Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
CZYNNIKI ROZWOJU STRUKTURY „JA” U OSÓB Z N.I. - Coggle Diagram
CZYNNIKI ROZWOJU STRUKTURY „JA” U OSÓB Z N.I.
Czynniki sprzyjające (wspierające budowę podmiotowości)
Prawidłowa mediacja (wg Feuersteina)
Dorosły jako mediator pomagający zrozumieć świat i nadawać znaczenie bodźcom, co buduje poczucie kompetencji poznawczej
Stymulowanie autonomii i sprawstwa
Umożliwianie podejmowania decyzji i doświadczania skutków własnych działań
Aktywność zawodowa (np. praca w ZAZ) jako źródło poczucia kompetencji
Budowanie silnej, indywidualnej więzi
Nawiązanie relacji z dorosłym (rodzicem, terapeutą), który dostrzega w dziecku
osobę
, a nie tylko "defekt"
Mechanizm lustra:
Widzenie w twarzy i spojrzeniu matki obrazu siebie jako kogoś wartościowego
Relacje rówieśnicze i dojrzałość emocjonalna
Kontakt z grupą rówieśniczą pozwalający na wyodrębnienie „Ja” z relacji symbiotycznej z rodzicem
Akceptacja własnej płciowości i potrzeb erotycznych
Akceptacja i afirmacja cielesności
„Dotyk matczyny” pełen miłości i zachwytu nad dzieckiem jako psychofizyczną całością
Pozytywne wzmocnienia wyglądu i sprawności fizycznej dziecka
Czynniki utrudniające (bariery i patologie „Ja”)
Deprywacja relacyjna i instytucjonalna
Wychowanie w placówkach opiekuńczych bez trwałych więzi emocjonalnych, prowadzące do „wewnętrznie pustego Ja”
Zastąpienie dotyku czułego „dotykiem profesjonalnym” – mechanicznym i rutynowym
Doświadczenia traumatyczne
Doświadczenie przemocy lub wykorzystania seksualnego, niszczące integralność „Ja”
Odrzucenie przez rodziców, porzucenie, śmierć osób bliskich
Nieprawidłowe postawy opiekuńcze
Nadopiekuńczość i infantylizacja:
Traktowanie dorosłej osoby jak małego dziecka, co blokuje proces dojrzewania „Ja”
Wyręczanie w czynnościach, które uczeń mógłby wykonać sam, niszczące poczucie sprawstwa
Etykietowanie społeczne
Reakcje otoczenia oparte na litości, wyśmiewaniu lub unikaniu wzroku, budujące obraz siebie jako osoby „gorszej”
Fragmentaryzacja „Ja”
Koncentracja otoczenia wyłącznie na zaburzeniach i deficytach dziecka
Traktowanie ciała jako „obiektu usprawniania”, co prowadzi do depersonalizacji
Deficyty poznawcze
Trudności w uogólnianiu i abstrakcji utrudniające budowanie symbolicznej reprezentacji własnej osoby
Skutki nieprawidłowości w strukturze „Ja” (wg Kościelskiej)
Myślenie życzeniowe:
Zastępowanie realnego obrazu siebie fantazjami z powodu braku akceptacji „Ja” realnego
Brak kontroli:
Struktura „Ja” nie pełni funkcji instancji sterującej procesami poznawczymi
Zahamowanie eksploracji:
Brak zainteresowania poznawaniem świata i zdobywaniem wiedzy o sobie
Deformacje percepcyjne:
Nieprawidłowy odbiór bodźców wynikający z braku stabilnego punktu odniesienia w postaci ukształtowanego „Ja”
oddziaływania rewalidacyjne, powinny skupiać się nie tylko na usprawnianiu funkcji intelektualnych, ale przede wszystkim na
wzmacnianiu podmiotowości i poczucia tożsamości
osoby z niepełnosprawnością