Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

Genetika molekularra, image, image, image, image, image, image, image,…

- - - - Helize bikoitza ireki egin eta burbuila eratu
      - Zabalduz joango da kate zaharra eta berri batez osatua geratuz
      - Bi norantzetan banandu
    - - Burbuilaren alde bakoitzean kate bat modu jarraian sintetisatu eta beste burbuila irekitzen den heinean zatietan sintetisatzen dira (okazaki zatiak)
      - Arrazoiak
        
        DNA polimerasa
        
        ´5 > ´3 norantza
        
        DNA bi kate antiparaleloz osatua
    - - Molekula alaba = Jatorrizko harizpi + Harizpi osagarri
      - Jatorrizko DNAren harizpi biak banandu eta bakoitza berriaren molde gida jardun
  - - - DNA helizea deskiribilizatu
    - - DNA kate bakunak egonkortu ez kiribiltzeko
    - - Heliseak apurtu (base arteko h-zubien apurketa bidez)
    - - Erreplikazioa hasteko behar den RNA aberazle (zebadorea) eratzen duen entzima
    - - Fosfodiester lotura eraketa `5 > ´3 norabidea
    - - Kate bereko bi zati lotu
  - - - Erreplikazioa puntu batean hasi eta gero bi aldeetara zabaltzen da
      - DNA kateak antiparaleloak direnez, eta Polimerasa ezagun guztiek,5'→3' norabidea dutenez , kate bat jarraian eta bestea zatika sintetisatzen da
        
        Bi luzapen mota
        
        Zatika
        
        Harizpi atzeratuaren luzapena. Hasle bat sintetizatzea beharrezkoa izango da
        
        Etena
        
        2 more items...
        
        Jarraian
        
        Harizpi gidariaren luzapena: DNA polimerasa IIIk
        hasletik hasi eta 5'→3' norantzan, nukleotido berriak lotzen diyu
        
        Etengabea
        
        Sintetizatutako katea kate gidari/aurreratua deitua
        
        Polimerasak ez du moldea utziko kate guztia erreplikatu arte
        
        katea kopiatzea, polimerasak 5'→3' harizpi osagarria jarraian sintetizatuko du.
      - Zebadorea duelarik primasak nukleotido osagarriak gehituko ditu
      - 4.
        
        Exonokleasak hasleak kendu, DNA polemerasa Iek haien ordez DNA jarri, eta kate zatiak elkartu egin behar dira
        
        Ondoren,okazaki zatiak elkartzeko DNA ligasa entzima erabiltzen da. Erreakzio honetan ATPak koentzima gisa
        
        Ligasak bi muturren artean ester lotura eratzen du.
        
        Kentzen direnak erribonukleotidoak dira eta jartzen direnak desoxirribonukleotidoak,
    - - Puntu horretan helikasak bi harizpiak bananduko ditu
      - Topoisomerasek kateak deskiribiltzen doaz bananduz eta SSB proteinak hauek bananduta jarraitzen egotea eragiten dute
      - Erreplikazioa hasten den gune berezia (erreplikazio jatorria edo sorlekua) , hemen A eta T ugariko sekuentzia du.
      - Erreplikazioa has dadin DNA-polimerasa III-ak derrigorrean abiarazlea (zebadorea) behar du
  - - - Hainbat erreplikazio burbuila
      - Okazaki zati txikiak
      - Nukleoan
      - 3 ADN polimerasa ezberdin
      - Histonak bikoiztu
      - Informazioa galtzen da
    - - Zitoplasman
      - Erreplikazio burbuila
      - Histonak ez
      - Okazaki zati handiak
      - ADN polimerasa gutxi
      - Informazioa ez da galtzen
- - - - Numerikoa
        
        kromosomoma kopurua aldatu eta zelula guztietara transmititu
        
        Aneuploidea :
        
        Homologo bakarra = monosomia, Hiru homologo = trisomia
        
        Akats hauek meiosian, kromosoma homologoak gaizki bereizteagatik
        
        Egoera diploidean kromosoma oso gutxiago
        
        Sor daiteke sexu kromosoma edo/eta autosometan
        
        Euploideak
        
        kromosoma seria osoaren aldaketa
        
        Haploidean
        
        Bakterio, intsektu armiarma
        
        Bikote bakoitzeko kromosoma bakarra
        
        Poliploidiak
        
        Landareetan
        
        3n, 4n kromosoma multzo oso bi baino gehiago
      - Egiturazkoak (kromosometan gneen posizio lineal aldaketa)
        
