Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
MUNDUARI BIRA HAMABI MUSIKA-TRESNATAN, image, image, image, image, image,…
MUNDUARI BIRA
HAMABI MUSIKA-TRESNATAN
Musika-tresnen sailkapena
Musika tresna deitzen zaio musika soinuen sortzaile edo igorle orori
Bibrazioak sortzeko moduaren arabera musika tresnak bost taldetan sailka ditzakegu.
Instrumentu mota aldeak
talde eta azpitaldetan banatzen dira. propietate fisikoak kontuan hartuta
Kordofonoak
Hari instrumentuak dira
Harien bibrazioaren bidez soinua sortzen duten tresnak dira
Soinu baxuak edo altuak lortzeko, tamaina desberdinarekin egiten dira
Hari pultsatukoak
Hariak hatzez, azazkalez edo plektroz pultsatuta soinua sortzen duten tresnak dira.
Esaugarri fisikoak hauek dira
Zenbat eta luzeagoa izan haria, orduan eta baxuagoa da soinua.
Zenbat eta lodiagoa izan haria, orduan eta baxuagoa da soinua.
Zenbat eta tenkatuago egon haria, orduan eta altuagoa da soinua.
Hariak bibrarazteko moduaren arabera, kordofonoak hiru talde handitan sailkatzen dira
Haria arkuz igurztea
Haria hatzez, plektroz edo mekanismo batez pultsatzea
Haria mailuz edo zotzez jotzea
Arku instrumentuak
Kordofonoetan, hariak igurztean sortzen dira soinu bibrazioak
Harien bibrazioa erresonantzia kaxaren barrura transmititzean, soinua aldatu eta anplifikatu egiten da.
Arkua zenbait hari-instrumentutan hariak igurtziz dardarazteko erabiltzen den tresna da.
Gehien erabiltzen diren arku instrumentuak.
Biolia
Biola: hari igurtziko arku-instrumentua da, biolinen familiako bigarrena eta biolinaren antzekoa da
Biolia biolina bainohandiagoa eta soinu ilunagokoa du. Biolinak baino bostun bat beheragoko afinazioa du.
Biolina
Biolina: hari igurtziko arku-instrumentua da, lau harikoa, eta familiako erregistro altuena du.
Hari kolpekatukoak: pianoa Arku-instrumentuak: biolinaHari pultsatukoak: gitarra
Denek lau hari dituzte eta banaka edo bi aldi berean jo daitezke
Biolina XVI. mendean sortu zen, Italian; eta XVIII. mendean finkatu zen.
Biolontxeloa.
Biolontxeloa: hari igurtziko arku-instrumentua da eta biolinen familiako hirugarrena
Biola baino zortzidun bat beherago afinatzen da
Biolontxeloa biolina baino andiagoa da eta behealdea hagatxo batez lurrean bermatuz jotzen da.
Kontrabaxua
Kontrabaxua: hari igurtziko arku-instrumentua da. Biolinen familiako laugarrena
Musikaria zutik edo aulki batean eserita dagoela jotzen da.
Jazzean eta hainbat herri-musikatan, arruntagoa da hatzez (pizzicato) jotzea
Hari kolpekatukoak
Hariak jo edo kolpekatzean soinua sortzen duten musika-tresnak dira.
Zurezko haize-instrumentuak
Zurez egindako haize-instrumentuak dira.
Talde honetan, erabiltzen duten ahoko-motaren arabera sailka ditzakegu musika-tresnak:
Alakakoak: ertz zorroztu baten bidez putzaren airea bi zatitan ebakitzean sortzen dute soinua;
Mihi bakunekoak: mihia kanabera fin eta malguko xafla bat da
Ahokoaren albo batean jartzen da eta metalezko uztaien bidez lotzen da
Metalezko haize-instrumentuak
Ezpainetako bibrazioak hodiaren barneko aire zutabera transmititzen dira
Metalezko instrumentu baten tinbrea aldatu egiten da
Erabilitako ahoko-motaren, hodiaren diametroaren eta kanpaiaren tamainaren eta formaren arabera.
Musika-tresna hauetan, hodiaren luzerak eta ezpainen tentsioak zehazten dute soinuaren altuera.
