Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

CHƯƠNG II - Coggle Diagram

- - - - Cảm giác: Là hoạt động của cơ quan cảm giác được kích hoạt bởi năng lượng vật lý
      - Tri giác: Là quá trình phân loại, diễn dịch, phân tích và tổng hợp các kích thích của cả cơ quan cảm giác và não bộ
    - - Từ dưới lên: Là quá trình dữ liệu đi vào (Cảm giác -> Tri giác)
      - Từ trên xuống: Là quá trình dựa trên sự hiểu biết và kinh nghiệm, đôi khi chúng ta không nhận thức sự hiện diện của nó (Hiểu biết + Kinh nghiệm -> Tri giác)
  - - - Figure-and-ground principle: Nguyên tắc chính phụ (Chuyển đổi hình nền) => Não bộ phân biệt chi tiết nào trong ảnh là trọng tâm hoặc nền
      - Closure (Đóng kín): Xu hướng hoàn thành một hình ảnh chưa hoàn thiện thành 1 đối tượng có ý nghĩa
      - Subjective contours (Đường biên chủ quan): Đường thẳng hoặc hình xuất hiện nhưng không thực sự tồn tại
      - Proximity (Gần nhau): Các đơn vị gần nhau thì được gộp thành một
      - Order & Symmetry (Thứ tự và đối xứng) còn gọi là Pragnanz (Đơn giản): Đối diện với hình ảnh mơ hồ, não bộ sẽ tự mặc định nó về hình thái đơn giản
      - Similarity (Tương tự): Sắp xếp những thứ giống nhau thành một nhóm
  - - - Sự ổn định về kích thước: Chúng ta có khả năng tri giác kích thước thực của đối tượng dù có nhiều biến đổi về kích thước hình ảnh trên võng mạc
      - Sự ổn định về hình dáng: Chúng ta tri giác được ngay cả khi đối tượng này nghiêng và làm cho hình dáng trên võng mạc khác biệt so với đối tượng thực
      - Sự ổn định về độ sáng: Xu hướng tri giác về màu trắng, màu xám hay đen của đối tượng, liên quan đến mức độ thay đổi độ sáng. Phụ thuộc vào hiểu biết, kinh nghiệm và độ sáng tương đối của đối tượng so với hậu cảnh
- - - - Trí nhớ tạm thời: Là sự ghi nhớ trong khoảng thời gian ngắn, ảnh hưởng do những kích thích vào giác quan
      - Trí nhớ ngắn hạn
        
        Là quá trình nhận thức có ý thức: giai đoạn nhận thông tin từ trí nhớ tạm thời, nhẩm lại thông tin để đưa vào trí nhớ dài hạn và lấy thông tin từ trí nhớ dài hạn ra khi muốn nhớ lại.
        
        Phải tập trung vào thông tin trong trí nhớ ngắn hạn nếu không thì sẽ bị mất đi trong 30s
        
        Quãng số và ký tự:
        
        Con người có quãng số (digit span) nhớ được từ 7 ±2 (tức là khoảng số 5 tới 9)
        
        Con người có quãng từ là 5 tới 8 (những từ không liên quan với nhau)
        
        Phương pháp ghi nhớ ngắn hạn: Tập hợp lại (chunking)
      - Trí nhớ dài hạn
        
        Trí nhớ rõ ràng: Là loại trí nhớ dài hạn cho những kiến thức thực tế và kinh nghiệm cá nhân, yêu cầu nhớ lại có ý thức
        
        Nhớ ngữ nghĩa: Loại trí nhớ thực tế không gắn với trải nghiệm cá nhân
        
        Nhớ tình tiết: Loại trí nhớ liên quan đến kinh nghiệm cá nhân
        
        Trí nhớ ẩn: Là loại trí nhớ ảnh hưởng lâu dài đến hành vi của chúng ta, không yêu cầu nhận thức về nó
        
        Hiệu ứng mồi (Priming): Là hiệu ứng tâm lý khi tiếp nhận kích thích thì sẽ kích hoạt liên tưởng có sẵn trong trí óc, khiến ta nghĩ ngay đến thứ có liên quan
        
