Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

CÁC ĐỘ TUỔI MẦM NON (0-6 tuổi) - Coggle Diagram

- - - - Thể chất:
        
        Tăng trưởng bình thường.
        
        Vận động cơ bản (đi, chạy, nhảy…).
        
        Phối hợp tay–mắt; tự phục vụ; thói quen vệ sinh.
      - Nhận thức:
        
        Ham khám phá qua trải nghiệm.
        
        Nhận biết đặc điểm, công dụng sự vật.
        
        Biểu tượng ban đầu về số lượng, hình dạng, không gian.
      - Ngôn ngữ:
        
        Hiểu & làm theo yêu cầu đơn giản.
        
        Nói câu đơn/mở rộng rõ ý.
        
        Kể lại tình tiết đơn giản; giao tiếp lễ phép.
      - Cảm xúc – xã hội:
        
        Hình thành “cái tôi”, biết bộc lộ cảm xúc.
        
        Tuân thủ quy định đơn giản; biết chia sẻ, chơi cùng bạn.
      - Thẩm mỹ:
        
        Cảm nhận cái đẹp.
        
        Thể hiện sáng tạo qua âm nhạc, vận động, tạo hình.
  - - - Ý thức bản thân – xã hội:
        
        Nhận biết mình khác người khác (tuổi, giới, vai trò).
        
        Nhu cầu khẳng định “cái tôi”, muốn tự làm.
        
        Tự kiểm soát còn yếu; phụ thuộc hướng dẫn người lớn.
        
        Ý thức giới mới hình thành, còn cảm tính.
      - Động cơ hành vi:
        
        Chủ yếu do nhu cầu, hứng thú trước mắt.
        
        Dần chuyển từ bột phát → mang tính xã hội.
      - Tình cảm:
        
        Rất nhạy cảm, dễ vui – dễ buồn.
        
        Bắt đầu biết đồng cảm, chia sẻ.
        
        Hình thành tình cảm đạo đức – thẩm mỹ ban đầu.
        
        Dễ xuất hiện sợ hãi nếu bị tác động tiêu cực.
      - Ý chí:
        
        Mới hình thành; còn bột phát theo cảm xúc.
        
        Bắt đầu biết làm theo mục đích người lớn; có mầm mống kiên trì.
    - - GĐ tiền thao tác (Jean Piaget) → tư duy biểu tượng, duy kỷ, chưa logic.
      - Chơi đóng vai (Lev Vygotsky) → phát triển tư duy, ngôn ngữ.
      - Tri giác giữ vai trò chi phối.
      - Tri giác: Gọi tên sự vật, duy kỷ, hiểu qua hành động trực tiếp.
        Trí nhớ: Không chủ định, nhớ tốt cái sinh động, giàu cảm xúc.
        Tư duy: Trực quan–hành động → trực quan–hình tượng.
        Tưởng tượng: Gắn hành động, chủ yếu tái tạo, gần với trí nhớ.
        Chú ý: Tăng dần; tập trung 30–50 phút nếu hứng thú; chú ý có chủ định còn yếu.
    - - Phát triển chung: Bùng nổ ngôn ngữ; gắn chặt vui chơi & giao tiếp xã hội.
      - Ngữ âm – Vốn từ:
        
        Từ vựng tăng nhanh (qua giao tiếp, trò chơi).
        
        Phát âm rõ hơn; có ngữ điệu, cảm xúc.
      - Ngữ pháp – Câu:
        
        Câu đơn 3–4 từ; có phủ định, từ nối đơn giản.
        
        Dùng đại từ, hay đặt câu hỏi (Ai? Gì? Ở đâu? Tại sao?).
        
        Lời nói đi kèm hành động.
      - Ngôn ngữ mạch lạc:
        
        Diễn đạt nhu cầu, kể việc đơn giản.
        
        Dùng lời nói điều khiển hành vi (trong chơi).
        
