Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Оксиқышқылдар - Coggle Diagram
Оксиқышқылдар
Молекуласында карбоксил топшаларынан басқа бір немесе бірнеше гидроксил топшалары бар карбон қышқылдарының туындылары
Классификациясы
Оксиүшкарбон қышқылдар: бір гидроксил, үш карбоксил бар;
Диоксикарбон қышқылдар: екі гидроксил, бір карбоксил бар;
Оксидикарбон қышқылдар: бір гидроксил, екі карбоксил бар;
Диоксидикарбон қышқылдар: екі гидроксил, екі карбоксил бар.
Оксикарбон қышқылдар: бір гидроксил, бір карбоксил бар;
-
Номенклатурасы
-
HO-CH2-COOH - оксиэтан қышқылы - оксисірке қышқылы - гликоль қышқылы;
CH3-CH(OH)-COOH - 2-оксипропан қышқылы - α-оксипропион қышқылы - сүт қышқылы;
HO-CH2-CH2-COOH - 3-оксипропан қышқылы - β-оксипропион қышқылы;
CH3-CH2-CH(OH)-COOH - 2(3 және 4)-оксибутан қышқылы - α(β және γ)-оксимай қышқылы;
CH3-C(CH3)(OH)-COOH - 2-метил-2-оксипропан қышқылы - α-оксиизомай қышқылы;
HO-CH2-CH(CH3)-COOH - 2-метил-3-оксипропан қышқылы - β-оксиизомай қышқылы;
HOOC-CH2-CH(OH)-COOH - оксибутанди қышқылы - оксиянтарь қышқылы - алма қышқылы;
HOOC-CH(OH)-CH(OH)-COOH - диоксибутанди қышқылы - диоксиянтарь қышқылы - шарап қышқылы.
Алыну жолдары
3. β-оксиқышқылдарды Реформатский әдісі бойынша алу:
CH3-CHO + Zn + BrCH2-COO-C2H5 → CH3-CHOZnBr-CH2COOC2H5 + 2H2O → CH3-CH(OH-CH2-COOH + C2H5OH + ZnBrOH;
-
2. Карбонильді қосылыстардан синтезделіп
алынатын оксинитрилді гидролиздеу:
CH3-C(CH3)=O + HCN → CH3-C(CH3)(OH)-CN + 2H2O
→ CH3-C(CH3)(OH)-COOH + NH3;
-
-
6. Қанықпаған карбон қышқылдарын Вагнер
реакциясының жағдайында тотықтырып алу:
CH3-CH=CH-COOH + O + H2O + KMnO4 → CH3-CH(OH)-CH(OH)-COOH.
-
Маңызды өкілдері
3. Алма қышқылы - суда жақсы еритін, жағымды қышқыл дәмі бар, түссіз кристалдық зат.
4. Шарап қышқылы - суда жақсы еритін, жағымды қышқыл дәмі бар, түссіз кристалдық зат.
2. Сүт қышқылы - түссіз, өте гигроскопиялық қатты зат, бірақ, ол әдетте тұтқыр сұйық тәріздес болады.
5. Лимон қышқылы - түссіз кристалдық зат, судан моногидрат түрінде кристалданады: HOOC-CH2-C(OH)(COOH)-CH2-COOH.
1. Гликоль қышқылы - түссіз кристалдық зат, суда жақсы ериді.