        Nhớ phương thức (Procedural memory): Là trí nhớ về những hành vi quá quen thuộc và được tự động hóa về sau, không cần phải phụ thuộc vào ý thức
        
        Điều kiện hóa (Conditional) = Phản xạ có điều kiện
  - - - Xử lý tự động: xảy ra trong tiềm thức và không yêu cầu sự chú ý
      - Xử lý có cố gắng: Quá trình có ý thức và tập trung chú ý, cần thực hành nhiều
      - Các mức độ mã hóa
        
        Vật lý: Thông tin xuất hiện như thế nào
        
        Âm thanh: Âm thanh của thông tin
        
        Ngữ nghĩa: Thông tin có nghĩa là gì
    - - Nhớ lại: Tái hiện lại thông tin, không cần gợi ý để khôi phục
      - Tái nhận thức: Tái hiện thông tin khi được nhắc
      - Học lại: Học lại thông tin
  - - - Các loại gây nhiễu
        
        Gây nhiễu ngược: Thông tin mới cản trở việc khôi phục thông tin cũ
        
        Gây nhiễu xuôi: Thông tin cũ cản trở việc khôi phục thông tin mới học
- - - - Cho phép chúng ta tư duy và tìm hiểu dễ dàng hơn về thế giới
  - - - Phân tích: Tách đối tượng thành bộ phận, thành phần
      - Tổng hợp: Hợp nhất các bộ phận riêng lẻ thành một chỉnh thể
    - - Đối chiếu các đối tượng để nhìn thấy sự giống nhau - khác nhau
    - - Trừu tượng hóa: Gạt bỏ thuộc tính thứ yếu, chỉ giữ lại yếu tố cần thiết để tư duy
      - Khái quát hóa: Bao quát nhiều đối tượng thành một nhóm có liên hệ chung
  - - - Tư duy trực quan - hình ảnh: Dựa trên hình ảnh để giải quyết vấn đề
      - Tư duy trừu tượng: Sử dụng khái niệm, kết cấu logic để giải quyết vấn đề
      - Tư duy trực quan - hành động: Thực hiện thao tác tay chân cụ thể, trực quan
    - - Tư duy thực hành: Thực hành trực quan, bằng hình thức cụ thể
      - Tư duy hình ảnh cụ thể: Giải quyết vấn đề dựa trên hình ảnh trực quan đã có
      - Tư duy lý luận: Sử dụng khái niệm trừu tượng, tri thức lý luận
    - - Thuật toán: Diễn ra theo cấu trúc có sẵn với khuôn mẫu nhất định. Tư duy có ở người và máy móc
      - Thuật giải: Tư duy sáng tạo, cơ động linh hoạt theo khuôn mẫu, trực giác và sáng tạo
        
        Thuật giải đại diện: Đánh giá khả năng của một sự vật hiện tượng bằng cách xem chung đại diện cho một nguyên mẫu nào đó -> bỏ qua thông tin liên quan khác
        