        Bikoizketa
        
        Sekuentzia bebera errepikatu
        
        Txertaketa
        
        sekuentzia berria txertatu
        
        Delekzio
        
        Nukleotido sekuentzia galdu
        
        Translokazioa
        
        Sekuentzia lekuz aldatu eta beste kromosoma batekin bat egin
        
        Inbertsioak
        
        Sekuentzia alderantziz jarri kromosoman
    - - Sekuentzia genikoan basea aldatu
        
        IBae adizio delezio
        
        Mutazio puntutik aurrera, kodoi guztiak eraldatzen dira, hiruren multiplo ez diren baseak gehitu/kendu badira mutazio larriak dira
        
        Base bat galdu edo irabazi
        
        Baseak ordeztu
        
        Askotan ez dute proteinaren aminoazido sekuentzia aldatzen
        
        ADN base bat beste basebategatik ordezkatu
  - - - Eragile kimiko alkilatzaileak
        
        Nitrogenodun basei metilo eta etilo taldeak gehitu
      - Beste batzuk
        
        Azido nitroso
        
        Konposatu ez organikoak
        
        Hidrokarburu aromatikoa
      - Tartekatzaile
        
        Base kendu edo gehitu, egitura helikoidala deformatu
    - - Errakzio ionatzaileak
        
        X izpiek fosfodieter loturak haustu eta ondorioz ADN eskeletoa apurtu
      - Erreakzio ez ionatzaileak
        
        Erredazio ultramorea
        
        Timina biren artean lotura kobalentea ez dira osagarriekin paketazten
        
        DNA okertzen da eta lurrazaleko lesioak sortzen dira
- - - - Proteinak ekoizteko informazioa duten geneak RNA mezularian transkribatzen dira eta hura, gero polieptido batera itzultzen dira
        
        Genaren hiru eskualde
        
        Kodeatzailea
        
        RNA jakin bat sintetisatzeko behar den informazioa du
        
        Bukaera
        
        Honen sekuentziak adierazten baitute genea non bukatzen den eta trasnkripzioa non hasten den
        
        Promotorea
        
        Honen sekuentziak genea non hasten den adierazten du
  - - - Eukariotoetan nukleo barruan egiten da; prokariotoetan, zitoplasman
        
        Behar da
        
        Entzimak:RNA-polimerasak
        
        Prokariotoetan bakarra dago.
        
        Eukariotoetan 3
        
        RNA-polimerasa II > ARNm
        
        RNA-polimerasa III > ARNt ( 5´→ 3´norantzan lan egiten du)
        
        RNA-polimerasa I > ARNr transkribatzeko
        
        A, G, C eta U erribonukleotido trifosfatoak
        
        RNA-polimerasak 5'→3' noranzkoan lotzen ditu
        
        Molde gisa jarduten duen DNA katea
        
        ADN harizpi bakarra transkribatzen da
        
        Faseak
        
        Elongazioa
        
        RNA-polimerasak DNA moldea 3'→5' noranzkoan irakurtzen du, beraz, RNAaren hazkundea 5'→3' izango da
        
        Eratzen doan RNA katearen 3'-OH muturrari erribonukleotido berriak lotzen dizkio. Energia behar da honetarako.
        
        Erribonukleotidoak osagarritasunaren arabera gehituko ditu
        
        Eukariotoen ADNak exonak( itzuliko diren zatiak) eta intronak (itzuliko ez diren zatiak) ditu. Dena transkribatzen da.
        
        Amaiera
        
        RNA-polimerasak DNA moldean amaiera-sekuentzia topatu arte jarraitzen du
        
        Eukariotoetan
        
        Ebaketa-seinalea TTATTT da
        
        RNAa banatzean 3' muturrean poli-A izeneko 200 adenina inguruz osatutako katea lotzen zaio (poliadenilazioa). Eta 5´muturrean guanina metilatu bat ipintzen da
        
        Prokariotoen antzera
        
        Prokariotoetan
        
        Amaiera-sekuentzia topatzean RNAm-a DNAtik banandu egiten da
        
        Hasiera
        
        TF promotorera lotu eta RNA-polimerasa aktibatu egiten da: Konformazioa aldatu eta DNA helizearen bira bat desbiribilkatzen du.
        
        Transkripzio burbuila sortzen da
        
        RNA-polimerasak DNAaren promotore sekuentzia ezagutzen du transkripzio faktore (TF) proteinen bidez.
        
        Heltzea (Eukariotoetan)
        
        Nukleoan egiten da
        
        Ebakitze edo heltze izeneko prozesuan transkribatuaren intronak ezabatu eta exonak elkartu egiten dira
        
        Eukariotoetan, eraturiko RNAak ezin dira zuzenean erabili, RNAaren heldutasuna bete behar baidute
    - - Alderantzizko transkriptasa entzimak egiten du prozesua
        
        Entzima hori kate bakarreko RNA duten birus batzuetan dago, erretrobirusetan.
      - Kate bakarreko RNA batetik kate bikoitzeko DNA kate bat sintetizatzeko prozesua da.
  - - - Prokariotoetan
        
        Operonak, adierazpen geniko erregulazioa kontolatu
        
        Gene multzoa
        
        Promotorea
        
        Hemen RNA polimerasa elkartu transkripzioa egiteko
        
        Gene operadore aurrean
        
        Gene operadore
        
        Egiturazko genen aurrean eta horri proteina erregulatzaile bat elkartu
        
        Erregulatzailea
        
        Proteina erregulatzailea kudeatu
        
        Sistemaren arabera erregulatzailea
        
        2 more items...
        
