Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

LANDAREEN ERREINUA, musgo, Tipos-de-plantas-hepaticas, equisetum-arvense,…

- - - - Espermatofitoak
        
        Angiospermoak
        
        Azkar ugaltzen dira
        
        Bi mota
        
        Kotiledoibakarrak
        
        Hosto luzeak
        
        Adibidez: orkidea
        
        Kotiledoibakarreko haziak
        
        Kotiledoibikoak
        
        Askotariko formako hostoak
        
        Adibidez: ekilorea
        
        Kotiledoibiko haziak
        
        Hazia fruituaren barruan
        
        Haziak animalien, uraren edo haizearen bidez zabaltzen dira
        
        Azkar ernatzen dira
        
        Polinizazioa intsektuen bidez (entomogamoa)
        
        Gimnospermoak
        
        Zurkarak, handiak eta hosto iraunkorrekoak
        
        Adibidez: koniferoak
        
        Loreak: korolarik eta kalizarik gabeak, sexubakarrak eta konotan bilduta.
        
        Lore emeetatik: pinaburuak sortzen dira.
        
        Hostoak: orratz edo ezkata formakoak.
        
        Haziak biluziak (fruitu gabe)
  - - - Lorerik ez (esporak dtuzte)
      - Talo-egitura (landare sinpleak eta ez diruzte ehun berezituak)
      - Adibidez
        
        Hepatikoak
        
        Goroldioak
    - - Lorerik ez (esporak dituzte)
      - Kormo-egitura (landare konplexuagoak eta ehun berezituak dauzkate)
      - Adibidez
        
        Ekisetoak
        
        Iratzeak
- - - - Izerdi landugabea → hostoetara
      - Landarea tente mantendu
      - Izerdi landua hostoetatik → gainontzeko ataletara
    - - Adabegia: bertatik hostoak eta adarrak sortzen dira.
      - Adabetartea: bi adabegiren arteko tartea da.
      - Begi apikala: zurtoinaren muturrean dago, eta hazkundea eragiten du (zelula berriak sortuz).
      - Galtzarbeko begia: atal lodiagoa eta lotura-gunea da.
  - - - Fotosintesia egiten dute eta gas truke prozesuetan parte hartzen dute, hala nola fotosintesian, arnasketan eta transpirazioan.
    - - Pezioloa: hostoaren txortena.
      - Nerbioak: ehun eroaleak.
      - Zorroa: hostoa zurtoinera lotzen duen zatia.
      - Orria: hostoaren zatirik zabalena, goialdea ilunagoa da eta azpialdean estomak daude.
  - - - Mantenugai inorganikoak xurgatu (ura + gatz mineralak)
      - Izerdi landugabea zurtoinera eraman
      - Landarea lurrean finkatu
- - - - Estimuluari erantzuten diote, baina ez hazkuntzaren bidez, baizik eta zati baten mugimendu azkarraren bidez.
      - Motak
        
        Sismonastia
        
        Hidronastia
        
        Fotonastia
    - - Argiaren iraupenari ematen dioten erantzuna da.
      - Landare bakoitzak bere argi-ordu (fotoperiodo) optimoa dauka.
    - - Positiboa → estimulorantz mugitu
      - Negatiboa → estimuluaren aurka
      - Estimulu bati erantzunez landareak hazkunde bidez mugitzen dira.
      - Motak
        
        2- Geotropismoa
        
        3- Tigmotropismoa
        
        1- Fototropismoa
        
        4- Hidrotropismoa
  - - - Bi mota
        
        Auxinak
        
        Hazkuntzarako hormona nagusia
        
        Gibelinak
        
        Loratzea eta fruituen heltzea erregulatzen dute.
      - Zelula bereziek sortzen dituzte eta hazkundea, loratzea eta fruituen heltzea kontrolatzen dute.
- - - - Epidermisetik → xilemara (ehun garraiatzailea)
        
        Bide sinplastikoa → zelula batetik bestera plasmodesmoen bidez.
        
