Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

VẤN ĐỀ 11: CÁC CĂN CỨ HỢP PHÁP CỦA HVI GÂY THIỆT HẠI - Coggle Diagram

- - - - Điều kiện thuộc về hành vi xâm phạm (hành vi tấn công): cơ sở phát sinh quyền phòng vệ là sự tấn công của con ng đang hiện hữu
        
        Thiệt hại đe dọa gây ra có thể cho quyền nhân thân (tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm,...) hoặc cho quyền sở hữu
        
        HV xâm phạm : hành động (hành động cướp, hành đọng hiếp dâm,...) hoặc cũng có thể là kh hành động (bác sĩ kh cấp cứu cho ng bị tai nạn mà kh có lí do chính đáng)
      - Hành vi xâm phạm phải rõ ràng có tính nguy hiểm cho XH
      - 2 khả năng
        
        Về khả năng thức nhất (đang xảy ra)
        
        HV xâm phạm đang xảy ra, vì khi HV xâm phạm đã thực sự chấm dứt thì kh đòi hỏi phải có HV ngăn chặn => sự phòng vệ lúc này kh còn phù hợp với mục đích của PVCD (phòng vệ “quá muộn”)
        
        VD: có ng đang đánh mình, mình có quyền PVCD vì HV cố ý gây thương tích đang xảy ra
        
        Về khả năng thứ hai (đe dọa sẽ xảy ra ngay tức khắc)
        
        HV xâm phạm chưa xảy ra nhưng có biểu hiện HV này sẽ xảy ra ngay tức khắc => tạo điều kiện chủ động của ng PV ngăn chặn kịp thời và có hiệu quả HV xâm phạm
        
        VD: 1 ng từ xa đang cầm dao tiến về phía bạn định chém nhưng khi gần đến bạn lấy bình xịt hơi cay xịt vào mắt họ => HV xâm phạm chưa xảy ra nhưng sẽ xảy ra ngay tức khắc; 1 ng bỏ thuốc mê vào cốc nước, bạn nữ chuẩn bị uống thì có 1 ng khác thấy và biết trong cốc có thuốc nên ngăn lại, chứ kh phải lúc b nữa uống rồi, có HV xâm hại xảy a rồi mình mới đc PVCD
        
        Nếu chưa có biểu hiện HV xâm phạm sẽ xảy ra ngay tức khắc mà đã PV thì bị coi là PV “quá sớm”
      - Lưu ý
        
        Ngoại lệ – hành vi phòng vệ xảy ra sau khi sự tấn công đã kết thúc và đc coi là PVCD – trong TH bị cướp giật TS (vì tính chất của hành vi này là diễn ra quá nhanh, sự PV này đi liền ngay sau sự tấn công là để khắc phục thiệt hại do HV xâm phạm đã gây ra: ng bị cướp giật đã đuổi theo và dùng vũ lực chống lại ng cướp giật để lấy lại TS)
        
        Hành vi xâm hại có thể thỏa mãn các dấu hiệu của 1 CTTP nhưng kh bắt buộc phải như vậy
        
        Có HV kh CTTP nhưng vẫn đòi hỏi phải ngăn chặn kịp thời để tránh thiệt hại. VD: hành vi đâm, chém ng khác của ng kh có NLTNHS do mắc bệnh tâm thần
        
        Đứng trước HV xâm hại kh phải TH nào cũng có thể khẳng định đc ngay đó có phải TP hay kh
    - - Điều kiện thuộc về hành vi chống trả (hành vi phòng vệ):
        
        Hành vi chống trả phải là chống trả, gây thiệt hại cho ng đang có hành vi xâm phạm, có thể nhằm vào ng tấn công (tính mạng, sức khỏe, tự do) hoặc nhằm vào công cụ, phương tiện phạm tội mà ng đó sử dụng
        
        Hành vi chống trả phải là hành vi chống trả lại một cách cần thiết, nghĩa là HV chống trả phải phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm cho XH của HV xâm phạm đặt trong hoàn cảnh cụ thể
        
        => phải là biện pháp cần thiết để có thể ngăn chặn đc HV xâm phạm, ngăn ngừa hoặc hạn chế thiệt hài mà Hv này có thể gây ra
        
