Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Caesarean section - Coggle Diagram
Caesarean section
กิจกรรมการพยาบาล
-
ข้อมูลสนับสนุน
S:
O: - SPE with partial HELLP syndrome
- ทารกท่า LSA
- Urine Protein 813.70 mg/dl.
เกณฑ์การประเมิน
- มารดาไม่มีภาวะแทรกซ้อน
- ทารกไม่บาดเจ็บไม่มีภาวะแทรกซ้อน
-
-
ข้อมูลสนับสนุน
ข้อบ่งชี้ทางมารดา
-ภาวะครรภ์เป็นพิษรุนแรง (Severe preeclampsia)
-Eclampsia (มีอาการชักจากครรภ์เป็นพิษ)
-HELLP syndrome
-ความดันโลหิตสูงควบคุมไม่ได้
-รกลอกตัวก่อนกำหนดชนิดรุนแรง
-ภาวะ CPD (Cephalopelvic disproportion)
-มดลูกแตก หรือเสี่ยงมดลูกแตก
กรณีศึกษา
ข้อมูลสนับสนุนด้านมารดา
1.หญิงตั้งครรภ์อายุ 23 ปี G1P0 GA27+1สัปดาห์
2.มีอาการ ชักเกร็งหลายครั้งร่วมกับความดันโลหิตสูงมาก (BP สูงสุด 190/118 mmHg)
3.ได้รับการวินิจฉัย Eclampsia with severe featuresและ Partial HELLP syndrome
4.ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการพบ
-AST(GOT) 169 U/L (สูง) ค่าปกติ 0-35 U/L
-ALT(GPT) 129 U/L (สูง) ค่าปกติ 0-35 U/L
-LDH 648 U/L สูง ค่าปกติ <248 U/L
แสดงถึงการทำงานของตับผิดปกติ
5.Proteinuria ปริมาณมาก
6.มีภาวะอวัยวะล้มเหลวจากครรภ์เป็นพิษ
7.มารดามีภาวะฉุกเฉินจาก Eclampsia ที่ไม่สามารถรอการคลอดทางช่องคลอดได้
ข้อบ่งชี้ทางทารก
-Fetal distress
-ท่าผิดปกติ (transverse lie, breech บางกรณี)
-สายสะดือพลัดต่ำ
-ทารกเจริญเติบโตช้าในครรภ์ร่วมกับภาวะเสี่ยง
กรณีศึกษา
ข้อมูลสนับสนุนด้านทารก
1.ทารกอายุครรภ์ 27 สัปดาห์ 1วัน ท่าก้น (Breech presentation)
2.น้ำหนักทารกคาดประมาณ < 1,000 กรัม (ครรภ์ก่อนกำหนดมาก)
3.พบอัตราการเต้นของหัวใจทารกต่ำผิดปกติ (FHR ประมาณ 80 bpm) บ่งชี้ภาวะ fetal distress
ภาวะแทรกซ้อน
ภาวะแทรกซ้อนต่อมารดาหลังคลอด
1.1 ตกเลือด
1.2 ติดเชื้อ
1.3 การบาดเจ็บของกระเพาะปัสสาวะ
1.4 อันตรายต่ออวัยวะภายใน
1.5 ภาวะแทรกซ้อนจากยาระงับความรู้สึก เช่น กดการหายใจ ความดันโลหิตต่ำ
ภาวะแทรกซ้อนต่อทารก
- บาดเจ็บขณะผ่าตัดและทำคลอด
- มีภาวะหายใจลำบากในช่วง 1-2 วันหลังคลอด มากกว่าทารกที่คลอดทางช่องคลอด
ความหมาย
การผ่าตัดนำทารกออกทางหน้าท้อง หมายถึง การทำคลอดทารกผ่านทางรอยผ่าตัด ที่ผนังหน้าท้องและผนังมดลูก โดยทารกต้องมีน้ำหนักไม่ต่ำกว่า 1,000 กรัม ซึ่งไม่รวม ถึงการผ่านำทารกออกทางหน้าท้องในรายที่มดลูกแตกหรือตังครรภ์นอกมดลูก
กรณีศึกษา