        Bide apoplastikoa → zelulen arteko lekutik mugitu.
      - Xilematik → hostoetara
        
        Energia gastatu gabe, uraren propietateei eta landarearen egiturari esker.
        
        Estometako transpirazioak
        
        Sustraietako presio osmotikoak
        
        Uraren kohesio indarrak (H zubiak)
      - Ura eta ioiak elkartuta izerdi landugabea osatzen dute.
    - - Landareek O2 arnasketarako eta CO2 fotosintesirako behar dute.
      - Fotosintesian O2 askatzen da eta arnasketan CO2.
      - Gasen trukaketa estomen bidez egiten da.
      - Egunez fotosintesia eta arnasketa egiten dute, gauez bakarrik arnasketa.
      - Estomen irekiera eta itxiera baldintzatzen duten faktoreak
        
        Argia
        
        Egunez estomak ireki egiten dira fotosintesia errazteko.
        
        CO2
        
        Zelulan dagoen kantitatea txikia bada, estomak ireki egiten dira.
        
        Tenperatura
        
        Tenperatura igotzean estomak irekitzen dira fotosintesian erabiltzen den CO2 berreskuratzeko, baina tenperatura oso altuak badira estomak itxi egiten dira.
        
        Ura
        
        Lehorte garaian estomak itxi egiten dira, ur lurruna ez galtzeko.
    - - Ura osmosiaren bidez xurgatzen da.
      - Gatz mineralak anioi eta katioi moduan xurgatzen dira, garraio aktiboaren bidez (ATP erabiliz).
      - Xurgapena sustraietako ile xurgatzaileek egiten dute.
      - Landareak beharrezko substantzia inorganikoak eskuratzen ditu materia organikoa sortu ahal izateko.
    - - Landareek materia inorganikoa (CO2 eta ura) materia organiko bihurtzen dute eguzki-energia erabiliz.
      - Fotosintesian eragina duten faktoreak
        
        O2 🡱 → fotosintesia 🡳 (errubiskoak CO2 finkatzea uzten duelako).
        
        Tenperatura 🡱 → fotosintesia 🡱 (tenperatura optimo bateraino, hortik gora 🡳 egiten da).
        
        CO2 🡱 → fotosintesia 🡱 (puntu batetik aurrera egonkortu egiten da.)
        
        Ur gabezia 🡱 → estomak itxi → CO2 gutxiago sartu → fotosintesia 🡳
        
        Argiaren intentsitatea 🡱 → fotosintesia 🡱 (muga batera iritsi arte)
      - CO2 + 6H2O + eguzki energia → C6H12O6 + 6O2
      - Prozesua kloroplastoetan gertatzen da, pigmentuei esker (klorofila, karotenoideak eta xantofilak).
      - Bi fase
        
        Fase argia
        
        Ura erabiltzen da elektroiak garraiatzeko eta O2 askatzen da.
        
        Energia kimikoa (ATP) sortzen da.
        
        Tilakoideetan gertatzen da.
        
        Fase iluna
        
        Argia ez da beharrezkoa.
        
        CO2 glukosa bihurtzen da Calvin zikloaren bidez, energia erabiliz.
        
        Estroman gertatzen da.
    - - Mitokondrietan gertatzen da.
      - Energia lortzeko prozesua da.
      - Glukosa degradatuz ATP energia kimikoa sortzen da.
      - Glukosa + 6O2 → 6CO2 + 6H2O + Energia
    - - Izerdi landua landareak sortutako substantzia organikoz osatutako disoluzioa da (karbohidratoak, aminoazidoak, etab.).
      - Floemaren bidez landare osora banatzen da.
    - - Beste hondakin batzuk berrerabili egiten dira edo bakuoloetan eta zelulen arteko espazioetan metatzen dira.
      - Landareek substantzia batzuk kanporatzen dituzte, eta batzuk gizakiok erabiltzen ditugu (erretxinak, latexa, esentziak, etab.).
      - Arnasketako CO2-a eta fotosintesiaren O2-a estomen bidez kanporatzen dira.
      - Landareek hondakin gutxi sortzen dituzte.