Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

H4 - Motorcontrole - Coggle Diagram

- - - - Bewijs: coarticulatie = verschil in hoe stembanden geluid maken, afhv wat voor/na is, spraak is obv planning
    - - 3 subregio's: 1) SMA (eenv bew) ; 2) Pre-SMA (complexe bew, incl volgorde) ; 3) SEF (oogbew)
      - SCC, PET, fMRI en TMS: activiteit SMC VOOR beweging en ook bew niet uitgevoerd, maar wel gepland w
      - Ipsi- en contralateraal
      - Ook plannen volgorde v acties
      - Niet alleen mot taken, ook tijdsverwerking, numeriek, taal, muziek --> algemene sequentiele verwerking
    - - Spiegelneuronen: begrijpen v acties bij zelf uitvoeren en zien door ander, via motorsimulatie
      - PMv = Ventrale premot gebied --> implementeren en aanpassen mot progr zodat objectmanipulatie mog is (ook piegelneurone)
      - PMd = dorsaal premot gebied --> mot betekenis sens signalen verwerken om zo te weten welk type actie geselecteerd moet w (ook frontaal oogveld)
      - Ook basis van comm (taal), empathie en soc cogn?
  - - - Schade: ledematen minder doelgericht bew, verkeerd reiken
      - Subcomponentprocessen
        
        1a. Sens info over lokatie doel koppelen aan mot progr (visuele info --> actie; coordinatenstelsel)
        
        Sens info koppelen aan lichaam om mot acties te sturen (proprioceptie= eigen lich tov zichzelf + kinesthesie =bew v lichaamsdelen)
        
        Visuele info gebruiken om mot acties met object te sturen
      - Superieure PC
    - - Inferieure PC
      - Schade: Aparaxie = onvermogen spontaan sensomot acties te coordineren --> vaak Linker IPC (lateraal)
      - Generatie mentaal model bewegingen
      - Gereedschap gebruiken om te plannen en imiteren (beide handen) --> gelateraliseerd in L-hemisfeer
  - - - Spec neuronen sturen spec spieren aan of coderen voor spec richting
    - - Zeer specifieke bewegingen mogelijk
  - - - Ideomotor apraxie = onvermogen motorplan uit te voeren als actie --> alledaagse, eenv bew = ok; obv instructie lukt niet
      - Ledemaatapraxie vs buccofaciale apraxie (gezichtsbewegingen verstoord)
      - Ideationele = conceptuele apraxie = onvermogen mentaal beeld vormen ve actie (motorplan bouwen verstoord)
      - Constructionele apr = vw fout manipuleren mbt ruimtelijke relatie
      - Aankleedapraxie
      - Callosale apraxie = onvermogen met L hand handeling uit te voeren na instructie (lesie koppelt taalgebied L los van mot gebied R)
- - - - Activiteit PRR-neuronen start bij planning beweging en stopt bij initiatie
      - REsponsief tov specifieke ruimtelijke gebieden
      - Meest responsief tov eindpunt beweging
- - - - Symptomen: tremoren, tandwielrigiditeit, akinesie, bradykinesie, houdinsst, minder faciale bew
      - Oorzaken
        
        schade substantia nigra --> minder dopamine-aanmaak
        
        overactiviteit indirecte pathway (= te veel inhibitie) --> akinesie, bradykinesie, rigiditeit
      - Neurodegeneratieve ziekte, 2e vaakst voork; delay in sn (80% dopamine weg) - compensatie door brein!
      - Behandeling: L-dopa, stamcellen in SN, diepe hersenstimulatie
    - - Erfelijk aand, degeneratie striatum
      - Symptomen
        
        dystonia (trage, onvrijwillige bew of abno blijvende houding)
        
        cogn tekorten
        
        chorea (plotse, snelle, ongerichte bew)
        
        psychiatrische sn
        
        moeite slikken, lopen, schrijven, comm
      - Oorzaken
        
        Atrofie basale ganglia (striatum)
        
