Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
CÔNG - NĂNG LƯỢNG & CÔNG SUẤT (VẬT LÍ 10) - Coggle Diagram
CÔNG - NĂNG LƯỢNG & CÔNG SUẤT (VẬT LÍ 10)
Nhánh 1: Bản chất Công & Năng lượng [Nguồn: GDPT 2018 & SGK Vật lí 10]
Năng lượng
Đặc trưng cho khả năng thực hiện công
Các dạng: Cơ, nhiệt, điện, hóa, hạt nhân (chuyển hóa qua lại)
Công cơ học
Là hình thức truyền năng lượng (không phải một dạng năng lượng)
Là số đo phần năng lượng truyền hoặc chuyển hóa giữa các vật
Trường hợp góc lực và hướng dịch chuyển
Góc nhọn: Công phát động (thúc đẩy)
Góc vuông: Lực không sinh công
Góc tù: Công cản (cản trở)
Đơn vị đo lường (SI)
Joule (J)
Định nghĩa từ tích đơn vị Lực (Newton) và Độ dịch chuyển (Met)
Nhánh 2: Công suất & Hiệu suất hệ thống [Nguồn: SGK Vật lí 10 & Khan Academy]
Công suất
Đặc trưng cho tốc độ thực hiện công trong một đơn vị thời gian
Ý nghĩa: Xác định mức độ mạnh/yếu, nhanh/chậm của máy móc
Tỉ lệ thuận với cả lực tác dụng và vận tốc (Thiết kế động cơ)
Đơn vị: Watt (W)
Hiệu suất
Tỉ số giữa năng lượng có ích và năng lượng toàn phần
Đặc điểm: Luôn nhỏ hơn 100%
Nguyên nhân: Hao phí tỏa nhiệt do ma sát và lực cản
Nhánh 3: Động năng & Định lý động năng [Nguồn: SGK Vật lí 10 & PhET Simulations]
Động năng
Năng lượng vật có được do đang chuyển động
Khối lượng càng lớn + vận tốc càng cao -> Động năng càng lớn
Đặc tính: Vô hướng, không âm, phụ thuộc hệ quy chiếu
Định lý động năng
Độ biến thiên động năng bằng công ngoại lực tác dụng
Công dương -> Động năng tăng (Vật tăng tốc)
Công âm -> Động năng giảm (Vật hãm phanh)
Trực quan (PhET Energy Skate Park)
Người trượt từ đỉnh xuống đáy dốc -> Vận tốc tăng
Cột Động năng (Xanh lá) tăng liên tục -> Cực đại ở đáy
Nhánh 4: Thế năng trọng trường [Nguồn: SGK Vật lí 10 & PhET Simulations]
Thế năng trọng trường
Năng lượng tương tác giữa vật và Trái Đất (Dạng tiềm năng)
Phụ thuộc vào việc chọn Mốc thế năng
Giá trị: Có thể dương, bằng không, hoặc âm
Công của trọng lực
Bằng thế năng vị trí đầu trừ thế năng vị trí cuối
Tính chất lực thế: Không phụ thuộc đường đi, chỉ phụ thuộc điểm đầu-cuối
Trực quan (PhET Energy Skate Park)
Ở vị trí cao nhất (Vận tốc bằng 0) -> Cột Thế năng (Xanh dương) chiếm trọn vẹn
Khi trượt xuống thấp -> Độ cao giảm -> Cột thế năng co ngắn lại
Nhánh 5: Bảo toàn cơ năng & Hao phí [Nguồn: Mô hình Blended Learning & 5 tài liệu trụ cột]
Cơ năng
Là tổng của động năng và thế năng tại một vị trí
Định luật bảo toàn (Hệ không ma sát)
Điều kiện: Chỉ chịu tác dụng của lực thế (Trọng lực)
Nội dung: Cơ năng bảo toàn (Động năng tăng thì thế năng giảm và ngược lại)
Hệ có ma sát và lực cản (Hệ không cô lập)
Cơ năng không bảo toàn -> Bị tiêu tán một phần
Độ biến thiên cơ năng bằng công của lực ma sát, lực cản
Năng lượng hao phí chuyển hóa thành Nhiệt năng (làm nóng vật/môi trường)
Mô hình Blended Learning
Xem trực quan PhET: Bật ma sát -> Cột Nhiệt năng (Đỏ) tăng dần đến khi dừng
Luyện tập Khan Academy: Giải bài tập định lượng tính toán phần hao phí