        Lưu ý: PVCD kh bắt buộc phải tương xứng về lực lượng, về công cụ, phương tiện, về hậu quả xảy ra, thiệt hại gây ra... (vì điều này là kh thực tế, VD: đối với hành vi hiếp dâm)
      - Để đánh giá sự chống trả của ng phòng vệ là sự chống trả cần thiết, có thể dựa vào các căn cứ sau:
        =>Việc đánh giá sự cần thiệt này trong thực tế rất phức tạp nên PVCD chỉ đòi hỏi sự cần thiết tương đối (TH kh cần thiết nhưng sự kh cần thiết đó kh rõ ràng thì vẫn đc coi là TH cần thiết)
        
        + Tính chất của QHXH bị đe dọa xâm phạm
        
        + Mức độ thiệt hại bị đe dọa gây ra
        
        + Sức mạnh và sức mãnh liệt của HV xâm phạm
        
        + Tính chất mức độ của nguy hiểm của PP và phương tiện hay công cụ mà ng có HV xâm phạm sử dụng
        
        + Khả năng phòng vệ của ng phòng vệ đặt trong hoàn cảnh cụ thể...
  - - - VD: thấy A lẻn vào nhà mình trộm cắp TS, B liền lấy dao để giết A
    - - TNHS kh như những ng bình thường, vượt quá giới hạn PVCD là tình tiết giảm nhẹ TNHS (điều 51)
- - - - Phải có sự nguy hiểm (khi có thiệt hại đang bị đe dọa xảy ra ngay)
        
        Sự nguy hiểm có thể đến từ nhiều nguồn nguy hiểm khác nhau: do HV của con ng, do sự tấn công của ĐV, sự hỏng hóc của xe cộ, máy móc, sự tác động của các hiện tượng thiên tai (lũ lụt, hỏa hoạn, động đất...)
        
        VD: 1 ngôi nhà đang cháy trong điều kiện khô hanh lại có gió mạnh, nếu kh dỡ bỏ 1 vài căn nhà lân cận thì đám cháy sẽ lây lan gây thiệt hại khôn lường (phá bỏ 1 căn nhà để cứu nhiều căn nhà khỏi bị lửa cháy)
        
        Sự nguy hiểm phải là thực tế: kh phải do tưởng tượng, suy đoán
        
        VD: nhà ngta đang đốt rác sau nhà, thấy khói bay lên tưởng bị cháy nên mang búa sang phá nhà ngta
        
        Sự nguy hiểm phải đang gây thiệt hại
        
        đã bắt đầu và chưa kết thúc việc gây thiệt hại
        
        VD: vụ cháy nhà ở Trung Kính
        
        chưa gây thiệt hại nhưng đe dọa gây thiệt hại ngay tức khắc cho các lợi ích hợp pháp nếu kh đc ngăn chặn kịp thời
        
        VD: thấy 1 em bé bên trong chiếc ô tô mà bị khóa hết cửa, ng thanh niên đã phá cửa kính để cứu em bé vì hậu quả thiệt hại là em bé có thể chết ngạt đe dọa xảy ra ngay tức khắc
      - Điều kiện thuộc về tính chất của HV khắc phục sự nguy hiểm
        
        HV gây thiệt hại trong tình thế cấp thiết phải là biện pháp duy nhất để ngăn ngừa sự gây thiệt hại do sự nguy hiểm khác gây ra
        
        VD: cả dãy nhà trọ có 1 phòng trọ bị cháy nhưng đám cháy vẫn đang bé thì mình có thể dùng bình chữa cháy để dập tắt trước, chứ kh phải cứ thấy cháy là đập phòng trọ bên cạnh để tránh lây lan
    - - - Thiệt hại gây ra trong tình thế cấp thiết phải nhỏ hơn thiệt hại cần ngăn ngừa (thiệt hại bị đe dọa gây ra), sẽ là vô nghĩa khi ngăn ngừa 1 thiệt hại bằng cách gây ra 1 thiệt hại khác bằng hoặc lớn hơn
      - - Cơ sở đánh giá so sánh: về mức độ thiệt hại, về tính chất thiệt hại trong hiện tại, trong tương lai. Hoàn cảnh cụ thể, ý nghĩa của TS đc bảo vệ...
      - Lưu ý:
        
        Thông thường, thiệt hại gây ra trong TTCT là thiệt hại về TS, LHS kh chấp thiệt hại về tính mạng trong TTCT
        
        Mọi thiệt hại về VC kh thể so với thiệt hại về tính mạng của con ng, dù thiệt hại bao nhiêu mà cứu đc 1 mạng ng thì con ng vẫn luôn đặt lên cao hơn VC