        Selectief verlies striate neuronen globus pallidus (indirecte pad)
      - Behandeling: (neu)tetrabenazine (minder mot sn), gn echte tx, dood
    - - Directe pathway
        
        Inhibitie opheffen van interne globus pallidus
        
        = faciliteren acties, activerend
      - Indirecte pathway
        
        = inhibitie, ongewenste bew onderdrukken
        
        Activatie externe glob pall --> sterkere remming door interne glob pall --> remming thalamus
    - - Oorzaak: onduidelijk, link met basale ganglia en cortex-thalamus-cortex-loop of abno gewoonte-leren?
      - Behandeling: gedragstx, GM, dopaminerec blokkeren/verminderen
      - Symptomen: tics, vnl in gezicht, ook ledematen en lichaam + vocale tics, echolalie, coprolalie
      - Verschil met Huntington tics: emotionele en motivationele comp bij Tourette en spec lichaamsdeel
    - - Nucleus accumbens (=striatum)
      - Globus pallidus
      - Putamen
      - Substantia nigra
      - Caudate nucleus
      - Subthalamische nucleus
    - - Limbische lus (emotioneel)
      - Associatieve lus (cognitief)
      - Sensorische lus
      - Motorische lus
      - Input corticaal - striatum: caudate nucleus en putamen - globus pallidus en thalamus (subst nigra) - terug nr cortex (output)
    - - Bewegingen die tijd nodig hebben om te starten of stoppen
      - Motorische planning en leren (motivationeel of grote cogn bijdrage)
      - Sequentiële handelingen (automatische piloot)
      - Controleren timing en schakelen tss motorische handelingen
      - Voorbereiding vrijwillige mot actie
    - - Synchroniseren corticale motorische activiteit (selectie gepaste bew en remmen ongepaste)
      - Chunken individuele acties in actie-eenheden
      - Bewegingen met wisselende kracht uitvoeren
  - - - Spinocerebellum
        
        = mediale regio hemisferen; RM en cerebelluml
        
        Wandelen en spiertonus, coordinatie willekeurige bewegingen
        
        Schade: moeilijkheden soepele controle bewegingen
      - Cerebrocerebellum
        
        = Cerebrum, cortex en cerebellum
        
        Complexere bewegingen (bv handmotoriek), planning en invitatie, opslag procedureel geheugen
        
        Schade: capaciteit bew verminderd
      - Vestibulocerebellum
        
        evenwicht en houding, oogbewegingen
        
        Schade: evenwichtsporblemen en instabiele houding
        
        = vestibulaire kernen en cerebellum
    - - = agonist en antagonist (spieren) niet goed afgestemd --> niet vloeiende beweging
      - Dysmetrie = overshoot/undershoot bewegingseindpunten EN actietremor/intentietremor = tremor bij starten actie, niet in rust
      - Dysarthrie = spraakproblemen; traag, monotoon, uitschieters in intensiteit :loudspeaker:
      - Problemen sensorimot leren
        
        Schade laterale kant
        
        Knipper-conditie: geen anticiperende oogknipperrespons meer op juiste interval :eyes:
        
        Moeite om eerder geleerde vaardigheden aan te passen
      - Problemen coordinatie bewegingen
        
        Decompositie bewegingen = 1 gewricht per keer op seriële manier bewegen
        
        Moeite met verschill rotaties en gewrichten tegelijk te laten interageren
    - - Vloeiendheid, timing en coordinatie
      - Cerebellaire schade: modellen lopen achter op echte beweging
      - Motoradaptatie en error correctie
      - Niet beïnvloed door perifere FB (zintuigen en spieren); ligt net buiten model
      - = voorspellen sensomotorische gevolgen ve beweging --> beweging aanpassen bij discrepanties
      - Belangrijk voor ballistische bewegingen (snel en kort; bv karatestoot)
      - Verklaring wrm we onszelf niet kunnen kietelen