        Thuật giải sẵn có: Ước tính khả năng của sự kiện dưa trên điều có sẵn trong trí nhớ nhưng chưa chắc đã nhớ và nhớ đúng
  - - - Định kiến chức năng: Chỉ xem xét một sự vật hiện tượng theo cách sử dụng điển hình của nó
      - Định kiến tâm trí: Cố chấp giải quyết theo cách cũ, ngăn không cho tìm được cách vượt ngoài phạm vi vấn đề
    - - Thiên kiến cố chấp: Xem trọng giả thuyết ban đầu và không để ý thông tin đối nghịch phù hợp cho giải pháp khác
      - Không muốn bỏ công sức để suy nghĩ một vấn đề tưởng chừng đã giải xong
      - Chứng cứ đi ngược lại giải pháp có thể đe dọa đến lòng tư ái
- - - - Âm vị: Đơn vị âm thanh nhỏ nhất trong ngôn ngữ nói.
      - Hình vị: Là đơn vị nhỏ nhất mang ý nghĩa trong 1 ngôn ngữ. Có thể là 1 từ hoặc 1 phần của từ
      - Ngữ pháp: Hệ thống quy tắc của một ngôn ngữ cho phép con người giao tiếp và thấu hiểu nhau
      - Ngữ nghĩa: Tập hợp quy tắc mà chúng ta thu được nghĩa từ hình vị, từ và câu của ngôn ngữ
      - Cú pháp: Nguyên tắc quy định từ ngữ và cụm từ nên phối hợp ra sao để hình thành câu nói
  - - - Từ 3-4 tháng đến 1 tuổi => trẻ sơ sinh phát ra âm vị trong toàn bộ hệ thống âm vị thuộc ngôn ngữ
      - Gần 1 tuổi thì các âm thanh không có trong ngôn ngữ mẹ đẻ biến mất
      - Khả năng hiểu ngôn ngữ xuất hiện trước khả năng phát biểu ngôn ngữ
    - - Từ 1 đến 2 tuổi, giai đoạn phát triển khả năng nói (từ đơn), khả năng hiểu xuất hiện trước khả năng nói (hiểu câu trước khi nói thành câu)
    - - Bắt đầu từ 2 tuổi, hình thành liên kết 2 từ, thiết lập các cụm từ trong câu, gia tốc về số lượng từ khác nhau. Ở giai đoạn này vốn từ vựng > 20 từ ngữ
      - Giai đoạn phát biểu đầu tiên mà đứa trẻ nói cũng giống như điện báo “đi xe” thay vì “con muốn đi xe”, thường sử dụng danh từ và động từ, ít sử dụng trợ từ
    - - Từ khi qua 24 tháng đầu, khả năng hoàn thiện ngôn ngữ của trẻ phụ thuộc lối sử dụng ngôn ngữ của cha mẹ với chúng
      - Phần lớn trẻ hoàn thiện cá quy tắc ngôn ngữ cơ bản trước khi lên 5
- - - - Ngưỡng tuyệt đối - Ngưỡng tối thiểu:
        
        Cường độ nhỏ nhất một kích thích cần phải có để được nhận ra
        
        Mỗi cá nhân có những ngưỡng tuyệt đối khác nhau
        
        Ngưỡng tuyệt đối càng thấp nghĩa là càng nhạy cảm
      - Nhiễu: Là những kích thích gây trở ngại cho việc tri giác những kích thích khác
      - Ngưỡng sai biệt:
        
        Luật Weber: Công thức: ∆I/I=K
        
        ∆I: Lượng thêm vào
        
        I: Cường độ gốc
        
        K: hằng số
      - Thuyết phát tín hiệu: Việc phân biệt kích thích cảm giác không chỉ phụ thuộc vào độ nhạy cảm sinh lý học của một người với kích thích đó mà còn phụ thuộc vào các yếu tố tâm lý đối với khả năng nhận diện các kích thích của con người như: Đặc tính nhân cách, sự mong đợi, sự tỉnh táo, động lực, thành kiến…
    - - Thích ứng cảm giác: Là sự điểu chỉnh khả năng cảm giác sau một thời gian dài tiếp xúc với những kích thích
        
        Cơ chế:
        
        Hiện tượng thích ứng cảm giác xảy ra khi người ta bị kích thích lâu dài đến mức quen thuộc với kích thích ấy và không còn phản ứng với nó
        
        Tuy nhiên, chúng ta không thích ứng với cường độ cực lớn, đặc biệt là kích thích đau
        
        Các loại thích ứng
        
        Mất cảm giác hoàn toàn
        
        Tăng tính nhạy cảm khi kích thích yếu
        
        Giảm tính nhảy cảm khi kích thích mạnh
    - - Các cảm giác luôn tác động qua lại lẫn nhau, sự kích thích vào một cơ quan cảm giác này có thể làm thay đổi độ nhạy cảm (cường độ cảm giác) của một cơ quan cảm giác khác, hoặc giữa các kích thích cùng loại.