        Thể hiện “cái tôi” (muốn tự làm, khẳng định mình).
  - - - Trung tâm phát triển tâm lý & nhân cách.
      - Chủ yếu: đóng vai theo chủ đề (gia đình, lớp học…), xây dựng, vẽ, nặn.
      - Bắt chước người lớn; dùng vật thay thế; mục đích chơi chưa ổn định.
    - - Chưa độc lập.
      - “Học trong khi chơi”, tiếp thu tự nhiên, không áp lực.
    - - Tự phục vụ: rửa tay, mặc đồ, dọn đồ chơi…
      - Hình thành tự lập & thói quen nề nếp ban đầu.
- - - - Tăng trưởng nhanh (2 tuổi ~ gấp 4 cân nặng sơ sinh).
      - Xương mềm; não phát triển mạnh (đỉnh xinap ~2 tuổi).
      - Vận động: phản xạ → lẫy, bò, đi (qua luyện tập).
    - - Nhận thức qua hành động với đồ vật.
      - 18–24 tháng bắt đầu hình thành biểu tượng.
    - - Tiền ngôn ngữ: khóc → bập bẹ → hiểu lời đơn giản.
      - ~1 tuổi: 1 từ; ~2 tuổi: câu 2 từ.
    - - Gắn bó mẹ con mạnh (6–9 tháng).
      - Từ 10 tháng: mở rộng gắn bó nhiều người.
      - Hoàn toàn phụ thuộc người lớn.
  - - - Thể chất:An toàn – tăng trưởng bình thường – vận động thô & tinh (lẫy, bò, đi, cầm nắm).
      - Nhận thức:Kích thích giác quan – nhận biết đồ vật quen thuộc – bắt chước, ghi nhớ đơn giản.
      - Ngôn ngữ:Hiểu yêu cầu đơn giản – từ đơn → cụm 2–3 từ (18–24 tháng).
      - Tình cảm – xã hội – thẩm mỹ:Gắn bó an toàn – bộc lộ cảm xúc – chào hỏi, chơi cạnh bạn – thích nhạc, màu sắc.
    - - Thể chất: An toàn tuyệt đối – chăm sóc đúng chế độ – rèn vận động.
      - Nhận thức: Kích thích giác quan – hình thành biểu tượng ban đầu.
      - Ngôn ngữ: Hiểu lời nói – tập phát âm – làm quen sách tranh.
      - Tình cảm – XH – TM: Gắn kết tin cậy – hành vi lễ phép – cảm thụ âm nhạc, màu sắc.
    - - Chăm sóc hằng ngày: Giáo dục qua ăn–ngủ–vệ sinh.
      - Giao tiếp trực tiếp: Ánh mắt – lời nói – bắt chước âm thanh.
      - Chơi – khám phá: Học qua thao tác đồ vật.
      - Nêu gương: Người lớn làm mẫu.
      - Luyện tập: Lặp lại → hình thành thói quen.
- - - - Myelin hóa mạnh → vận động chính xác hơn.
      - Vùng nghe – nói và vận động chín muồi → bùng nổ ngôn ngữ & hiếu động.
      - Hưng phấn > ức chế → khó ngồi yên, chú ý ngắn (1–2 phút).
    - - Vận động thô: đi vững, chạy, nhảy, leo, chui.
      - Vận động tinh: cầm thìa, bút nguệch ngoạc, tháo lắp đồ chơi.
    - - Phản xạ “cái gì đây?” rất mạnh.
      - Phối hợp mắt – tai – tay → tri giác đầy đủ hơn.
  - - - Biết chờ đợi, làm theo quy tắc đơn giản.
      - Hành vi có mục đích.
      - Trí nhớ & kiềm chế cảm xúc bắt đầu có chủ định.
    - - Nhận ra mình là một cá thể riêng biệt.
      - Xuất hiện “của tôi”.
      - Muốn được công nhận, tự làm.
    - - Hay nói “không”, bướng bỉnh.
      - Muốn tự làm nhưng năng lực còn hạn chế.
      - Ý nghĩa: tiền đề phát triển nhân cách.→ Cần kiên nhẫn, tạo cơ hội tự lập.
    - - Vốn từ tăng rất nhanh.
      - Hay hỏi, dùng câu đơn.
      - Ngôn ngữ bắt đầu điều chỉnh hành vi.
      - Có thể nói ngọng, bắt chước cả lời chưa phù hợp.
    - - Tư duy trực quan – hành động (nghĩ bằng tay).
      - Tri giác còn đại thể.
      - Trí nhớ tốt hơn khi gắn với cảm xúc & thao tác.
      - Tưởng tượng chưa tách khỏi hiện thực.
    - - Cảm xúc mãnh liệt nhưng thất thường.
      - Nhạy cảm với lời khen – chê.
      - Bắt đầu xuất hiện tình cảm đạo đức & thẩm mỹ.
    - - Học qua bắt chước.
      - Thói quen lặp lại → nền tảng nhân cách.
      - Giáo dục sớm rất quan trọng.
    - - Từ chơi chức năng → chơi đúng chức năng xã hội.
      - Học qua thử – sai.
      - Chơi song song, dễ tranh giành → cơ hội học chia sẻ.
  - - - Ăn đủ chất, cân đối, phù hợp lứa tuổi.
      - Tạo nề nếp ăn – ngủ – vệ sinh đúng giờ.
      - Đảm bảo an toàn tuyệt đối (vì trẻ vận động mạnh, chưa kiểm soát tốt).
    - - Tạo cảm giác an toàn, thân thiện.
      - Không la mắng, ép buộc.
      - Khuyến khích, động viên khi trẻ xa gia đình.
    - - Tư duy trực quan – hành động.
      - Chú ý ngắn, ngôn ngữ phát triển mạnh.→ Học qua chơi, trải nghiệm; tránh áp đặt.
    - - Ngắn gọn, linh hoạt.
      - Đan xen vận động thô – tinh.
      - Chơi cá nhân hoặc nhóm nhỏ.
      - Dùng đồ chơi trực quan.
    - - Thống nhất nề nếp sinh hoạt.
      - Thường xuyên trao đổi sức khỏe – cảm xúc – tiến bộ của trẻ.
  - - - Phát triển vận động thô (đi, chạy, leo).
      - Phát triển vận động tinh (cầm, xếp, lắp).
      - Hình thành thói quen tự phục vụ.
    - - Khám phá đồ vật, con người xung quanh.
      - Phát triển quan sát, ghi nhớ đơn giản.
      - Biết giải quyết tình huống đơn giản.
    - - Mở rộng vốn từ.
      - Nói câu ngắn 2–3 từ.
      - Hiểu và làm theo yêu cầu đơn giản.
    - - Biết thể hiện cảm xúc.
      - Chào hỏi, chia sẻ đơn giản.
      - Gắn bó với cô và bạn.
    - - Thích nghe nhạc, vận động theo nhịp.
      - Tô màu, nặn, xé dán đơn giản.
  - - - Bảo vệ và tăng cường sức khỏe.
      - Phát triển vận động thô – tinh.
      - Hình thành thói quen vệ sinh, sinh hoạt khoa học.
    - - Phát triển giác quan và tri giác.
      - Phát triển ngôn ngữ gắn với nhận thức.
      - Hình thành biểu tượng ban đầu về thế giới xung quanh.
  - - - Giao tiếp thường xuyên
      - Yêu thương – gắn bó
      - An toàn thể chất – tinh thần
      - Phù hợp cá nhân
      - Học qua chơi – trải nghiệm
      - Môi trường như gia đình
    - - Vận động thô (bò, đi, chạy, bật, ném)
      - Vận động tinh (xếp, xâu, cài, tô)
      - Nề nếp ăn – ngủ – vệ sinh
      - Kỹ năng tự phục vụ
      - Phòng tránh nguy hiểm
    - - Trực quan – trải nghiệm
      - Phát triển giác quan
      - Nhận biết đồ vật
      - Màu sắc – hình dạng – kích thước
      - Vị trí không gian
      - Biểu tượng ban đầu
    - - Trò chuyện hằng ngày
      - Lời nói rõ ràng
      - Hỏi – đáp đơn giản
      - Nghe thơ – truyện – bài hát
      - Mở rộng vốn từ
      - Câu ngắn
    - - An toàn – yêu thương
      - Nhận biết cảm xúc
      - Chào hỏi – cảm ơn
      - Chờ đến lượt
      - Nhường đồ chơi
      - Nghe nhạc – tạo hình
- - - - Nhóm phương pháp dùng lời nói
      - Nhóm phương pháp giáo dục bằng tình cảm và khích lệ
      - Nhóm phương pháp trực quan - minh họa
      - Nhóm phương pháp nêu gương - đánh giá
      - Nhóm phương pháp thực hành, trải nghiệm
    - - Phương pháp giáo dục đạo đức
      - Phương pháp giáo dục thẩm mỹ
      - Phương pháp giáo dục trí tuệ
      - Phương pháp giáo dục lao động
      - Phương pháp giáo dục thể chất
  - - - Vô tư, không chú tâm lợi ích
      - Lựa chọn bạn cùng chơi
      - Tự rút khỏi trò chơi nếu chán
      - "Xã hội trẻ em": trò chơi đóng vai - hợp rồi tan, đan xen chơi và thực
      - Phát triển chú ý và ngôn ngữ: Có chủ định và không chủ định
      - Các quá trình nhận thức
        
        Tri giác: Khả năng quan sát phát triển về số lượng và chi tiết
        
        Trí nhớ: Chủ yếu là không chủ định
        
        Tư duy: "Phép thử ngầm trong óc", tưởng tượng
      - Phát triển xúc cảm - tình cảm - ý chí: Chi phối mạnh hành vi và nhận thức.
      - Phát triển động cơ và hình thành hệ thống động cơ: Chưa tách biệt rõ giữa mục đích và động cơ
- - - - Đặc điểm sinh lý: Cơ thể phát triển mạnh (Não nặng gấp 3 lần lúc mới sinh, hệ thống tín hiệu thứ 2 tăng lên rõ rệt
      - Đặc điểm tâm lý
        
        Sự xác định ý thức bản ngã và tính chủ định trong hoạt động tâm lý: hiểu được mình là người như thế nào, có những phẩm chất gì, những người xung quanh đối xử với mình ra sao và tại sao mình lại có những hành động này hay hành động khác... Phát triển nhận thức giới tính, ý thức bản ngã
        
        Xuất hiện kiểu tư duy trực quan hình tượng mới - tư duy trực quan sơ đồ và những yếu tố của kiểu tư duy logic
        
        Phát triển ngôn ngữ
        
        Phát triển vốn từ và cơ cấu ngữ pháp: Tích lũy phong phú danh từ, động từ, tính từ, liên từ.
        
        Sự phát triển ngôn ngữ mạch lạc
        
        Sử dụng thành thạo tiếng mẹ đẻ trong sinh hoạt hàng ngày: kể cả những âm khó như uềnh oàng, khúc khuỷu
    - - tôn trọng những cách diễn đạt sáng tạo của trẻ
      - phù hợp với đặc điểm tư duy trực quan – hình tượng và tư duy sơ đồ của trẻ
      - tổ chức các hoạt động vận động vừa sức, đa dạng