Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
H10 - Aandacht - Coggle Diagram
H10 - Aandacht
Hemi-neglect: klinische aspecten :confetti_ball:
Symtomen
R schade = L helft genegeerd
Geen ziektebesef
Negeren contralaterale helft vd ruimte of objecten, geen aandacht meer voor :first_quarter_moon:
Somatoparafrenie = lichaamsdeel of helft w niet erkend als eigen
Amodaal: voor alle zintuigen is dit het geval
Verloop en testing :pencil2:
R schade = 50% neglect en L schade = 30%, sneller herstel bij L schade (door R hemisferische dominantie bij aandacht)
Lijndissectietaak = midden lijn aanduiden --> neglectpatienten duiden midden ver nr R aan
Weinig oogbewegingen nr contralaterale zijde vd schade
Schade ad parietale gebieden en overgangen, ook witte stofbanen mog
Hemi-spatiaal neglect
= aandachtstoornis na unilaterale hersenschade (vnl R) ad parietale gebieden vnl.
Wat is het niet/wel?
Geen mot, sens probleem
Geen hemianopsie = echte blindheid voor 1 helft vh gezichtveld, wel hoofd draaien en ziektebesef :dark_sunglasses:
Bottom-up processen werken nog --> arousal hoger --> tijdelijke vermindering neglect
Neglect verergert bij hogere belasting (bv dubbeltaken)
Neglect verminderd bij betekenisvolle S (bv woorden ipv zinloze letters) en motivatie/beloning
Theorieen
Verstoorde competitie tss hemisferen (intacte hemisfeer remmen via TMS - neglect verminderen)
Moeite met opbouwen mentale representaties genegeerde ruimte (bekende locatie werd maar de helft beschreven)
Moeite met losmaken aandacht vd dominante zijde (Posnertaken: moeite met verschuiven aandacht bij invalide trials, zelfde blijven tekenen)
Heterogeen syndroom :twisted_rightwards_arrows:
Egocentrisch of ruimtelijk neglect = 1 kant vd ruimte w genegeerd tov eigen lichaam
Allocentrisch of objectgebaseerd neglect = 1 zijde ve object genegeerd, ongeacht positie id ruimte
Behandeling
Optokinetische stimulatie = illusie beweging nr R --> compenserende bew nr L nodig voor stabiliteit
Prisma-adaptatie = beste, prisma's dragen die beeld verschuiven en moeten geleidelijk aandacht verplaatsen :small_red_triangle:
Zelden voll herstel. Hersenstimulatie, actief leren aandacht te richten
Wat leren we eruit
R hemisfeer dominante rol in aandacht --> richten A nr L én R (>< L hemisfeer enkel nr R)
Verwerking op onbewust niveau mogelijk (priming-effecten, huisjes in brand: voorkeur)
Neuroanatomie (per categorie)
Vigilantie of volgehouden aandacht :blue_book:
Thalamus = interface tss arousal en andere aandachtsaspecten
Cortex = volgehouden aandacht is rechtshemisferische dominantie :point_right:
Neurotransmittersystemen
Ach: projecties basale voorhersenen
NOR: alerting function (alert zijn)
Tijdsverloop aandachtsselectie :point_up_2:
Vroege selectie
= selectie voor ID S, voor 100-150ms (ERP)
Sensory gating = lagere P50 na herhaling S (habituatie)
Gerichte aandacht al zichtbaar na 80-100ms (grotere Nd-comp)
Late selectie
= selectie na ID en categorisatie S, na 100-150ms
N2pc-comp: focus target bij afleiders
P300: hvh aandacht nodig voor een taak
Op verschillende momenten tijdens verwerking selectie mog -> combi vroeg/laat --> aandacht is reeks filters
Alertheid of arousal :warning:
RAS = Verschillende neurotransmittersystemen
Dorsale route
Tegmental nuclei --> thalamus --> cortex
Ach + glutamaat (verhogen cort prikkelbaarh)
Ventrale route
NOR + serotonine
Raphé (5-HT) --> Basale voorhersenen --> cortex (serotonine)
Locus coeruleus --> basale voorhersenen --> cortex (NOR)
Thalamus
Belangrijke kernen: mediaal-dorsaal, intralaminair, reticulair (donkergroen afb p 286)
Stimulatie bij coma --> nr min bewuste toestand
RAS = reticulair activerend systeem
Diffuse projecties nr voll cortex --> cortex receptief voor stimulatie
Slaap-waakcyclus :waning_crescent_moon:
in formatio reticularis
Coma (schade RAS bilateraal, thalamus of uitgebreid cortex) :sleeping_accommodation:
Superieure colliculus - automatische orientering :eyes:
Superieure coll = visueel en inferieure coll = auditief
Soorten saccades
Express = reflexief, 120ms, door sup coll, bottom-up :arrow_up:
Regular = vrijwillig, 200-300ms, frontale oogvelden, top-down :arrow_down:
= richten aandacht via oogbewegingen, gevoelig voor saillantie, nt voor spec vis eig
Schade: supranucleaire palsy = aandachtsstoornis voor opvallende gebeurtenissen in periferie (bottom-up)
Thalamus - gating en filtering sens info :vertical_traffic_light:
Belangrijke kernen voor selectieve aandacht: lat geniculate nucleus + pulvinaire nucleus
Lat geniculate nucleus: gatekeeper --> welke vis input w doorgestuurd en welke niet (connectie zintuigen) :forbidden: (volgehouden A)
Pulvinaire nucleus: filteren distractoren tijdens targetdetectie (connecties cortex) --> tussenstation versch corticale gebieden onderling :train2: (selectieve A)
Parietale cortex - attenderen relevante info :scales:
Rechtshemisferische dominantie
Hoe meer aandacht ingezet, hoe groter de P300, taakonafh
= bepalen hoeveel aandacht w ingezet
Verfijndere selectie info na thalamus (gatekeeper is eerste selectie)
3 systemen
Top-down ctrl - sup PC :arrow_down:
Bottom-up ctrl - Inf PC :arrow_up:
Integratie beide - IPS (intraparietale sulcus) :arrow_up_down: (Binding of feature integration theorie - pop-out vs guided visual search)
Frontale cortex - responsselectie (executieve functies)
Wat is aandacht?