        Proteina hau operadorearen sekuentzian elkartu transkripzioa blokeatzen edo induzitzen
        
        Promotore aurretik kokatu
        
        Egiturazkoa
        
        mRNA sortzeko transkribatu
      - Eukariotoetan
        
        Bi maila
        
        RNA polimerasaren jaduera erregulatuz
        
        Proteinaren paketaze maila aldatuz
        
        Histonak aldatuz (Honek DNArekin dituen loturak ahultzen ditu) edo nukleosoma posizioa aldatuz
  - - - Honetarako bitartekari bat behar da: RNA
        
        Behar da:
        
        RNAt
        
        Antikodonaren arabera aa bat edo beste bat garraiatzen dute erribosometara
        
        Ezaugarriak
        
        `3 muturrean CCA hirukotea dago, adenina honek eusten du aminoazidoa
        
        Aurkako besoan antikodoia dago, RNAm kodoiaren hirukote osagarria
        
        Hirusta itxura
        
        RNAt bakoitza aminoazido bakoitzerako espezifikoa da
        
        RNAm
        
        Transkripzio bidez lortua
        
        Erribosomak
        
        Aminoazidoen artean lotura peptidikoak eratzen ditu
        
        Kode genetikoa
        
        Kodona (RNAm-ren hiru base nitrogenatu taldea) eta aminoazidoen arteko erlazioa ematen digu
        
        Ezaugarriak
        
        Itzulpenaren hasiera 5’AUG3’ kodonak markatzen du beti, metionina aminoazidoa
        
        Hiru stop kodonak 5’UGA3’, 5’UAG3’ eta 5’UAA3’,adierazten du proteina bukatuta dagoela
        
        Baseak hirunaka irakurtzen dira, KODON
        
        Degeneratua da, hau da, hainbat kodonek aa berdina kodetzen dute. Mutazioen eragina gutxitzen du, base baten mutazioa ondoriorik gabekoa izan baitaiteke, aminoazidoa bera sortuz
        
        Kode genetikoa ia unibertsala da
        
        Endekatua da, kodon sinonimoak daude. Aminoazido bakoitza kodon batek baino gehiagok kodetzen du
        
        kodon bakoitza aminoazido jakin bati bakarrik dago lotua
        
        Faseak
        
        Luzapen fasea
        
        Hurrengo ARNta sartuko da A gunean
        
        Metoninak bere ARNt-rekiko lotura peptidikoa apurtu eta hurrengo aminoazidoarekin sortzen du lotura
        
        ARNt Met P gunean dago, eta A gunea hutsik
        
        Erribosoma labaintzen da, 5´tik 3´-ra, aldameneko kodoira
        
        Kodoi berri bat dago A gunean eta P unean dipeptidoa
        
        Aminoazidoa galdu duen hasierako tRNA hori E-ra mugitzen da eta, handik, erribosomatik ateratzen da
        
        Prosezu hau errepikatuko da eta GTP gastua du
        
        Amaiera
        
        Prosezua gelditzen da A lekuan Stop kodoia agertzen denean
        
        Hau gertatu ondoren amaierako faktore proteiko bat amaierako kodoiarekin lotzen da
        
        Erribosoma desplazatzean proteinaren C muturra aske geratzen da proteina askatuz
        
        Aa aktibazioa
        
        Aa-k aminoazil ARNt forman aktibatzen dira. Hau Aa muturreko CCA sekuentzian lotzeko energia behar da.
        
        Itzulpen hasiera
        
        Proteinen sintesia hasteko bi seinale
        
        GTP (energia)
        
        ARNm-n AUG kodona. Beraz, kate polipeptidikoak beti met hasiera du,hau prozesuaren amaieran sarritan kentzen da.
        
        Erribosomaren azpiunitate txikia ARNm-ra lotzen da GTP energia erabiliz
        
        UAC metionina aminoazidoarik lotzen da
        
        Erribosomaren azpiunitate handia lotzen da. Bi leku ditu
        
        2 more items...
- - - - Odolera pasa daitezke beste eremuak ibadituz = Metastasia
  - - - Hauek tumorea garatzeko arriskua areagotu
      - Gene hauek minbizia zelulak suntsitu eta beste ehunetara migratzea inhibitu
    - - Zelula ugalketaren eta desberdintzapenaren kontrolean parte hartu
      - Hau mutazioz onkogene bihutzen da, minbizia agertuz