Aerofonoak
Zurezko
haize-instrumentuak
Alaka
Moko-txirula, zeharkako txirula
Metalezko
haize-instrumentuak
Ahokoa
Tronpeta, tronboia eta tuba
Beste mota batekoak
Mihi librea
Armonika, akordeoia
Mihia kanabera fin eta malguko xafla bat da. Ahokoaren albo batean jartzen da
Putz egitean, ahokoaren eta mihiaren artetik pasatzen da airea, eta dar-dar egiten du.
Mihiaren bibrazioak hodiko aireak bibratzea eragiten du, eta soinua sortzen da.
Mistoa
organoa eta gaita
Tutuaren barruan dagoen aire-zutabearen bibrazioz soinua sortzen duten musika tresnak dira.
Denborarekin, tutuak laburtzeko eta luzatzeko beste sistema batzuk sortu ziren
Giltza-sistema: hatzez estali ezin diren zuloak estali edo agerian uzten dituzten palankak dira.
Haga-sistema: hodi bat beste baten barruan irristatzen da
Pistoi-sistema: pistoiek hainbat luzerako zirkuituetatik desbideratzen dituzte soinu-bibrazioak
Mihi bikoitzekoak
Mihi bikoitzekoak: bi xafla oso fin eta malguz osatutako ahokoa dute
bokal izeneko metalezko tutu txiki baten inguruan lotzen dira
Instrumentuaren goiko muturrean, kortxozko zati baten barruan, tutua tinko finkatzen da
Mihien bides putz egitean, bibratu egiten dute, bata bestearen kontra talka eginez
Hala, aire-zutabeak bibratu egiten du musika-tresnaren barruan, eta soinua sortzen da.
Membrafonoak
Perkusiozko membrafonoak
Tinbala
Danbor zilindrikoak: bonboa, kaxa, tanborra,
Eskuko danborrak: bongoak, kongak
Igurzte-menbranofonokoak
Eltzagorra
Putz eginez jotzen direnak
Mirlitoia edo kazooa
Mintza edo azala bibratzean soinua sortzen duten musika-tresnak dira.
Idofonoak
Perkusio-idiofonokoak
Triangelua, kaxa txinatarra, xilofonoa, marinba,
Astintze-idiofonokoak
Marakak, sistroa, pandereta
Musika tresna hauek astindu egin behar dira soinua ateratzeko
Frikzio-idiofonokoak
Kristalezko harmonika, güiroa
Pultsatze-idiofonokoak
Musugitarra, musika-kaxa
Musika-tresna osoa bibratzean sortzen da soinua
Bibrazioak sortzeko moduaren arabera, hainbat taldetan sailkatzen dira
Perkusio idiofonokoak
Bi mota daude
Elkar jotzen duten bi zati berdinek osatuak
Kolpekatzean soinuak sortzen dituztenak
Igurzte-idiofonokoak
Soinua sortzeko, igurtzi egiten diren musika-tresnak dira.
Elektrofonoak
Elektroakustikoak
Gitarra elektrikoa
Elektronikoak
sintetizadorea
Digitalak
MIDI instrumentuak
Korronte elektronikoen bidez soinua sortzen edo aldatzen duten musika-tresnak dira.
Elektrikoki anplifikatutako musika-tresna mekanikoak: instrumentuak akustikoak dira
Soinua baliabide elektronikoz sortzen duten instrumentuak
Hasierako bibrazioa eta anplifikazioa modu elektronikoan egiten dira
Soinu-sorgailu elektrikoak oszilazio-seinale harmonikoa sortzen du.
Soinua sortzeko elementu mekanikoak eta elektrikoak nahasten dituzten musika-tresnak dira
Perkusio-instrumentuak
Ezaugarri orokorrak
Zenbat eta handiagoa izan tresna, orduan eta baxuagoa dasortzen duen soinua.
Tinbrea musika-tresna egiteko erabiltzen den materialaren eta kolpekari-motaren araberakoa da.
Mintzak zenbat eta tentsio handiagoa izan, orduan eta soinu altuagoa izango du.
Perkusiozko tresnen familian intonazio zehatzeko instrumentuak eta intonazio zehaztugabekoak daude.
Lehenengoek altuera jakineko soinua sortzen dute; eta bigarrenek, aldiz, ez.