การผ่าตัดนำทารกออกทางหน้าท้อง (Cesarean section) เป็นวิธีการทำคลอดโดยการผ่าตัดผ่านผนังหน้าท้องและผนังมดลูก เพื่อยุติการตั้งครรภ์ในสถานการณ์ที่การคลอดทางช่องคลอดมีความเสี่ยงสูงหรือไม่ปลอดภัยต่อมารดาและทารก ในกรณีนี้ มารดามีภาวะ Eclampsia ร่วมกับ Severe preeclampsia และ Partial HELLP syndrome ซึ่งเป็นภาวะรุนแรงและคุกคามชีวิต มีอาการชัก ความดันโลหิตสูงอย่างรุนแรง และความผิดปกติของการทำงานของอวัยวะสำคัญ ประกอบกับผลตรวจทางห้องปฏิบัติการที่แสดงถึงภาวะอวัยวะล้มเหลว รวมถึงทารกอยู่ในท่าก้นและมีภาวะเสี่ยงต่อการขาดออกซิเจน แม้อายุครรภ์ยังน้อย แต่การยุติการตั้งครรภ์โดยการผ่าตัดคลอดจึงเป็นแนวทางการรักษาที่เหมาะสมและจำเป็น เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนรุนแรงและลดอัตราการเสียชีวิตของมารดาและทารกในครรภ์
การวินิจฉัย
การผ่าตัดคลอดทางหน้าท้อง (Cesarean section; C/S) เป็นหัตถการทางสูติศาสตร์ที่ทำโดยการเปิดผนังหน้าท้องและผนังมดลูกเพื่อนำทารกออกมา ใช้ในกรณีที่การคลอดทางช่องคลอดไม่ปลอดภัยหรือมีความเสี่ยงสูงต่อมารดาและทารก การตัดสินใจผ่าตัดคลอดจึงต้องอาศัยการประเมินทางคลินิกอย่างรอบด้าน ทั้งภาวะของมารดา สภาพทารก ความก้าวหน้าของการคลอด และภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น โดยต้องมีข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ที่ชัดเจนและเป็นไปตามหลักวิชาการสูติศาสตร์
ข้อบ่งชี้ในการผ่าตัดคลอดสามารถแบ่งได้เป็น 3 ด้าน ได้แก่ ด้านมารดา ด้านทารก และด้านกระบวนการคลอด โดยในด้านมารดา หากพบภาวะที่เป็นอันตราย เช่น ครรภ์เป็นพิษรุนแรงที่ควบคุมไม่ได้ เลือดออกก่อนคลอดจากรกเกาะต่ำ รกลอกตัวก่อนกำหนดร่วมกับภาวะทารกเครียด หรือมีประวัติผ่าตัดมดลูกแบบ classical incision มาก่อน ซึ่งเสี่ยงต่อการแตกของมดลูก การผ่าตัดคลอดจึงเป็นวิธีที่ปลอดภัยกว่า เนื่องจากสามารถลดความเสี่ยงต่อการเสียเลือดอย่างรุนแรง ภาวะช็อก และการเสียชีวิตของมารดาได้
กรณีศึกษา
การซักประวัติ
-ภาวะชัก (Eclampsia) มีอาการชัก 2 ครั้ง
- อายุครรภ์ 27+1 สัปดาห์ ทารกยังไม่ครบกำหนด แต่จำเป็นต้องคลอดเพื่อความปลอดภัยของมารดา
การตรวจร่างกาย
BP 190/118 mmHg
การตรวจทางห้องปฏิบัติการ
AST 169 U/L สูง (ปกติ 0–35 U/L)
ALT 129 U/L สูง (ปกติ 0–35 U/L)
LDH 648 U/L สูง (ปกติ <248 U/L)
Platelet ต่ำสุด 123,000/µL (ปกติ 173,000–383,000/µL)
เป็นข้อบ่งชี้ให้ยุติการตั้งครรภ์ทันทีเพื่อป้องกันอันตรายต่อชีวิตมารดา
สาเหตุและข้อบ่งชี้