Vigilantie of volgehouden aandacht :blue_book:
= langere tijd concentreren, aandachtspanne --> meten met Bourdon-Wiersma test (stipjes) :diamond_shape_with_a_dot_inside:
Verdeelde aandacht :card_index_dividers:
= multitasken, meerdere taken tegelijk uitvoeren
Aandacht beperkte informatieverwerkingscapaciteit --> multitasken is beperkt
Multipele-resource theorie = verschillende aandachtsbronnen inzetbaar voor verschillende processen (visuele, aud, spatiaal, verbaal,...)
Taken met verschillende bronnen makkelijker combineerbaar dan zelfde bronnen
Fronto-parietale netwerk (PFC + SPC)
Alertheid en arousal :warning:
= fysiol reactiviteit, prikkelbaarheid brein --> info kunnen ontvangen
Selectieve aandacht :point_up_2:
= selecteren taakrelevante info
Selectieve A = filter --> info andere kanalen moeilijk op te merken wnr aandacht bij 1 kanaal --> uit: cocktailpartyfenomeen :file_folder:
Selectieve A = zoeklicht --> aandacht gericht op bep domein v info :flashlight:
Visueel: Overte vs coverte aandacht (oogbeweging gericht vs niet gericht op aandachtspunt)
Posner cuing taak
Endogene visuo-spatiale aandacht (= interpretatie pijlrichting --> tragere reactie bij invalide trial, cue richt aandacht al) :arrow_right:
Exogene visuo-spatiale aandacht (= automatische aandachttrekkende cue --> tragere reactie bij invalide trials, maar verschil minder groot dan bij endogene aandacht) :bulb:
Aandacht: selectief, beperkt, intern/extern, negeren is actief proces --> rol in veel cogn processen
Selectieve aandachtscontrole op neuronaal niveau :passport_control:
Soorten netwerken :spider_web:
Dorsaal fronto-parietaal netwerk
= sup FC, FEF, IPS
top-down ctrl, doelgerichte aandacht
Rechter ventraal fronto-temporo-parietaal netwerk
= R hemisfeer, inferieure front, temp en par gebieden
bottom-up ctrl, detectie relevante en saillante S
Circuitonderbreker v dorsale netwerk (aandacht nr nieuwe S ipv focus doel) :recycle:
Informatieselectie
Objecten :baseball:
Waar: Ventrale stroom
Tijdstip: 170ms na S (M170-comp)
Items (kenm S) :rainbow: :runner:
Tijdstip: 100ms na S
Aandacht obv kleur heeft zelfde effecten als spatiale aandacht
Waar: MT en V4
Locatie :world_map:
Tijdstip: 100ms na S
Omgekeerde mapping = aandacht R visuele veld activeert L sec visuele cortex (contralateraal)
Waar: V2-V4
Bronnen aandachtsctrl :fountain:
Locatie aandachtscontrole = V4
enkel cue zonder vis S = geen reactie, pas activatie bij vis S
Bron aandachtscontrole = FEF (Frontal Eye Fields)
al activiteit tijdens cue, nog voor vis S (idem voor PC) --> sturen aandacht top-down voor S verschijnt
Exp: fixatiepunt - 2 manipulaties
Visuele S aangeboden: sequentiele en simultane presentatie
Verschil tss aandacht richten en niet aandacht richten
Selectie 3 manieren
Verhoging activatie taakrelevante gebieden (locaties A-ctrl)
Deactiveren gebieden die afleiders verwerken
Synchronisatie oscillaties activiteit tss bron en locatie
Neurale mech selectieve aandacht
Op meerdere niveaus (neuronen tot corticale gebieden)
Gamma-bandsynchronie = versterkte verwerking >< alfa-bandsynchronie = onderdrukte verwerking
Verwerking relevante info versterkt en irrelevante info onderdrukt
Biased competition model = S concurreren om neurale verwerking, aandacht bevoordeelt taakrelevante S en die krijgen daardoor sterkste activatie en w dan geselecteerd (competitie om aandacht voor selectie) :checkered_flag: