Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

Ngành ruột khoang, sứa lược - Coggle Diagram

- - - - Dạng Thủy tức (Polyp):
        
        Lối sống: Cố định.
        
        Hình dạng: Hình ống dài, đầu bám phía dưới, lỗ miệng và tua cảm giác ở phía trên.
      - Dạng Thủy mẫu/Sứa (Medusa):
        
        Lối sống: Trôi nổi, tự do.
        
        Hình dạng: Hình dù; có cuống miệng (cán dù) và rèm bờ dù (Parus).
    - - Lớp ngoài (Biểu mô): 4 loại tế bào (Biểu mô cơ, Trung gian, Tế bào gai, Thần kinh/Cảm giác).
      - Lớp trong (Tiêu hóa): 2 loại tế bào (Biểu mô cơ tiêu hóa có roi/chân giả và Tế bào tuyến tiết dịch).
      - Tầng trung giao: Nằm giữa hai lớp; ở sứa rất dày, trong suốt và chứa nhiều nước.
    - - Thị giác: Các điểm mắt (tế bào cảm quang và sắc tố).
      - Thăng bằng: Bình thạch (hạt đá vôi) hoặc Bình nang (túi chứa bình thạch).
      - Thần kinh: 2 vòng thần kinh bờ dù (ngoài: cảm giác, trong: điều khiển rèm dù).
    - - Sự hình thành: Sinh sản vô tính (mọc chồi), các cá thể không tách rời, xoang vị thông nhau.
      - Phân hóa chức năng:
        
        Cá thể dinh dưỡng: Bắt mồi và tiêu hóa.
        
        Cá thể sinh dục: Biến đổi thành Trụ thủy mẫu (Blastostyle).
  - - - a. Sinh sản vô tính
        
        Mọc chồi: * Cá thể con tách rời (Thủy tức nước ngọt).
        
        Cá thể con dính liền tạo tập đoàn (Thủy tức biển).
      - b. Sinh sản hữu tính
        
        Ở Thủy tức:
        
        Nước ngọt: Trứng thụ tinh trên cơ thể mẹ; có giai đoạn nghỉ (vào mùa đông); phát triển trực tiếp (không qua ấu trùng).
        
        Nước mặn: Trụ thủy mẫu sinh ra thủy mẫu ----->Thụ tinh -----> Ấu trùng Planula (có tiêm mao) ----->
        Bám vào giá thể phát triển thành tập đoàn.
        
        Ở Sứa:
        
        Thụ tinh ngoài (qua miệng).
        
        Chu trình: Planula $\rightarrow$ Scyphistoma (thủy tức cuống dài) $\rightarrow$ Strobila $\rightarrow$ Ephyra (đĩa sứa) $\rightarrow$ Sứa trưởng thành.
      - c. Hiện tượng xen kẽ thế hệ
        
        Sự luân phiên giữa 2 dạng hình thái: Polyp (thế hệ vô tính) và Medusa (thế hệ hữu tính).
        
        Thích nghi với 2 lối sống: Cố định và trôi nổi.
  - - - Đặc điểm: Hình thái phong phú; sống đơn độc hoặc tập đoàn.
      - Phân lớp Thủy tức (Hydroidea)
        
        Bộ Chondrophora: Sứa buồm Velella.
        
        Bộ Trachylida: Chỉ có dạng thủy mẫu.
        
        Bộ Hydrida: Thủy tức nước ngọt, đơn độc, tái sinh mạnh.
        
        Bộ Leptolida: Có cả dạng thủy tức và thủy mẫu.
      - Phân lớp Sứa ống (Siphonophora): Tập đoàn phức tạp, có phao nổi và chuông bơi. ĐD: Physalia.
    - - Đặc điểm: Giai đoạn thủy mẫu (medusa) chiếm ưu thế; phần lớn trôi nổi.
      - Các bộ tiêu biểu:
        
        Sứa có cuống: Sống bám.
        
        Sứa vuông: Có 4 ropali, gây bỏng nặng.
        
        Sứa đĩa: Dù dẹp. ĐD: Sứa sen Aurelia.
        
        Sứa miệng rễ: Bờ dù không tua. ĐD: Sứa rô (làm thức ăn).
    - - Đặc điểm: Chỉ có dạng thủy tức (polyp); không có xen kẽ thế hệ; khoang vị có vách ngăn.
      - Phân lớp San hô 8 ngăn (Octocorallia): 8 tua miệng, 8 vách ngăn. Gồm: San hô mềm, San hô sừng, San hô lông chim.
      - Phân lớp San hô 6 ngăn (Hexacorallia):
        
        Hải quỳ: Đơn độc, không xương, cộng sinh.
        
        San hô cứng: Tạo rạn, đảo san hô.
        
        Tua miệng và vách ngăn là bội số của 6.
      - Lưu ý: Có 3 phân lớp đã tuyệt diệt (4 ngăn, vách đáy, mặt trời).
- - - - Điểm giống Ruột khoang: Đối xứng tỏa tròn; cấu tạo 3 lớp; hệ tiêu hóa kiểu khoang vị; thần kinh mạng lưới.
      - Điểm khác biệt (Đặc trưng):
        
        Di chuyển: Nhờ 8 dãy tấm lược (tiêm mao dính nhau).
        
        Bắt mồi: Không có tế bào gai, thay bằng tế bào dính.
        
        Xúc tu: Nằm trong bao xúc tu (không quanh miệng).
        
        Phát triển: Trực tiếp, không qua biến thái (không có dạng Polyp/Medusa).
      - Đặc điểm tiến hóa: Xuất hiện mầm lá phôi giữa; một số loài bắt đầu có đối xứng hai bên.
    - - Có chung gốc với Ruột khoang nhưng tách ngành sớm.
      - Là nhóm chuyển tiếp từ đối xứng tỏa tròn sang đối xứng hai bên (gần gũi với Giun dẹp).
    - - Chia thành 2 lớp chính (khoảng 100 loài):
        
        Lớp Sứa lược có tua (Tentaculata):
        
        Đại diện: Cestum veneris, Ctenoplana sp.
        
        Các bộ: Cydippida, Sứa lược thùy, Sứa lược dải, Sứa lược dẹp.
        
        Có tua bắt mồi suốt đời hoặc ở giai đoạn trưởng thành.
        
        Lớp Sứa lược không tua (Atentaculata):
        
        Đại diện: Beroe, Hormiphora.
        
        Không có tua, dùng lông cứng trong miệng cắt mồi.