สาเหตุและข้อบ่งชี้ของการผ่าตัดนำทารกออกทางหน้าท้องการผ่าตัดนำทารกออกทางหน้าท้องมีข้อบ่งชี้ทางการแพทย์เพื่อความปลอดภัยของมารดาและทารก โดยหลักคือ ไม่สามารถคลอดทางช่องคลอดได้ หรือมีความเสี่ยงสูงเกินไป ข้อบ่งชี้แบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ ข้อบ่งชี้สมบูรณ์ และ ข้อบ่งชี้อื่น ๆ
ข้อบ่งชี้ของการผ่าตัดเอาทารกออกทางหน้าท้อง ประกอบด้วยข้อบ่งชี้สมบูรณ์และข้อบ่งชี้อื่นๆดังนี้
- ข้อบ่งชี้สมบูรณ์ (absolute indication)
1.1 การผิดสัดส่วนระหว่างทารกและเชิงกรานมารดา
1.2 ทารกอยู่ในท่าผิดปกติที่คลอดทางช่องคลอดไม่ได้ เช่น ท่าขวาง ท่าหน้าโดยคางของทารกคงอยู่ด้านหลัง (persistent mento-posterior)
1.3 รกเกาะต่ำแบบสมบูรณ์ รกลอกตัวก่อนกำหนด
- ข้อบ่งชี้อื่นๆ (relative indication)
2.1 เคยผ่าตัดที่ผนังมดลูก
2.2 ทารกอยู่ในภาวะคับขัน (fetal distress) เช่น รกเสื่อมสภาพ ทารกเจริญเติบโตช้าในครรภ์
2.3 โรคแทรกซ้อนที่ไม่ควรตั้งครรภ์ต่อไป และไม่เหมาะสมที่จะคลอดทางช่องคลอด
กรณีศึกษา
กรณีศึกษา
ข้อบ่งชี้
แพทย์ตัดสินใจรีบผ่าตัด เนื่องจากมารดามีภาวะ Eclampsia และผล Lab PIH แสดงถึงการทำงานของอวัยวะล้มเหลว แล้วให้ consult Med for pre-op , หลัง consult Med ให้เตรียมมารดาเพื่อทำ C/S indication Eclampsia with breech Presentation เตรียม cefazolin 2 gms , duratocin 1 vial , cytotec 4 tabs ไปห้องผ่าตัด เวลา 18:00 น.
แผนการรรักษา
การผ่าตัดคลอดทางหน้าท้องแบบวางแผนล่วงหน้าเป็นการผ่าตัดคลอดทางหน้าท้อง ที่กำหนดไว้ล่วงหน้าเมื่อมารดามีข้อบ่งห้ามของการคลอดทางช่องคลอด เช่น รกเกาะต่ำชนิดสมบูรณ์ติดเชื้อเริมที่อวัยวะสืบพันธุ์ ติดเชื้อเอชไอวี หรือเมื่อสูติแพทย์และมารดาตัดสินใจผ่าตัดคลอดทางหน้าท้องซ้ำ (Repeat cesarean birth) มารดาที่ผ่าตัดคลอดทางหน้าท้องแบบวางแผนล่วงหน้าจะมีเวลาเตรียมตัวก่อนการผ่าตัดทั้งทางด้านร่างกายและจิตใจ อย่างไรก็ตามการตอบสนองทางด้านจิตใจของผู้คลอดแต่ละรายอาจแตกต่างกัน ผู้คลอดบางรายอาจรู้สึกดีใจที่ได้ทราบวันเวลาคลอดที่แน่นอน และไม่ต้องเจ็บปวดจากการเจ็บครรภ์คลอด แต่ผู้คลอดบางรายอาจรู้สึกสูญเสียความมีคุณค่าในตนเองโกรธ ผิดหวังที่ไม่สามารถคลอดเองทางช่องคลอดได้
กรณีศึกษา
– NPO
- Retain foley’s catheter
- Clean & shave abdomen Mon pubis
- Cefazolin 2 gm ไป OR
- Set OR
- เบิก Duratocin 1 amp
- 50% MgSO4 40 gm. + 5% D/W 1,000 ml IV drip rate 50 ml/hr
- Cytotec 4 tab ไป OR
