Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Жылыжайлардың қазақстандағы үлесі - Coggle Diagram
Жылыжайлардың қазақстандағы үлесі
Өсімдіктерді жыл бойы өсіруге арналған, ішкі микроклиматы (температура, ылғалдылық, жарық) реттелетін арнайы жабық құрылыс.
Жылыжайлардың түрлері:
Әйнекті жылыжай
Пленкалы жылыжай
Поликарбонатты жылыжай
Өнеркәсіптік (ірі көлемді) жылыжайлар
Маңызы:
Көкөніс, жеміс-жидек, гүлдерді маусымнан тыс уақытта өсіруге мүмкіндік береді.
Ауыл шаруашылығы өнімінің көлемін арттырады.
Экономикалық тиімділік береді.
Ян Баптиста ван Гельмонт
Еңбегі: Өсімдіктердің қоректенуін зерттеген. Ол өсімдіктер массасының артуы топырақтан емес, судан болатынын тәжірибе арқылы дәлелдеуге тырысты.
Маңызы: Өсімдік физиологиясының және жылыжай жағдайында өсімдікті зерттеудің ғылыми негізін қалады
Николай Вавилов
Еңбегі: Мәдени өсімдіктердің шығу орталықтарын зерттеді.
Маңызы: Жылыжайларда өсірілетін дақылдардың сорттарын таңдауға және селекцияға негіз болды.
Климент Тимирязев
Еңбегі: Фотосинтезді терең зерттеді.
Маңызы: Жылыжайларда жарық пен температураны ғылыми тұрғыда басқаруға ықпал етті.
Төлеуғали Жароков
Бағыты: агрономия, көкөніс шаруашылығыҮлесі:
Қазақстанның әртүрлі климаттық аймақтарында көкөніс дақылдарын өсіру технологиясын жетілдірді.
Жабық топырақ жағдайында (жылыжайда) өнімділікті арттыру жолдарын зерттеді.
Оңтүстік Қазақстанда жылыжай шаруашылығын ғылыми негізде дамытуға атсалысты.
Шахмардан Есенов
Бағыты: ғылымды ұйымдастыру, аграрлық зерттеулерді қолдауҮлесі:
Ғылыми-зерттеу институттарының дамуына ықпал етті.
Ауыл шаруашылығы саласындағы инновациялық жобаларды, соның ішінде жылыжай бағытындағы зерттеулерді қолдады.
2026 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша Қазақстанда 2 319 жылыжай тіркелген, бұл алдыңғы жылмен салыстырғанда 10 % өскенін көрсетеді. Жылыжайлардың жалпы ауданы – 12 100 шаршы метр (12,1 мың м²)
Жылыжайлардың үлкен бөлігі көкөніс дақылдарын өсіруге арналған — 93,1 % (2 159 бірлік).
Түркістан облысы осы салада көшбасшы болып, жылыжайлардың 62,4 % және жалпы жылыжай өнімінің 49,2 % көлемін береді.
Бұрынғы уақыттағы деректер бойынша, 2022 жылы жылыжай аумағы 1 200 гектарға дейін қысқарған (әр түрлі есептеулер бойынша) — бұл өндіріс көлемінің төмендеуіне әсер еткені айтылған.
Қорытындылай келе,
Қазіргі таңда Қазақстанда жылыжайлар саны өсуде, бірақ олардың аграрлық сектордағы жалпы үлесі әлі төмен болып қала береді.
Негізінен көкөніс өсіру мақсатында пайдаланылады және көбіне шағын жылыжайлар көп.
Үкімет бұл саланы дамыту үшін субсидиялар мен инвестициялық қолдауларды кеңейтуде.
Қазақстанда құрылысы жоспарланып жатқан немесе салынған әлемдегі ең ірі жылыжай кешені жобалары бар — олар 500 гектарға дейінгі аумақты алып, жылына жүз мыңдаған тонна өнім өсіруі жоспарланған.
Оңтүстік өңірлерде жылыжай жерлері өте тиімді пайдаланылады — климат күн сәулесіне бай, сондықтан жарық аз қажет.
Кейбір аймақтарда тексен емес, 100-ге жуық жаңа жылыжай салынды, олар импорттық өнімдерге бәсеке тудырып, жергілікті нарықты жаулап алып жатыр
Қазақстандағы жылыжайлар саны 2026 жылы 1-қаңтар жағдайы бойынша 2 319 бірлік екенін хабарлаған ресми статистика баяндамасы — Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросы
Link Title
Link Title
Қазақстанда жылыжай шаруашылығының дамуы мен салалық талқылауы туралы мақала (Kazakhstan discussed the development of greenhouse agriculture).
Link Title
.)
