin ไปอุดตันที่ท่อไต ร่วมกับภาวะร่างกายขาดน้ำรุนแรง
ภาวะลิ่มเลือดกระจายในหลอดเลือด (DIC) กลไกการแข็งตัวของเลือดเสียไป เกิดลิ่มเลือดอุดตันตามอวัยวะต่างๆ และมีเลือดออกง่ายตามมา
ตับวาย (Hepatic Failure) เซลล์ตับตายจากความร้อน ค่าเอนไซม์ตับ (AST/ALT) พุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว