Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Ағзалардың көбеюі, (Сартаев А. «Жалпы биология». — Алматы: Мектеп, 2010.,…
Ағзалардың көбеюі
Жынысты
Көбею түрлері
Жыныссыз
Жыныссыз көбею-жануарлар мен өсімдіктерге тән қасиет
Қарапайымдар (амебалар, эвгленалар, инфузориялар, споровиктер, т. б. ) біржасушалы жасыл балдырлардың денесі екіге немесе одан да көп болікке митоз жолымен бөлінеді де, одан бірдей екі дара түзіледі, бүлардың әрқайсысын екі дербес ағза дамып шығады.
Партеногенез
Оның мәні ұрықтанбаған жұмыртқа жасушадан жаңа аналық ағзаның дамуы. Бұл әрекет табиғатта өсімдіктер мен жануарлардың көптеген түрлерінде кездеседі.
Мысалы: дафния және бітеде (көктем, жаз, күздің басыңда
Жынысты жолмен көбею деп сперматозоид пен жұмыртқа жасушалары ядроларының өзара қосылу барысын айтады. Аталық және аналық жыныс бездерінде гаметалар дамиды.
Жыныстық көбею – аналық және аталық жыныс клеткаларының (гаметалар) қосылуынан түзілетін, яғни ұрықтану нәтижесінде пайда болатын зиготадан жаңа ұрпақтың дамуы. Көптеген тірі организмдердің құрылымдары және қызметтері жағынан жыныс клеткалары аналық (жұмыртқа-клетка) және аталық (сперматозоид) болып екіге бөлінеді. Әдеттегідей, жұмыртқа-клетка және сперматозоидтар аналық және аталық организмдерде жетіледі.
Вегетативті көбею
Өсімдіктердің көбеюі
Қалемшелеу
Тамырсабақтан көбею
Пиязшық арқылы
Тұқым арқылы
Спора арқылы
Телу
Түйнек
Мұртшалар арқылы
Жапырақ арқылы
:
Эволюциялық процестер тіршіліктің популяция деңгейінде пайда болады. Бұл кезде организмдердің генотипі өзгереді (қ. Микроэволюция) . Мутациялық процесс пен табиғи сұрыпталудан басқа, Эволюцияның қарапайым факторының бірі болып, популяциядағы дарабас санының өзгеруі мен популяцияның оқшаулануы, сондай-ақ гетерозиготалардың ыдырауы кезінде байланыс жиілігінің кездейсоқ бұзылуы жатады.
Көбею, тұқым қуалаушылық және организмдердің дамуын зерттеген көрнекті ғалымдар қатарына генетика негізін қалаушы Грегор Мендель (бұршақтармен тәжірибе), Х. де Фриз, К. Корренс және Э. Чермак жатады. Олар жынысты көбею арқылы белгілердің ұрпаққа берілу заңдылықтарын дәлелдеді
Ағзалардың дамуы
Пайдаланылған әдебиеттер
Сартаев А. «Жалпы биология». — Алматы: Мектеп, 2010.
Ғылыми-педагогикалық журналдар (биология мәселелері бойынша).
Жасушаның бөлінуі және ағзалардың көбею түрлері бойынша әдістемелік құралдар.
Селекциядағы вегетативті көбею әдістері туралы материалдар
Биологиядағы жүйелеу — тірі ағзалар белгілі бір сипаттамаларға сәйкес жіктеуге мүмкіндік беретін ғылым. Бұл жүйенелетін жануарларды бір-біріне жақындатуға немесе алыстатуға мүмкіндік береді; бұл олардың өзара тарихи қалыптасқан заңдылық байланыстарын бейнелейді. Бұндай жүйелеу органикалық әлемнің көптеген әртүрлі жануарлар дүниесінен хабардар болуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар ол маңызды ақпараттың көзі бола алады. Жүйелеудің практикалық және болжамдаушылық маңызы өте жоғары бағаланады.
Түр дегеніміз – Жер ғаламшарындағы тіршілік атаулыларды жүйелеудегі негізгі өлшем бірлік. Бір түрде бірнеше даралар (особь) болады. Олар өзара бірімен-бірі еркін жұптасып, өзінен кейін ұрпақ қалдырады. Әр түрге жататын даралар бірімен-бірі жұптасқанмен де, соңынан ұрпақ қалдыра алмайды
Грецияның ұлы ойшылы Аристотель (б. з. б. 384 – 322 жж шамасында) жануарларды аңдар, құстар, балықтар, киттер және бунақденелілердеп, негізгі топтарға жүйеледі. Жануарлар әлемін жүйелеу ісінде швед ғалымы Карл Линней білгірлік көрсетті. Сондықтан ол жануарларды жүйелеудің негізін қалаушысы болып саналады. К. Линней ағзаларға қосарлы атаутізім беруді ұсынды.