Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Дикарбон қышқылдары - Coggle Diagram
Дикарбон қышқылдары
-
-
Номенклатурасы
-
HOOC-COOH - этанди қышқылы - қымыздық қышқылы;
HOOC-CH2-COOH - пропанди қышқылы - малон қышқылы;
HOOC-CH2-CH2-COOH - бутанди қышқылы - янтарь қышқылы;
HOOC-(CH2)3-COOH - пентанди қышқылы - глутар қышқылы;
HOOC-(CH2)4-COOH - гександи қышқылы - адипин қышқылы;
HOOC-CH=CH-COOH - фумар және малеин қышқылдары - этилендикарбон немесе бутенди қышқылдары.
Алыну жолдары
-
3. Вицинальді галоген алкандарды калий цианидінің қатысында қосып, динитрилдерді гидролиздеу:
Cl-CH2-CH2-Cl + 2KCN → NC-CH2-CH2-CN + 2KCl + 4H2O → HOOC-CH2-CH2-COOH + 2NH3.
1. Спирттерді және аралық өнім - алдегидті тотықтыру:
HO-CH2-CH2-OH + O2 → H-C=O-O=C-H глиоксаль + 2H2O + O2 → HOOC-COOH.
Маңызды өкілдері
2. Малон қышқылы - суда еритін кристалдық зат.
Хлорсірке қышқылынан алады:
Cl-CH2-COOH + KCN → NC-CH2-COOH + KCl + 2H2O → HOOC-COOH + NH3;
Малон эфирі немесе пропанди қышқылының диэтил эфирі- жағымды иісті сұйықтық. Формуласы: C2H5OOC-CH2-COOC2H5;
Органикалық синтезде және дәрі-дәрмек өндірісінде қолданылады.
3. Янтарь қышқылы - суда және спирттерде еритін түссіз кристалдық зат.
Малеин қышқылын гидрогендеу арқылы алады:
HOOC-CH=CH-COOH + H2 (Kt.) → COOH-CH2-CH2-COOH;
Органикалық синтезде және полимерлер өндірісінде қолданылады.
1. Қымыздық қышқылы - суда еритін түссіз кристалдық зат. Бүйрек ауруы бар адамдарда қымыздық қышқылының калий монотұзы кездеседі: НООС-СООК.
Этанди қышқылы күшті тотықсыздандырғыш қасиетке ие: НООС-СООН + [O] → 2CO2 + H2O;
Металдардың бетін тегістеуде, ағаш өңдеуде, уранды тазартуда, бояу және былғары өнеркәсіптерінде қолданылады.
3. Адипин қышқылы - суда нашар, спирттерде жақсы еритін түссіз кристалдық зат.
Динитрилдерді гидратациялау арқылы алады:
NC-(CH2)4-CN + 4H2O → HOOC-(CH2)4-COOH + 2NH3;
Тамақ өнеркәсібінде, техникада полиамидті смолалар және нейлон талшықтарын өндіруге қолданады.
-
-