- Nicardipine (1:5) IV drip rate 15 ml/hr titrate ทีละ 5 ml/hr q 5-10 min Keep BP < 160/110
- 0.9% NSS 1,000 ml IV drip KVO
- NPO
- Record V/S, I/O
พยาธิสภาพ
การผ่าตัดคลอดทางหน้าท้อง (Cesarean section) เป็นการผ่าตัดที่อาจก่อให้เกิดภาวะเสี่ยงต่อมารดาหลายประการ ได้แก่ ภาวะความเครียดของร่างกายจากการหลั่งฮอร์โมนความเครียด ความเสี่ยงต่อการติดเชื้อเนื่องจากมีแผลผ่าตัด การสูญเสียเลือดมากกว่าการคลอดทางช่องคลอดซึ่งอาจทำให้การไหลเวียนโลหิตลดลง การรบกวนการทำงานของอวัยวะบางระบบ เช่น มดลูก กระเพาะปัสสาวะ และลำไส้ รวมถึงผลกระทบด้านจิตใจและภาพลักษณ์ของมารดาจากการเกิดแผลเป็นหลังผ่าตัด.
กรณีศึกษา
พยาธิสภาพคือรก การรักษาที่ทำให้โรคหยุดดำเนินต่อได้คือ “การยุติการตั้งครรภ์” เพื่อเอารกออก หากปล่อยไว้จะเสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรง เช่น ชักซ้ำ เลือดออกในสมอง ภาวะอวัยวะล้มเหลวหลายระบบ DIC หรือเสียชีวิตทั้งมารดาและทารก
ดังนั้น จากภาวะ Eclampsia ร่วมกับอวัยวะล้มเหลวหลายระบบและภาวะ fetal distress แพทย์จึงตัดสินใจทำ การผ่าตัดคลอดทางหน้าท้องแบบฉุกเฉิน (Emergency Cesarean Section) เพื่อยุติการตั้งครรภ์และลดอัตราการเสียชีวิตของมารดาและทารก
อาการและอาการแสดง
- จากที่เคยเปิดเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ แต่หยุดนิ่ง ≥ 2 ชั่วโมง มักพบในระยะ active phase (ปากมดลูก ≥ 6 ซม.)
- การหดรัดตัวของมดลูกอาจผิดปกติ
หดรัดตัวไม่แรงพอ (hypotonic uterine contraction) หรือหดรัดตัวปกติแต่ศีรษะทารกไม่เคลื่อนต่ำ (สงสัย CPD)
- ศีรษะทารกไม่เคลื่อนต่ำ Station ไม่เปลี่ยนแปลงอาจมี molding หรือ caput มากขึ้น
- ระยะเวลาคลอดยาวนานกว่าปกติ
- อาการแสดงร่วมอื่น ๆ
มารดาอ่อนเพลีย ปวดมากขึ้น อาจมีสัญญาณ fetal distress หากปล่อยไว้นาน
กรณีศึกษา
1.27 ตุลาคม 2568 เวลา เวลา 16.30 น. แพทย์เวรมาตรวจเยี่ยม case ทำ U/S : SVF ,Breech (flex hip flex knee ) ทารกอยู่ในท่าก้น ภาวะที่ทารกในครรภ์ไม่ได้เอาศีรษะลงช่องเชิงกรานแต่ก้นอยู่ด้านล่างใกล้ปากมดลูก
2.มารดามีภาวะครรภ์เป็นพิษรุนแรง (Preeclampsia with Severe Features)
3.ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการพบ Elevated Liver Enzymes (เอนไซม์ตับสูง) มีการทำงานของตับผผลปกติ
4.มีการทำลาย HDL สูง เนื่องจากค่า LDH = 648 U/L บ่งชี้ว่ามีการแตกหรือบาดเจ็บของเซลล์ในร่างกายเกิดขึ้นมากกว่าปกติ
5.Platelet 123,000 cell/mm³ ต่ำกว่าปกติ