Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Euskal literaturaren modernizazioa - Coggle Diagram
Euskal literaturaren modernizazioa
Testuingurua
Tradizioarekiko haustura nabarmena egin zuen.
Gai nagusiak:
subjetuaren barne-mundua, existentziaren zentzua, nortasunaren krisia eta konpromiso soziala.
Existentzialismoa
Idazle esanguratsuena
Txillardegi
Bizitzaren ardatz kronologikoa
1948an
, bere kabuz euskera ikasi.
1961ean
, frankismoaren jazarpenarengatik Ipar Euskal Herrira erbesteratu.
1952an
, Ekin taldea sortu.
1967an
, ETA utzi eta irakasle izan hainbat unibertsitatetan.
1959an
, ETAren sorreran parte hartu.
1957an
, Euskalzaindako euskaltzain urgazle izendatu.
1964an
, euskara batuaren oinarriak finkatzen parte hartu.
Leturiaren egunkari ezkutua(1957)
Lehen obra existentzialista izan zen.
Gai nagusiak: norbanakoaren askatasuna, hautua, ardura eta bakardadea.
Txillardegiren pentsamendu politikoekin lotu: bere ustez ez dago neutraltasunik.
Ezaugarriak
Pentsalari nabarmenak:
Jean-Paul Sartre, Simone de Beauvoir, Kierkegaard eta Nietzsche.
Gaiak
: bizitzaren zentzua, askatasuna, bakardadea eta heriotza.
Gizakiak bere buruari egiten dizkion galderak aztertzen ditu.
Autore garrantzitsuak:
Dostoievski, F. Kafka eta A. Camus.
Zer da?
XX.mendeko pentsamendu eta literatura-joera da, gizakia eta haren existentzia erdigunean jartzen dituena.
Ramon Saizarbitoria
Ezaugarriak
Euskal narratzaile garrantzitsuenetako bat.
Gaiak
: norbanakoaren barne mundua, harreman pertsonalak eta gizarte garaikideko gatazkak.
Eginkizuna
: euskal eleberri modernoaren garapena.
Narratiba-teknika modernoa erabili
.
Literatura tradizionaletik urrundu eta eleberri garaikidea sendotu.
Obra nagusiak
: Ehun metro(1976) eta Egunero hasten delako(1969).
Poesia Soziala
Idazle esanguratsuena
Gabriel Aresti
Frankoren diktaduragatik euskara debekaturik zegoen, ondorioz, bere kabuz ikasten hasi zen.
Obra nagusiak:
Maldan behera, Harri eta Herri, Euskal Harria eta Harrizko herri hau.
Euskalduntasuna eta euskalgintza:
Euskaltzalea izan zen eta euskararen aurrebidea bere ikuspegi politiko eta sozialetik ulertzen zuen.
Aresti eta polemika
: Hainbat arrazoiengatik kritikak jaso zituen: euskaldun burgesen kontra egin, "euskal zakurrak" edo "euzko hienak" hitzak erabili eta euskalduntasuna publikoki jarri.
Ezaugarriak
Poesia kontzientzia pizteko eta gizartea eraldatzeko tresna da.
Hizkera ulerterraza eta zuzena, herritar guztiek ulertzeko.
Poetak, kolektibo baten ahotsa hartzen du("gu").
Zer da?
XX.mendeko literatura-joera da, gizarteko injustiziak, zapalkuntzak eta desberdintasunak salatzeko sortua.
XX.mendearen bigarren erdian hasi zen.
Emakumeen presentzia Euskal Herrian
Emakumeen presentzia
Presentzia oso urria.
Emakume idazleek senarraren izenean edo modu anonimoan argitaratu behar zituen lanak.
Literatura laneko protagonistak gizonezkoak nagusiki izan ziren (Lehen emaume protagonista Elsa eta Gisele).
Idazle esanguratsuenak
Maria Etxabe Aldai
Idazle, politikari eta kultur egilea izan zen.
1929an, Gipuzkoako aurrezki kutxaren "Juventud" aldizkariaren literatua saria irabazi zuen.
Itziarko ama antzerki-lanarekin egin zen ezaguna.
Emakume Abertzale Batzako kide izan zen.
Julene Azpeitia
Argia, Ekin, Yakintza... aldizkaritan idatzi zuen.
Bere lanak: Amandriaren altzoan, Umien Adiskidea eta Zuentzat.
Euskal idazle, andereƱoa, irakaslea, ipuin-idazlea eta artikulugilea izan zen.